در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
66 سال با اوج و فرود رادیو
چهارم اردیبهشت سالروز تاسیس رادیو در ایران است. رادیو در این سال 66ساله شد. قدیمی ترین رسانه شنیداری در ایران از ابتدا تاکنون فراز و نشیب های زیادی را پشت سر گذاشته است
با تقویت تلویزیون ، هرچند رادیو به ظاهر در جذب مخاطب یک گام به عقب برداشت ، اما رادیو هنوز هم شنوندگان ویژه خود را دارد و هیچ گاه از توسعه خود نکاسته است ؛ بلکه در چند سال گذشته با افزایش شبکه های خود، توانسته نیازهای طیف متنوع و وسیع مخاطبان خود را برآورده کند. توسعه رادیو از همان ابتدای پیروزی انقلاب شروع شد و همچنان ادامه دارد.
برای آشنایی با این روند، پای صحبت های حمیدرضا خزایی ، قائم مقام اجرایی صدا نشستیم.
آقای خزایی شما از ابتدای پیروزی انقلاب در رادیو مشغول کار شدید و به عنوان یک نیروی انقلابی همواره در پستهای حساس این رسانه ملی مشغول خدمت بوده اید آن روزها چه تعریفی از رادیو داشتید و امروز چه تعریفی دارید؛
در اسفند سال 57که وارد رادیو شدم ، تصور من از رادیو، یک سنگر مبارزه و خدمت بود که وظیفه پیام رسانی انقلاب را به عهده داشت.
با این تلقی تلاش من و همکارانم این بود که رادیو زبان گویای مردم باشد و خدا را شکر می کنم که این وظیفه را در دهه اول پیروزی انقلاب و مخصوصا در طول دفاع مقدس بخوبی دنبال کردیم و انگیزه سرشار نیروهای موجود کمک کرد تا بر تمام کمبودها و کاستی های موجود از حیث امکانات فنی و نیروهای کارآزموده غلبه کنیم.
اما در دهه دوم حضور ما در رادیو فرصت توجه به سایر ابعاد و ظرفیت های رادیو بیشتر از گذشته فراهم شد و در نظر ما رادیو از یک سنگر به یک دانشگاه با ابعادی وسیع تر از هر دانشگاه دیگر و در واقع به وسعت کل جامعه تبدیل شد.
البته ایرادهای فراوانی بر عملکرد ما در به کارگیری این ظرفیت وسیع وارد است ، ولی به لطف خدا این توفیق را داشته ایم که اصل بودن عشق در کار رادیویی را به عنوان یک امر دائمی نهادینه کنیم و با نیروسازی و هنجارشناسی و شناخت و تجربه مستمر روشهای نوین برنامه سازی به رقابت خود با تمام رسانه های دیگر ادامه بدهیم.
با اشاراتی که فرمودید آیا از وضع موجود راضی هستید؛
ما به عنوان نسل انقلاب عادت کرده ایم و فراتر از عادت موظفیم که همواره به وضع مطلوب فکر کنیم. در عین حال واقعیت ها را هم نمی توانیم نادیده بگیریم.
شاید بسیاری از نیروهایی که در جاهای دیگر به حکم ضرورت مشغول کار شدند، بیشتر برای رادیو مفید بودند و اگر جذب این رسانه ملی می شدند، وضع امروز رادیو بسیار بهتر از اینها بود.
اما رادیو در تمام این مدت به جای جذب نیروهای موجود همواره مشغول نیروسازی برای رسانه های دیگر از جمله تلویزیون هم بوده و شما حتی یک نیرو پیدا نمی کنید که در جای دیگر پرورش یافته و به شهرت و اعتباری رسیده و بعد جذب رادیو شده باشد.
در چنین وضعیتی طبیعی است که رادیو همواره با عدم تناسب ورودی های نیروهای انسانی و خروجی های آن روبه رو باشد و این در کار رسانه یک مشکل اساسی است.
از طرفی امکانات موجود رادیو در ابتدای انقلاب فرسوده بودند و بدتر از آن تناسبی با تعاریف جدید و ماموریت های جدید رسانه شنیداری نداشتند و ما ناچار بودیم از آن امکانات قدیمی ، دهها برابر ظرفیت واقعی آنها کار بکشیم و سالها طول کشید تا امکان تهیه وسایل و امکانات مدرن فراهم شد.
نکته مهم دیگر از دست رفتن فرصت های آموزش نیروها بویژه از حیث تسلط بر ظرافت های زبان فارسی بود که اثر آن را می توان در عدم دسترسی کامل رادیو به یک زبان رسانه ای کامل دید و خیلی از اهل کلام بحق انتقاد می کنند که گاهی جملات غلط در گفتارهای رادیو شنیده می شود. همه اینها به معنی فاصله داشتن ما از وضع مطلوب است که من از آن راضی نیستم.
اما همین نیروساز بودن رادیو برای جاهای دیگر، الگوساز بودن رادیو برای جامعه ، مورد اعتماد بودن رادیو از نظر مردم ، هماهنگی رادیو با هنجارها که در مقایسه با سایر رسانه ها بسیار چشمگیر است و سایر توفیقات به دست آمده نکاتی هستند که کارنامه رادیو را در مقایسه با بسیاری جاهای دیگر درخشان تر نشان می دهند و موجب رضایت خاطر می شوند.
وقتی در مطبوعات و رسانه های نوشتاری صحبت از خانواده رسانه می کنیم طیف وسیعی را شامل می شود، اما اصطلاح «خانواده رادیو» که در میان همکاران شما رواج دارد ظاهرا ابعاد متفاوتی را در بر می گیرد.
می توانم ادعا کنم کاربرد عبارت «خانواده» در میان همکاران رادیو نزدیک ترین کاربرد به معنای واقعی کلمه خانواده با ابعاد متفاوت عاطفی ، اخلاقی ، مسوولیتی و سلسله مراتبی آن است.
این کاربرد، در بر گیرنده احساس حیثیت مشترک ، حمیت متقابل ، حرمت گذاردن به کسوت و تقدم و توان برتر، تعصب مثبت نسبت به عملکرد یکدیگر، برخورد انتقادی با یکدیگر، تلاش در جهت هم افزایی و سایر ابعاد واقعی کلمه خانواده است و چنین چیزی در جای دیگر عملا مقدور نیست.
به عنوان مثال رقابت منفی در بین اعضای خانواده مطبوعات اجتناب پذیر است و گاه ممکن است به رفتارهایی منجر شود که چندان دلپسند نیستند، اما چنین رقابتی میان اعضای شبکه های مختلف رادیو اگر هم بندرت دیده شود کاملا مذموم شناخته می شود.
در حال حاضر چند شبکه دارید و چه مسیری را تا این نقطه پیموده اید؛
هنگامی که انقلاب اسلامی پیروز شد، کشور ما صاحب یک شبکه سراسری رادیویی بود که همه امکانات آن در ساختمان فرسوده ارگ ( 15خرداد) خلاصه می شد و تازه بخشی از همان ساختمان هم استیجاری بود.
در آن زمان رادیو ایران دارای 10استودیوی قدیمی ، یک استودیوی نمایش و دو استودیوی موسیقی بود و امکانات پخش ما هم تنها 2رژی کوچک در جام جم بود.
امروز صدای جمهوری اسلامی صاحب 12شبکه تخصصی و 29استودیوی مدرن تولید و امکانات دیجیتالی و 10پخش در تهران است و علاوه بر آن شبکه های استانی و منطقه ای مثل رادیو کرج هم وجود دارند.
امکانات قدیمی را هم حفظ کرده ایم و با قدری نوسازی فعال نگه داشته ایم. این به معنای افزایش چشمگیر تعداد اعضای خانواده رادیو با حفظ ارزشها و هنجارهای حاکم در آن ، تنوع بخشی موضوعات و محتوای برنامه ها و این نوعی پرداختن به زوایای مختلف امور جامعه و موضوعات مختلف مورد توجه انواع مخاطبان است.
چنین توفیقی در کنار امکانات فنی ، نیازمند آموزش نیروها نیز است و رادیو افتخار دارد که نیروهای مورد نیازش را اعم از کاربران وسایل فنی ، نویسندگان ، تهیه کنندگان ، گویندگان ، مدیران و... بدون استثنا خودش تربیت می کند. مسیری که طی شده تا به اینجا برسیم هم بسیار جالب است.
راه اندازی مجدد استودیوی آسیب دیده رادیو نفت ملی در آبادان و به کارگیری فرستنده های سیار در خطوط مقدم جبهه های جنگ برای روحیه دادن به نیروهای خودی و فرو ریختن اعتماد به نفس دشمن اولین گامهای این راه بود.
سپس رادیو قرآن و به دنبال آن رادیو جبهه ، رادیو تهران ، رادیو پیام ، رادیو جوان ، رادیو ورزش و رادیو معارف راه اندازی شدند و ما امروز حتی رادیو گفتگو را داریم که در شمار تخصصی ترین رادیوهای منطقه است.
آینده رادیو را چگونه می بینید؛
رقابت رسانه شنیداری با رسانه های دیداری از یک طرف و به میدان آمدن رادیوهای اینترنتی از طرف دیگر کار ما را سخت کرده است ، اما همه ایرانی ها رادیو را به عنوان پدیده ای کاملا ایرانی شده پذیرفته اند و این طرز تلقی نسبت به رادیو، علی رغم گسست نسلها کما بیش به نسلهای جدید هم منتقل شده و می شود.
ما برای ادامه رقابت نیازمند حفظ، تجدید و تقویت توان خود هستیم و به این منظور کارهای فراوانی کرده ایم و باید بکنیم. بخشی از کارهای انجام شده عبارتند از:
الف : گسترش آرشیو رادیو و حفظ منابع موجود به طوری که امروز هم آرشیو صدای جمهوری اسلامی همانند 40سال پیش بزرگترین و غنی ترین آرشیو رادیویی خاورمیانه است.
ب: اجباری کردن آموزش های پیش از خدمت و حین خدمت
ج: ایجاد و گسترش واحد تحقیق و توسعه رادیو و زمینه سازی گسترده به منظور فعالیت های تحقیقاتی دانشگاهی برای رادیو، ترجمه و تولید کتب تخصصی و راه اندازی نشریات مختلف رادیویی.
د: برگزاری جشنواره تخصصی تولیدات رادیویی که از دوره پنجم تبدیل به جشنواره بین المللی شده و نقش بسزایی در رشد نیروها و رقابت مستمر فکری و تکنیکی آنها دارد.
ه: راه اندازی خانه رادیو برای تحت پوشش قرار دادن نیروهای بی شماری که بدون ارتباط استخدامی با رادیو همکاری دارند و استفاده صحیح از این رابطه از لوازم اصلی استمرار رشد رادیو محسوب می شود.
و: ارتقای مداوم سطح علمی مدیران و برنامه سازان رادیو به طوری که به شهادت آمار و ارقام ، میانگین سطح علمی مدیران و برنامه سازان رادیو در حال حاضر بالاتر از تمام واحدهای دیگر صدا و سیماست.
ز: بازنگری کامل ساختار، مدیریت و الگوی نیروی انسانی رادیو.
ح: ایجاد و روزآمدسازی مداوم و مستمر سایتهای اینترنتی شبکه های رادیویی. علاوه بر اینها اهتمام ویژه ای برای ثبت تجارب و الگوسازی دائمی در رادیو شروع شده که در نخستین گام آن کتاب «رادیو قرارگاه بیقرار» حاوی خاطرات دست اندرکاران رادیو جبهه تهیه شده و زیر چاپ رفته است.
در صحبتهایتان به اداره کل نمایش اشاره نکردید. آیا این اداره در شرف تعطیلی است؛
خیر، اداره کل نمایش در طول عمر خود همواره یکی از واحدهای فعال و پرثمر رادیو بوده و در آینده هم با رعایت الزامات تخصصی شدن شبکه ها فعالیت خود را ادامه و گسترش خواهد داد.
به این منظور تجدید ساختار اداره کل نمایش آغاز شده و هدف از این تجدید ساختار به کارگیری هر چه وسیع تر ظرفیت های سرشار نیروهای موجود و مدیریت توانمند فعلی این اداره کل است.
در این تجدید ساختار، سردبیرانی برای نمایش های نوع الف هر شبکه تعیین می شوند که نقش آنها برقراری انسجام و هماهنگی لازم میان عملکرد و گرایش های نمایشی اداره کل نمایش با نیازها و الزامات ماموریت تخصصی هر شبکه است.
مهمترین روزهای گذشته شما در رادیو کدامند؛
روزهای باشکوه شکست حصر آبادان ، فتح خرمشهر، فتح فاو، فتح خیبر و عملیات مرصاد و روزهای تلخ هفتم تیر و رحلت امام ره.
مهدی دهقان 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
