اگر فرزند بدقلقی دارید این مطلب را بخوانید

تعویض دنده لج کودک

بهانهگیری و کج خلقی گرچه معمولا باعث آزار و اذیت و بیحوصلگی والدین میشود اما بخشی از طبیعت کودکان است که با اعمال تدابیری می توان بر این موضوع و مشکل غلبه کرد.

کد خبر: ۱۱۵۹۹۳۹

در این شماره به روشهای مفیدی که مواجهه، کنار آمدن و بهراه آوردن کودکان کج خلق را سهل و آسان میکند، اشاره میکنیم.

بر خود مسلط باشید

وقتی کودک در گیر و دار بهانه‌گیری و کج خلقی است باید بیش از هر زمان دیگری بر خودتان تسلط و کنترل داشته باشید. معمولا در چنین مواقعی کودک آنچه را می‌گویید نمی‌شنود یا به عکس‌العمل‌های سرزنشگر و تنبیه‌مابآنه شما مانند بلند کردن صدا، بی‌توجهی و... بی‌تفاوت خواهد بود و معنای حقیقی آن را نیز درک نخواهد کرد. همیشه به‌خاطر داشته باشید هنگام کج‌خلقی کودک به او التماس نکنید، به مذاکره ننشینید یا هرگز درخواستی را از او مطالبه ننمایید چرا که این نوع از رفتارها به‌طور غیرمستقیم حامل این پیام برای کودک خواهد بود که شما بسیار نگران و مضطرب هستید و قادر به کنترل اوضاع نیستید و این خود، نافرمانی و کج‌خلقی کودک را تشدید می‌کند. بهتر است اجازه دهید برای دقایقی هر چند کوتاه، کودک به حال خودش باشد، سپس جملاتی از سر مهربانی و صمیمیت به کودک دلداری دهید و محبت کنید. بی‌شک پس از جلب اعتماد و ایجاد فضایی آرام بخش است که می‌توانید براحتی درباره موضوع مورد نظر گفت‌وگو کنید.

کج‌خلقی تو از چه نوعی است؟

کج خلقی های کودک به سه دسته «توجه کردن»، «قابل لمس» و «اجتناب از فرمان‌بری» طبقه بندی می‌شود. در کج خلقی توجه کردن که متداول‌ترین نوع است کودک صرفا برای جلب نظر و توجه شما و اطرافیانش بدخلقی و بهانه‌گیری می‌کند.
نادیده‌گرفتنش، او را مجبور به انجام عکس‌العمل کرده است. بهتر است گاهی اوقات بی‌دلیل او را در آغوش بگیرید و نوازش کنید. کج خلقی‌های «قابل‌لمس» زمانی اتفاق می‌افتد که خواسته و نیاز کودک را اجابت نمی‌کنید و از دادن چیزی که می‌خواهد امتناع می‌کنید و یا از دسترسی او به خواستنی‌هایش ممانعت می‌کنید؛ درست مانند زمانی که اسباب بازی مورد علاقه‌اش را از او می‌گیرید. برای مواجهه با این نوع کج خلقی، با جمله‌ای کوتاه او را متوجه دلیل رفتارتان می‌کنید و تا زمان مشخصی که مقرر کرده اید دیگر به این بحث ادامه نمی‌دهید. اگر لازم شد با محل نگذاشتن به کج‌خلقی کودک، به او پیام دهید که این رفتار تاثیری روی شما ندارد. البته اگر لازم و ضروری دیدید به دیگر خواسته‌های کودک که همزمان با این نیازهای مطرود است توجه کنید تا اندکی از شدت هیجان منفی کودک کاسته شود. در کج خلقی «اجتناب از فرمانبری» کودک از انجام فعالیت دستوری و تحمیلی که متمایل به انجام آن نیست، خودداری می‌کند، مانند زمانی که کودک اصرار دارد دکمه‌های پیراهنش را خود ببندد یا هنگامی که از نشستن روی صندلی کودک در ماشین امتناع می‌کند. در چنین مواقعی بهتر است اندکی خود را با هیجان لحظه ای کودک هماهنگ کنید و از اصرار کردن‌های زیاد، خشم و عصبانیت یا تکرار دستورتان بشدت اجتناب کنید. اگر این دستور نفع شخصی ندارد و قابل اغماض است و خطری متوجه کودک نیست با توضیح این امر که این‌بار می‌توان موافق نظر کودک عمل کرد کوتاه بیایید و اجازه دهید کودک رفتار دلخواه خود را انجام دهد؛ اما اگر دستور در جهت سلامت روانی و جسمی‌ کودک است و احتمال آسیب می‌رود بهتر است اندکی از موضع دفاع مآبانه پایین بیایید و بار دیگر دستور مورد‌نظر را به طریقی مناسب‌تر و با توجه به خواسته کودک تنظیم و بیان نمایید. مثلا بگویید: «اگر روی صندلی کودک‌بنشینی، قدت بلندتر می‌شود و آن‌وقت بهتر می‌توانی ماشین‌های قرمز را ببینی». گاهی لازم است تسلیم شوید. برخی از اوقات بهترین روش مواجهه با بدخلقی کودک، تسلیم شدن در برابر اوست و این هرگز به معنای باج دادن به او یا تقویت رفتار سوءاستفاده گرانه کودک نیست.

مقاومت در برابر کج خلقی و تسلیم نشدن در برابر آن، همان‌طور که اثری مثبت و سازنده‌ دارد در بسیاری از موقعیت‌ها و شرایط خاصی نیز اثراتی مخرب و آسیب‌زا همراه دارد. چه بسا والدین با مقاومت‌های همیشگی، به‌طور کاملا ناآگاهانه نه‌تنها رفتارهای منفی و نامطلوب کودک را تقویت می‌کنند بلکه به کودک نیز آموزش می‌دهند همه رفتارها و کارهایی که نیاز به انجام آنها دارد یا خواهان آنهاست، همگی چیزهایی بیهوده، عبث و بی‌معنی هستند که هیچ‌گاه مورد توجه و تائید هم قرار نمی‌گیرند. بنابراین در مواقعی که منشأ کج‌خلقی کودک، به‌دلیل اختلال در عملکردهای محیطی است مثلا زمانی که کودک مجبور به حضور در یک مهمانی بزرگسالانه است، اجابت کردن خواسته و تسلیم شدن در برابر نیاز کودک بهترین روش مواجهه با کج خلقی او خواهد بود.

تنبیه کودک فایده ای ندارد

زمانی که کودک مستاصل و بشدت دچار یک فوران شدید عاطفی است، تنبیه او هیچ مشکلی را حل نمی‌کند و هیچ راه‌حل مناسبی را نیز پیش روی او قرار نمی‌دهد. با برخوردهای فیزیکی تند یا حتی ملایم، باعث تقویت رفتار منفی کودک خود می‌شوید و حتی به او یاد می‌دهید به وقت ناچاری، خشونت و پرخاشگری روشی مناسب و قابل قبول برای به‌دست آوردن کنترل و اعمال نفوذ در دیگران است. بهتر است به جای تنبیه کلامی ‌یا غیرکلامی، نفسی عمیق بکشید و با ابراز مستقیم بی‌توجهی خود به رفتار کودک، موقعیت را ترک کنید.

پیشگیری مانع بهانه‌گیری

کجی‌خلقی هنگام گرسنگی، بی‌خوابی و نامساعد بودن محیط، در کودکان بسیار شایع اما براحتی قابل پیشگیری و کنترل است. بی‌تردید با اهمیت دادن به ساعت خواب کودک، ممانعت از گرسنگی او، با دور کردن کودک از موقعیتی که باعث ناامیدی و خشم او می‌شود یا با انحراف توجه و جلب نظر آن به چیزی دیگر و حتی با پیشنهاد انتخاب‌های مفیدتر برای او می‌توان از این نوع کج خلقی‌های رایج اجتناب کرد. به‌خاطر داشته باشید کودک‌تان نیز همچون شما حق دارد روزهایی بدخلق و خسته باشد و جای هیچ سرزنش و تهدیدی نیست!