زیروبم دوبلاژ در بخش دولتی

سیدمحسن سیدحسینی از سال 1363با ورود به دانشکده صدا و سیما و همزمان با تحصیل در رادیو و تلویزیون مشغول کار شده است ؛ سپس از سال 1367همزمان با فارغ التحصیلی به طور کامل در این سازمان مستقر شده است.

کد خبر: ۱۱۸۰۱۵

سیدحسینی تا سال 1379که به سمت مدیریت تولید واحد دوبلاژ منصوب شده به عنوان صدابردار با دیگر هنرمندان همکاری کرده و در کنار آن کارهای مختلفی را تجربه کرده است . او از وضعیت و شرایط دوبله تلویزیون و تجربیات 6سال مدیریتش در این عرصه گفتنی های بسیاری دارد که آنها را می خوانید:

واحد دوبلاژ در سال جاری چقدر سفارش گرفته است؛
طبق آمار ما تا نیمه شهریور 1385 حدود 4300 ساعت کار در قالبهای مختلف را با نوسازی - میکس و دوبله کرده ایم . همچنین بیشترین همکاری را با شبکه های 2 و 4 و بعد یک و 5 و سرانجام شبکه 3 داشته ایم.
یعنی پخش فوتبال و گزارش های ورزشی باعث شده تا مسوولان شبکه 3 به فیلمها و سریال های کمتری نیاز داشته باشند؛
این شبکه هم ورزشی است و هم فیلم و سریال زیاد پخش می کند، اما نمی دانم به چه دلیل آنها آثارشان را برای دوبله پیش ما نمی فرستند و به بخش خصوصی می دهند. در صورتی که طبق قراری که با شبکه ها در سازمان گذاشته ایم آنها در مرحله اول باید دوبله فیلمها و سریال ها را به ما بسپارند و اگر ما مثلا از لحاظ کمبود زمان توان این کار را نداشتیم آثار را به بخش خصوصی بسپارند. شبکه های یک و 2 و 4این قرارداد درون سازمانی را بخوبی اجرا می کنند، اما شبکه های 5 و بیشتر از آن شبکه 3چندان به آن پایبند نیستند. گاه دوبله آثار پخش شده در شبکه 3 تفاوت و فاصله آشکاری با کارهای دوبله شده توسط ما دارد.
این تفاوت ها چیست؛
مشکلاتی در ترجمه متنها و دیگری در عدم همخوانی گفتار فیلم با چهره بازیگران در فیلمهای دوبله شده در بخش خصوصی دیده می شود. در نظر بگیرید مترجمی درجه چندم ، متن فیلمی را ترجمه کند و در مرحله بعدی هم کار را به یک مدیر دوبلاژ کم تجربه بسپارند. او دیگر درصدد رفع اشکالات ترجمه ای برنخواهد آمد و همان متن را در فیلم اجرا خواهد کرد. در نهایت به دلیل دوبله سطح پایین ، چیزی از کل فیلم دستگیر بیننده تلویزیون نمی شود. او فقط یک سر و صداهایی می شنود و عده ای را می بیند که مدام در حال رفت و آمد در صحنه های فیلم هستند. در حالی که ما بر تک تک مراحل از ترجمه تا دوبله و سینک با حساسیت نظارت می کنیم.
معروف است که یکی از آفتهای کار دوبله ، سرعت در این کار است که به کیفیت آن لطمه وارد می کند. در این باره چه نظری دارید؛
دوبله آثار خارجی دارای پروسه ای است که از خرید آنها از سوی واحد تامین شروع می شود و تا دوبله و پخش ادامه دارد. اشکال اساسی این پروسه به طور معمول در بخش تامین است و نه دوبلاژ. حالا ممکن است دوستان ما در این واحد از صحبت های من گله مند شوند؛ اما این معضلی است که به هر حال باید در رفع آن کوشید. ناچاریم بپذیریم که این آثار زمانی باید به دست ما برسد که فرصت کافی برای ترجمه تا مراحل نهایی دوبلاژ آنها را در اختیار داشته باشیم . البته بخش تامین هم مشکلات خود را دارد که بهتر است برای روشن شدن آن با مسوولان این واحد گفتگو کنید.
به طور معمول دوبله یک فیلم چند روز طول می کشد؛
ما برای ترجمه متن فیلم سینمایی حدود 10 روز وقت صرف می کنیم ، البته این زمان برای فیلمهای پردیالوگ یا دارای لهجه های خاص یا بلندمدت تر از اندازه معمول ، بیشتر طول می کشد. برای دوبله و کلیه کارهای مربوط به صدای فیلم نیز حدود 25 روز وقت در نظر می گیریم ، یعنی دوبله هر فیلم در حدود 35 روز مفید وقت می برد. میان ترجمه و دوبله نیز یک وقفه می افتد که صرف ویراستاری و نظارت محتوایی بر دیالوگ ها و داستان فیلم می شود.
مترجمان واحد دوبلاژ تا چه اندازه با جنس کار سینما، ترجمه سینمایی و دیالوگ نویسی آشنایند و در کل از چه نوع تیپ و سنی هستند؛
تعدادی از آنها افراد باسابقه و قدیمی هستند و تعدادی به مرور جذب شده اند. وقتی یک مدیر دوبلاژ می فهمد که ترجمه فیلم کار یک مترجم قدیمی و آشناست ، خیالش از بابت کیفیت کار راحت می شود، اما تعداد این افراد کفاف نیاز ما را نمی دهد. به همین دلیل ، در بخش ترجمه هم مانند دوبلاژ در حال جذب افراد جدید هستیم . به همان ترتیبی که دوبلورهای جدید، آزمون ها و بعد انتخاب می شوند از متقاضیان کار ترجمه هم توسط مترجمان باسابقه ، تست ترجمه می گیریم و در صورت قبولی ، از آنها استفاده می کنیم .

هفت خوان ورود به عرصه دوبلاژ

افراد علاقه مند و پیگیر همیشه خودشان به ما مراجعه می کنند؛ چون ما به آن صورت ظرفیت پذیرش نیروهای جدید را نداریم و اعلام نیاز نمی کنیم . آنها معمولا با مراجعه به واحد پذیرش ما و در صورت وارد بودن شرایطی نظیر حداکثر سن 25 سال برای خانمها و داشتن مدرک لیسانس به بالا و همین شرایط به همراه داشتن معافیت یا پایان خدمت برای آقایان می توانند با امر دوبلاژ تماس حاصل کنند. البته به دلیل کمبود نیروی مرد، ما مدرک تحصیلی آقایان را حداقل فوق دیپلم هم می پذیریم تا نیازمان برطرف شود. هر گاه تعداد داوطلبان از 40 - 50 نفر بگذرد از آنها دعوت به مصاحبه می کنیم و انگیزه ها و شرایطشان را جویا می شویم. اتفاقا خود من همواره برای داوطلبان توضیح می دهم که اگر به دلیل بیکاری و با هدف اشتغالزایی می خواهند به این حرفه روی بیاورند، این کار اشتباه است. چون اولا ما فیلم به فیلم و با توجه به اهمیت هر نقش به دوبلورها دستمزد می دهیم و ثانیا تا چند سال آنها با درآمد بسیار کمی فقط حکم کارآموز را خواهند داشت . در نهایت باید به شما بگویم فقط آنهایی که عاشق دوبله اند، می توانند پای در این وادی بگذارند. در مرحله بعد از پذیرفته شدگان در مصاحبه با حضور چند تن از استادان و دوبلورهای قدیمی در محل استودیو تست صدا می گیریم . تست صدا 2 مرحله است : در مرحله اول تست رادیویی و بدون تصویر از نظر جنس صدا و در مرحله دوم از پذیرفته شدگان تست سینک گرفته می شود. کسانی که بتوانند از این مراحل عبور کنند، برای تعلیم به اداره کل آموزش دانشکده صداوسیما معرفی می شوند و در کلاسهای دوبلاژ دانشکده شرکت می کنند.پس از اخذ گواهی و قبولی در کلاسها، افراد باید مرحله گزینش را بگذرانند و مدت سه ، چهار ماه به عنوان کارآموز باید موقع دوبله کارهای مختلف حضور داشته باشند و با مدیران و دوبلورها آشنا شوند. سرانجام نیز یک تست نهایی از آنها می گیریم .پس از قبولی در این آزمون متقاضی در فهرست دوبلورهای سازمان جای می گیرند. سالانه از میان حدود 400نفر متقاضی بین 5تا حداکثر 10 نفر با قبولی در مراحل مختلف و امتحانات به فهرست ما اضافه می شوند. ما این راه را برای آن بازگذاشته ایم تا جلوی ورود استعدادهای تازه را به حیطه دوبله نگیریم وگرنه نیاز فعلی مان با همین تعداد دوبلور فعال برطرف می شود

آسیبی که به شکل موثرتری به وسیله فیلمها و سریالها به زبان فارسی وارد می شود ناشی از ترجمه های نابسنده و گاهی نادرست است ، شما به عنوان مدیر تولید واحد دوبلاژ که مترجمان زیر نظرتان به کار مشغولند، برای مقابله با این آسیبها چه تمهیداتی اندیشیده اید؛
ما باید در وهله اول ، فکری به حال زبان جاری در میان شخصیت ها و فیلمها و سریال های فارسی تولید خودمان بکنیم ؛ چون بیشتر اصطلاحاتی که در این آثار به کار می رود از نظر ادبیاتی و محاوره ای غلط است . البته این غیر از مساله رواج واژه ها و جملات سخیف و مبتذل است .
ببینید، من ضمن این که تا حدودی با نظر شما موافقم ، مساله ریشه ای تری را مطرح کرده ام و آن این است که در ترجمه کلمه به کلمه واژگان غیرفارسی و بویژه انگلیسی ، بعضی از مترجمان همواره اصطلاحات را به صورت معنایی و واژه به واژه - و نه مفهومی - برگردان کرده اند.
در بخش ویراستاری که مسوولیتش با شبکه سفارش دهنده است روند و ساختاری درست حاکم است ؛ منظورم آنجایی است که پس از ترجمه ، متن را از نظر ادبی ویرایش می کنند. منتها عجله و شتاب در رساندن فیلمها، آسیب خود را به این بخش هم وارد کرده است . از طرفی بندرت مترجمانی را پیدا می کنیم که به هر دو زبان فارسی و انگلیسی ، تسلط کامل داشته باشند؛ معمولا مترجمان ما در بخش زبان انگلیسی قوی ترند تا ادبیات فارسی . به همین دلیل ، ما متنهای مترجمان را به ویراستاران می سپاریم تا از نظر ادبی آنها را اصلاح کنند. مشکل دیگر ما صرفنظر از کمبود زمان لازم و کافی ، تلاش دوجانبه برای همخوانی و سینک سیلاب های کلمات با لبهای بازیگران و حفظ سلامت ادبی و دور نشدن از اصل کلمات و داستان فیلم است . معمولا در مستندهای شبکه 4 که چندان نیازی به سینک ندارند، می بینیم که کار ویرایش ادبی بخوبی انجام می شود. اما به لحاظ سرعت و شتاب برای رساندن آثار داستانی به پخش ، معمولا ویرایش ادبی به فراموشی سپرده می شود. گاهی هم کلمات و جملات از نظر ادبی فدای سینک می شود.
با توجه به حذفهای و متداول که ناگزیر برای قابل نمایش شدن فیلمها و سریالهای خارجی ، گاه چندین دقیقه از یک اثر را در بر می گیرد و به مفهوم بودن آن لطمه وارد می کند، شما برای کاهش گنگی و ابهام در داستان آن آثار، چه تمهیداتی را در بخش ترجمه واحد دوبلاژ می اندیشید؛
ما از نظر محتوایی کوچکترین دخالتی نمی کنیم و مسوولان مربوطه در شبکه ها این کار را به عهده دارند. ضمن این که مدیران دوبلاژ در مرحله سینک نیز مجبورند تغییراتی را برای همخوانی صدا و تصویر در دیالوگ ها ایجاد کنند.
آیا مشکلی از نظر همکاری با دوبلورهای بخش خصوصی ندارید؛
خیر، با توجه به این که هیچ یک از دوبلورها کارمند ما نیستند و هر یک از آنها فیلم به فیلم دستمزد خود را دریافت می کنند، مشکلی با هیچ یک از آنها از نظر همکاری و سپردن کار به ایشان نداریم . آنها آزادند تا در هر یک از دو بخش دولتی و خصوصی انجام کاری را بپذیرند یا نپذیرند.
یعنی هیچ دوبلوری در استخدام سازمان نیست ؛
به عنوان گوینده فیلم کسی در استخدام سازمان نیست .
تا حالا شده که در سالهای مدیریت خود برای استخدام دوبلورها تلاش کنید؛
چند بار در سالهای 1365-70 با تایید ریاست وقت سازمان ، زمینه استخدام آنها فراهم شد؛ اما خودشان راضی به این کار نشدند. البته بعضی ها از این که در آن زمان نپذیرفتند که استخدام شوند، حالا پشیمانند ولی بقیه همچنان اعتقاد دارند کار درستی کرده اند که به استخدام سازمان درنیامده اند.
وضعیت بیمه دوبلورها به چه صورت است؛
چون انجمن گویندگان و سرپرستان گفتار فیلم زیرمجموعه خانه سینماست ؛ دوبلورها از طریق آنها بیمه شده اند. می مانند صدابرداران ما که آنها به دلیل استخدام در سازمان از بیمه خودمان بهره مند هستند. البته دوبلورها در ملاقات با رئیس سازمان ، با ابراز نارضایتی از "بیمه خویش فرما"ی خانه سینما، خواستار بیمه شدن از سوی سازمان صداوسیما شدند که چون برای ما مقدور نبود، سازمان پذیرفت هزینه ماهیانه بیمه خویش فرما را تقبل کند.اما آنها دوست دارند از بیمه بهتری بهره ببرند و تلاشهای دوطرف در این زمینه هنوز ادامه دارد. جز این تعدادی از پیشکسوتان و قدیمی های عرصه دوبله ، به طرح سپاس معرفی شده اند و از مستمری و بیمه و دیگر مزایای آن درست مانند یک بازنشسته صداوسیما استفاده می کنند.
رابطه سازمان با انجمن گویندگان جوان چگونه است؛
ما هیچ رابطه ای با آنها نداریم ، گویندگان آنها در صورت تمایل به فعالیت در واحد ما می توانند طبق روال جاری برای دیگر داوطلبان مراجعه کنند و مراحل مرسوم را بگذرانند تا پس از موفقیت در امتحانات و گزینش ، نامشان به فهرست دوبلورهای سازمان اضافه شود. رابطه ما فقط با تشکل قدیمی تر دوبلاژ، یعنی "انجمن گویندگان و سرپرستان گفتار فیلم " است و آنها را به رسمیت می شناسیم . این که در یک کشور و در یک رشته صنفی دو تشکل منفی وجود دارد یا این که آنها با هم اختلافی دارند یا ندارند؛ چندان به ما مربوط نمی شود. بیشتر دوبلورهای ما از کل 210 نفر گوینده فعال در واحد دوبلاژ از میان جوانان هستند و تنها حدود 30 تا 35 نفر از آنها از میان فعالان دوبله در سالهای پیش از انقلاب هستند. به طوری که حدود 90 نفر از آنها در 6 سال گذشته جذب شده اند.