شکنجه‌گاهی به نام دلفیناریوم

دلفین‌ها پستانداران باهوش و جذاب آب‌های سراسر جهان هستند که به دلیل جذابیت‌های ظاهری و توانایی در ارائه نمایش، قربانی تجارت دلفیناریوم‌داران می‌شوند. دلفین‌هایی که به دلفیناریوم‌های دنیا اعزام می‌شوند، جذاب‌ترین افراد یک جمعیت هستند که سایر اعضای خانواده‌شان برای عرضه گوشت به بازار مصرف، سلاخی شده و این اعضای کوچک هم وارد تجارت نمایش حیوانات می‌شوند تا بقیه عمر خود را در اسارت بگذرانند. شاید تکان‌دهنده‌ترین مستندی که درباره نحوه تامین دلفین‌های نمایشی ساخته شده، مستند The Cove است. براساس اطلاعات این مستند، ماه سپتامبر هر سال فصل خونینی برای دلفین‌های خلیج تایجی ژاپن است، زیرا ماهیگیران ژاپنی از اوایل سپتامبر تا پایان فوریه و به مدت شش ماه حدود 2000 دلفین را می‌کشند. قبل از ساخت این مستند به دلیل وجود تقاضا برای گوشت دلفین، تعداد جوازهای صادر شده برای صید این پستاندار دریایی کمی بیشتر بود اما با افزایش سقف آگاهی مردم، حالا تعداد مجوزهای صادره از سوی دولت ژاپن کاهش یافته است. براساس آنچه در این مستند به نمایش درآمده، دلفین‌هایی که ناگزیرند تمام عمر خود را در اسارت بگذرانند، عمدتا از صید گله‌های دلفین در خلیج تایجی تامین می‌شوند و بدون شک پایه‌گذاران دلفیناریوم‌ها در تداوم این تجارت خونبار سهیم هستند.

بالا گرفتن تب ساخت دلفیناریوم در ایران

با وجود موج جهانی ایجاد شده در مخالفت با شکار دلفین‌ها، تب ساخت دلفیناریوم در ایران بالا گرفته است.

نخستین دلفیناریوم ایران در کیش ساخته شد. بعد برج میلاد اقدام به ایجاد چنین مرکزی کرد. شهردار تبریز، شهری با جاذبه‌های طبیعی و تاریخی بسیار اعلام کرده که با ساخت دلفیناریوم قصد دارد به جذابیت‌های این شهر بیفزاید. البته دلفیناریومی که او در سال 95 افتتاح کرد تا پایان سال 96، سه قربانی گرفت. دو دلفین و یک شیر دریایی در دلفیناریوم تبریز تلف شدند. گام مسؤولان شهرداری اصفهان برای ساخت دلفیناریوم با واکنش سریع فعالان محیط‌زیست مواجه شد و به‌ظاهر این تصمیم مسکوت ماند و حالا خبر می‌رسد که شهردار شهر اهواز، با ساخت اسارتگاهی برای دلفین‌ها، قصد دارد بر جذابیت شهرش اضافه کند. تصمیمی که البته با واکنش فعالان محیط‌زیست این شهر مواجه شده است. معلوم نیست شهرداران شهرهای مختلف از کدام منبع برای ایجاد دلفیناریوم مشاوره می‌گیرند و این فعالیت را اقتصادی می‌دانند اما یک جست‌وجوی ساده نشان می‌دهد دلفیناریوم داری، فعالیتی اقتصادی نیست. زیرا دلفیناریوم برج میلاد گاهی برای مجموعه‌اش تخفیف صددرصدی در نظر می‌گیرد. ساعات نمایش دلفیناریوم کیش چندان زیاد نیست و درباره بازدیدکنندگان دلفیناریوم تبریز هم اطلاعاتی در دست نیست.

تامین دلفین از مجاری قاچاق

امیر سبزی، فعال حقوق حیوانات در گفت‌وگو با «جام‌جم» تامین دلفین برای دلفیناریوم را نیازمند دو‌مجوز بین‌المللی و یک مجوز داخلی از سوی سازمان محیط‌زیست می‌داند. او می‌گوید: بعد از دریافت این سه مجوز، دامپزشکی هم باید درباره واردات دلفین نظر بدهد.

به گفته سبزی، چون روند دریافت مجوزها کمی سخت و پیچیده است، تامین دلفین از مجاری قاچاق هم انجام می‌شود و یک مورد تخلف در تهران درباره واردات دلفین در گذشته گزارش شده بود.

آن‌طور که او می‌گوید، دلفین‌ها در زمان حمل و نقل تا رسیدن به دلفیناریوم‌ دچار تلفات می‌شوند. زایمان در اسارت دلفین‌ها با تلفات والد و بچه دلفین مواجه می‌شود و مرگ و میر بچه‌ها در استخرهای محل اسارت دلفین‌ها، بیشتر از افراد بالغ است.

حیواناتی که قاتل می‌شوند

این فعال حقوق حیوانات با اشاره به این‌که پستانداران دریایی بعد از انتقال به دلفیناریوم‌ در تمام طول عمر در اسارت در حال زجر کشیدن هستند، آسیب دیدن و آسیب زدن را یکی از معضلات ترویج دلفیناریوم‌ها در سراسر جهان می‌داند. به گفته او دو مورد مرگ مربیان وال در حین نمایش گزارش شده است. گرچه در ایران وال در اسارت نداریم اما در سایر کشورها وال‌ها اقدام به کشتن مربی خود کرده‌اند. یکی از مربیان در حین نمایش توسط وال به زیر آب کشیده و خفه شده است و مربی دیگر هم بین دو وال قرار گرفته و جان داده است.

سبزی، وجود زخم در بدن دلفین‌های اسیر را هم ناشی از کوچک شدن قلمرو دلفین‌ها در استخرهای نمایشی می‌داند و معتقد است این موجودات باهوش به دلیل تداخل قلمرو، دائما یکدیگر را گاز می‌گیرند.

او می‌گوید: انتفاع مالی پیمانکارانی که دلفیناریوم‌ها را ایجاد و مجوزهای غیر قانونی واردات دلفین را تامین می‌کنند، سبب می‌شود ایجاد این اسارتگاه‌ها در ایران هم رونق داشته باشد.

قاچاق دلفین نداریم!

قاچاق حیوانات پس از قاچاق مواد مخدر، انسان و سلاح رتبه چهارم را به خود اختصاص داده است. برآوردها نشان می‌دهد تجارت قاچاق حیات‌وحش، سالانه حدود ۷۰ تا صد میلیارد دلار است. ایران هم از نظر قاچاق حیوانات رتبه سوم جهان را به خود اختصاص می‌دهد. با وجود این علی تیموری، مدیرکل حفاظت و مدیریت صید و شکار سازمان حفاظت محیط‌زیست در گفت‌وگو با جام‌جم در واکنش به سخنان امیر سبزی فعال محیط‌زیست، هرگونه قاچاق دلفین را به ایران رد می‌کند. او می‌گوید: دلفین بزرگ است و کسی که آن را وارد می‌کند باید در جایی حیوان را به نمایش بگذارد. قطعا اگر چنین کاری انجام دهد، محیط‌زیست از صاحب مجموعه سوال می‌کند که دلفین را از کجا آورده و با این اقدام برخورد می‌شود.

تیموری عنوان می‌کند: در سیرک‌ها حیوانات را منتقل می‌کردند و با نگهداری حیات‌وحش در کانکس‌ها به نوعی بهره‌کشی از موجودات زنده انجام می‌شد. به همین دلیل صدور مجوز برای استفاده از حیات وحش در سیرک‌ها را متوقف کردیم. اما وضعیت دلفین‌ها متفاوت است. دلفین در یک محل ثابت نگهداری می‌شود. جای استراحت و نمایش آن متفاوت است و اگر از نظر بهداشتی جایگاه ایجاد شده برای نگهداری دلفین‌ها مناسب باشد و ایده درستی برای دلفیناریوم طراحی شده باشد، سازمان با احداث چنین مجموعه‌ای مخالفتی ندارد. در نتیجه دلیلی برای قاچاق باقی نمی‌ماند.

او فعالان حقوق حیوانات را بسیار سختگیر و رقیق‌القلب توصیف می‌کند و در واکنش به وجود تلفات در دلفیناریوم‌های ایران عنوان می‌کند: دو سال قبل تلفاتی در تبریز داشتیم که دلیل آن مشکلات ژنتیکی بود و دامپزشکان روسیه که تامین‌کننده حیوانات این دلفیناریوم بودند هم این مساله را تایید کردند.

نا هماهنگی با معاونت دریایی

دلفین پستانداری دریایی است که با توجه به مجموعه محدودیت‌های ایجاد شده زیستگاه‌های رودخانه‌ای و دریایی، نسلش در معرض خطر انقراض قرار دارد. چون که سازمان حفاظت محیط‌زیست دفتری تخصصی برای محیط‌زیست دریایی دارد. به نظر می‌رسد بهتر است برای احداث دلفیناریوم‌ با توجه به تاثیری که وجود تقاضا برای دلفین در شکار این گونه دارد، نظر معاونت دریایی سازمان حفاظت محیط‌زیست هم گرفته شود، اما داوود میرشکار مدیرکل دفتر زیست‌بوم‌های دریایی سازمان محیط‌زیست در گفت‌وگو با جام‌جم عنوان می‌کند: مجوز دلفیناریوم را دفتر شکار و صید می‌دهد و از ما هم نظری نمی‌خواهد. او ادامه می‌دهد: دراین رابطه با ما مشورت هم نمی‌شود، چراکه دفتر شکار و صید سازمان محیط‌زیست در بخش IUCN و گونه‌های در معرض خطر انقراض دارد .

لیلا مرگن

جامعه