به بهانه راه‌اندازی کانال «آی‌فیلم 2»
نزدیکی ملت‌ها با زبان رسانه
زبان به مثابه ابزاری برای ارتباط همواره در طول قرون متمادی پس از کشف آن توانسته زمینه برقراری ارتباط میان آحاد بشر را فراهم کند.
در روزگار گسترش رسانه‌ها نیز می‌بینیم تولید محتوای رسانه‌ای به زبانی که مخاطبان گویش می‌کنند از اهمیت بسیاری برخوردار است. از این نظر طی سال‌های اخیر که دیپلماسی فرهنگی رسانه‌ای در جهان در حال به حکومت رسیدن است، رسانه‌های مختلف جهان و به عبارتی آنها که جریان غالب رسانه‌های جهان هستند در حال گسترش شاخ و برگ رسانه‌های خود به زبان‌های مختلف هستند. زبان‌هایی که گاهی تعداد گویشوران آنها در مقیاس عدد و رقم زیاد به‌شمار نمی‌روند، ولی جهت دادن به ذهن و زبان آنها مطابق آنچه اربابان رسانه‌های جهان طلب می‌کنند، در ساختن هژمونی کدخدایان عالم چشم‌پوشی‌ناپذیر است.
راه‌اندازی شبکه الجزیره به زبان بوسنیایی یا آغاز به‌کار شبکه فارسی‌زبان بی‌بی‌سی و ... همه نشان از این دارد که ساکنان آن نقاط برای صاحبان رسانه‌ها اهمیتی چشمگیر داشته که دست به راه‌اندازی شبکه‌ای مستقل با پخش 24 ساعته به زبان بوسنیایی زده‌اند.
جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان یکی از کشورهای تعیین‌کننده در منطقه غرب‌آسیا در روزگار کنونی با مدنظر قرار دادن دیپلماسی فرهنگی در مناسبات سیاسی دست به گسترش منطقی رسانه‌های برون‌مرزی خود زد و در اقدامی تحسین برانگیز شبکه‌های خبری پرس تی وی به زبان انگلیسی، هیسپان تی وی به زبان اسپانیایی و ... را راه‌اندازی کرد تا بتواند از این طریق با مخاطبان خودگفت‌وگو کند. اتفاقی که تا پیش از این از مسیر رسانه‌های وابسته به جریان سرمایه‌داری غربی رقم می‌خورد، اما ایران با تاسیس این شبکه‌های خبری در واقع مخاطبان خود را بدون واسطه مورد خطاب قرار داد و آنچه می‌خواست را به جهان مخابره کرد.
بتازگی تاسیس یکی دیگر از شبکه‌هایی که جای خالی آن در ترکیب شبکه‌های برون‌مرزی رسانه ملی احساس می‌شد نیز در دستور کار قرار گرفت تا با قدرت و دقت بیشتری بتوان مخاطبان خود را در جهان جذب کرد. شبکه آی‌فیلم 2 که با هدف مخاطبان فارسی‌زبان در آن سوی مرزها ویژه ساکنان کشورهای افغانستان و تاجیکستان راه اندازی شده، در واقع می‌خواهد از ظرفیت تولیدات رسانه ملی به زبان فارسی استفاده کند تا بتواند برای ساکنان کشورهای فارسی‌زبان برنامه متناسب با سلیقه و خواست آنها را روی آنتن بفرستد.
این اشتراک زبانی آن قدر اهمیت دارد که شاید راه‌اندازی این شبکه تا حدودی دیر نیز باشد، اما با توجه به ضرب‌المثلی که می‌گوید «ماهی را هر زمان از آب بگیری تازه است» باید این اقدام مدیران رسانه ملی را ستایش کرد که با توجه به حساسیت‌های فرهنگی کشورهای فارسی‌زبان اقدام به تاسیس شبکه‌ای مجزا برای آنها کرده‌اند تا علاوه بر تولید محتوا به بافت فرهنگی آنها نیز احترام بگذارند. در صورتی که اگر بحث روی اشتراک زبانی باشد شاید عنوان شود کافی بود برنامه‌های آی فیلم را برای مخاطب فارسی‌زبان این کشورها نیز پخش می‌کردند، اما همان‌طور که آگاه هستیم تنها زبان مسأله نیست، بلکه اختلاف فرهنگ‌ها در موضوعاتی مانند باورهای مذهبی، گویش‌های مختلف و گاهی نوع نگاه به مسائل گوناگون سبب می‌شود سیاستگذاری‌های ویژه‌ای برای پخش برنامه به منظور ارتباط‌گیری با مردمان این دو کشور که هر دو از همسایگان ایران نیز به شمار می‌روند، صورت گیرد.
از این رو راه‌اندازی یک کانال مستقل در میان مجموعه کانال‌های شبکه آی‌فیلم با زبان فارسی برای مخاطب فارسی زبان این کشورها اهمیت زیادی دارد و می‌تواند در نزدیک شدن ملت‌های فارسی‌زبان کمک شایان توجهی کند. ملت‌هایی که هم نیاز آنها به شناخت مستمر و تداوم ارتباط، تاکنون به شکل کافی و وافی پاسخ نگرفته است و از سوی دیگر، همواره دست‌های دشمنان اعم از داخلی خارجی طی دوره‌های مختلف تاریخی نیز در پی دور کردن این ملل از هم بوده و امروز شاید بخشی از مردم این کشورها نه تنها شناخت دقیقی از ایران ندارند که گاهی شناخت‌شان وارونه و توام با بدبینی است و از این منظر رسانه می‌تواند به رسیدن طرفین بخصوص مردم کشورها به درک متقابل تاثیری قابل توجه داشته باشد. امید می‌رود این شبکه با قدرت و با استفاده از کارشناسان در گسترش فرهنگ انقلاب اسلامی که همان فرهنگ پیشتاز اسلامی است، مایه نزدیک‌شدن قلوب ملت‌های فارسی زبان منطقه به هم شود.
حسام آبنوس
کارشناس رسانه
