سواد رسانه‌ای در قرن 21

تا قرن گذشته، باسواد بودن صرفا به معنای توانایی خواندن و نوشتن بود، اما امروزه، ما بیشتر اطلاعاتمان را از طریق سیستم درهم بافته فناوری‌های رسانه‌ای به دست می‌آوریم. توانایی خواندن انواع رسانه‌ها و درکشان، به یکی از مهارت‌های ضروری انسان قرن 21 تبدیل شده است. اکنون منظور از سواد رسانه‌ای، توانایی دسترسی، تحلیل، بررسی و خلق رسانه است. افرادی که سواد رسانه‌ای دارند، پیام‌های پیچیده‌ای را که از تلویزیون، رادیو، اینترنت، روزنامه، مجلات، کتاب‌ها، بازی‌های ویدئویی، بیلبوردها و هر شکل از رسانه دیگر دریافت می‌کنند، بخوبی می‌فهمند.

کد خبر: ۹۵۹۶۴۹

تفکر منطقی مهارتی در سواد رسانه ای: مهارت‌های سواد رسانه‌ای در استانداردهای آموزشی سوژه‌های مختلف علمی، ازجمله، هنر، مطالعات اجتماعی، سلامت، علوم و غیره گنجانده شده است. بسیاری از استادان و مربیان به این نتیجه رسیده‌اند که سواد رسانه‌ای داشتن، روشی کارآمد و موثر در به کارگیری مهارت‌های تفکر منطقی در بسیاری از جنبه‌های زندگی فردی و جامعه است. به همین دلیل در بیشتر کشورها، سواد رسانه‌ای در موسسه‌های آموزشی تدریس می‌شود. در کشورهای بریتانیا، استرالیا، آفریقای جنوبی، کانادا، هلند، ایتالیا، یونان، سوئیس، هند و روسیه برنامه‌هایی برای ارتقای سواد رسانه‌ای وجود دارد و هر کس روش آموزشی خاص خود را در نظر گرفته و البته یونسکو هم در حمایت از سواد رسانه‌ای و اطلاعات نقش مهمی ایفا می‌کند.

انگلستان: در انگلیس، سواد رسانه‌ای در چهار بخش مهم تدریس می‌شود: منابع، منشا و عوامل ساخت و تولید رسانه، مثلا چه کسی رسانه را خلق می‌کند؛ نحوه به‌کارگیری فناوری‌ها به منظور انتقال اطلاعات در رسانه ها، شناخت رسانه به عنوان مکانی برای ارائه ارزش‌ها و حقایق موجود و همچنین چگونگی انتقال آن اطلاعات به طوری که عموم مردم آن را درک کنند و در عین حال، تفکر انتقادی مردم را بهبود بخشند. در این کشور نه‌تنها بزرگسالان بلکه کودکان در مدارس نیز درنظر گرفته و آموزش داده می‌شوند.

استرالیا: آموزش رسانه در استرالیا تا حد زیادی تحت تاثیر روش‌های تدریس بریتانیا بود. آنها با استفاده از هنرهای عامه و ابهام زدایی به آموزش می‌پرداختند. امروزه، استرالیا با ارائه برنامه آموزشی ملی، آموزش سواد رسانه‌ای را از مدارس در حد ساده و ابتدایی شروع کرده و در دانشگاه به طور حرفه‌ای علاقه‌مندان را آموزش می‌دهد.

آفریقا: نیاز به سواد رسانه‌ای و تحصیل در این زمینه از زمان مبارزه با آپارتاید در این کشور حس شد. اولین کنفرانس آموزش رسانه ملی در آفریقای جنوبی، سال 1990 تشکیل شد. در حال حاضر، دولت با ارائه برنامه درسی، تلاش می‌کند ارزش‌ها و اصول یک جامعه دموکراتیک را به دانش‌آموزان و دانشجویان خود بیاموزد و در عین حال تفکر انتقادی آنها را پرورش دهد.

کانادا: در کانادا، تا سال 1978، چندان به سواد رسانه‌ای اهمیت داده نمی‌شد و اگر افرادی به این مقوله علاقه داشتند، به طور شخصی به مطالعه و یادگیری و ارتقای سواد رسانه‌ای می‌پرداختند،‌ اما بعدها که دولت کانادا نگران غلبه فرهنگ عامه آمریکا بر این کشور شد و همچنین نظام آموزشی، الگوهای پرورشی جدیدی می‌طلبید، به فکر ارتقای سواد رسانه‌ای اقشار مختلف جامعه افتاد و برنامه‌ای منظم برای آموزش از دوران مدرسه تدوین کرد. از طرفی، دولت با بهره‌گیری از کنفرانس‌های مختلف و گفت‌وگوهای تلویزیونی، به آموزش سواد رسانه‌ای به تمام افراد جامعه پرداخته است.

اروپا: در کشورهای مختلف اروپا، روش‌های متفاوتی برای ارتقای سواد رسانه‌ای وجود دارد. به طور مثال در فنلاند از سال 1970، این آموزش از دوران ابتدایی در مدارس وجود دارد. البته نوع امروزی آموزش رسانه، 20 سال بعد در این کشور به وجود آمد. سوئیس و دانمارک هم به سواد رسانه‌ای بسیار اهمیت می‌دهند و از همان دوران مدارس، آموزش لازم را شروع می‌کنند. دانمارک البته روی فناوری اطلاعات تمرکز بیشتری دارد.

ارتقای سواد رسانه‌ای در فرانسه، آلمان و هلند نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و تحت برنامه‌ای منظم در مدارس و دانشگاه تدریس می‌شود. در بیشتر کشورهای فوق علاوه بر آکادمیک کردن تحصیلات رسانه‌ای، برنامه‌های منظمی نیز به منظور بالا بردن سواد رسانه‌ای والدین، معلم‌ها و همچنین مخاطب عام وجود دارد.