پایان موفق ماموریت استارداست

ستاره ای درخشان تازه متولد و عصر برخوردهای مهیب و مرگبار آغاز شده است. ذرات کوچک غبار با هم برخورد می کنند و اندکی بعد برخوردها میان سنگهای عظیم الجثه آغاز شد. هیچ محل امنی وجود ندارد.

کد خبر: ۸۸۱۴۴

صخره ها به هم برخورد می کنند و کوههای آتشین عظیم در میانه زمین و آسمان سنگ بنای جهان جدید را محکم می کنند. میلیون ها سال باید بگذرد تا شدت برخوردهای مهیب کاهش پیدا کند اما هنوز هم تا رسیدن به شرایط پایدار میلیون ها سال دیگر زمان لازم است.
بسیاری از بازیگران این عرصه تا آن زمان دیگر وجود نخواهند داشت اما شاید ذرات کوچکی در جایی خاطره این رویداد عظیم را با خود حمل کنند.
این تصویری واقعی از روزهای آغازین منظومه شمسی ما است ، تصویری مبهم که اینک دانشمندان درصدد کشف رازهای آن هستند.
در یکی از تاریخی ترین ماموریت های فضایی ناسا، 7سال پیش فضاپیمایی را به ملاقات یک دنباله دار فرستاد تا ذراتی را از آن به امانت بردارد که یادگار روزهای آغازین پیدایش منظومه شمسی هستند، اطلاعات گرانبهایی که تنها در دل کوچک ترین و دوردست ترین اجزای منظومه ما به یادگار مانده است.
دنباله دارها و سیارک ها و همین طور غبار رقیقی که محیط بین سیارات منظومه شمسی را پر کرده است یکی از با ارزش ترین منابع اطلاعاتی دانشمندان در بررسی پیدایش منظومه شمسی به شمار می رود.
چرا که این ساختارها تاکنون کمتر از هر جرم دیگر منظومه شمسی دچار تغییر و تحول شده اند، این ذرات اگرچه می توانند به یکی از اساسی ترین سوالات ما درخصوص مسائل اخترشناسی یعنی پیدایش منظومه ای که در آن زندگی می کنیم پاسخ دهند اما به دست آوردن و بررسی آنها بسیار دشوار است.
برخی از این نمونه ها را می توان از دل شهاب سنگهایی که هرازچندگاهی به درون جو زمین سقوط می کنند استخراج کرد و همین موضوع است که جایگاه ویژه ای برای شهاب سنگها در مطالعات اخترشناسی تعریف می کند.
هر ساله دهها گروه پژوهشی عازم نقاط مختلف دنیا و از جمله سرزمین های سپیدپوش قطبی و کویرهای خشک می شوند تا مجموعه ای از شهاب سنگها را بیابند، اما این هدایای آسمانی با تمام اهمیتی که دارند به واسطه حضور در روی زمین دچار تغییرات زیادی شده اند که آنها را از اصالت اولیه خود دور می کند.
دسترسی ناب به ذرات اولیه پیدایش منظومه ما جز با سفر به نزد آنها ممکن نخواهد شد و همین موضوع باعث شده تا بررسی نزدیک دنباله دارها و سیارکها در اولویت برنامه های اکتشافی سازمان های فضایی قرار گیرد.
ژاپنی ها فضاپیمای هایابوسا را به ملاقات دنباله دار ایتاکاوا فرستاده اند و از سوی دیگر اروپایی ها ماموریتی رویایی به نام رزتا را عازم دنباله داری دوردست کرده اند.
در این طرح که نام خود را از لوح باستانی رزتا گرفته است کاوشگر کوچکی بر سطح دنباله دار فرود خواهد آمد و به نمونه برداری از آن خواهد پرداخت.
به این امید که بررسی آن ، همان گونه که طرح رزتا کمک کرد تا دانشمندان اسرار زبان هیروگلیف را کشف کنند، به کشف اسرار منظومه کمک کند اما تا آن موقع بامبا مجموعه ای از ماموریت ها را برای بررسی این گونه هدفها در نظر گرفته است.
پس از مجموعه ای از ماموریت های سنجش از دور امسال 2ماموریت ویژه و جذاب رخ داد. در ابتدا دیپ ایمپکت یا برخورد ژرف به نزدیکی دنباله داری رفت و در آخرین لحظات بسته فلزی محکمی را به قلب این دنباله دار کوبید تا ذرات فوران شده از قلب این دنباله دار مورد بررسی علمی قرار گیرند اما در هیچ یک از این موارد مرور از نزدیک و دقیق این ذرات امکان پذیر نبوده است ، چراکه بررسی آنها در فضا تنها با کمک ابزارهای سنجش از دور و با امکانات محدود انجام می شود و همه دانشمندان رویای بررسی زمین آنها را در آزمایشگاه های مجهز خویش در سر می پروراندند. رویایی که ماموریت Stardustیا غبار ستاره ای به آن رنگ حقیقت داد.
استارداست در هفتم فوریه سال 1999سفر خود به سوی دنباله دار ویلت 2را آغاز کرد و در میانه مسیر توانست با کمک فناوری ویژه ای به نام هواژل (Aerojel)به جمع آوری نمونه هایی از غبار میان سیاره ای پرداخت.
اینها قدیمی ترین بقایای پیدایش منظومه شمسی هستند که به دام افتاده بودند. پس از آن کپسول فضایی با گذر از گیسوی دنباله دار ذرات آن را نیز به دام خود انداخت تا چند ماه پیش پس از سفری طولانی به زمین بازگردد. سرانجام کپسول حاوی مواد ارزشمند این ماموریت با سرعت نزدیک به 46000کیلومتر وارد جو زمین شد تا رکورد سرعت ورود ابزارهای مصنوعی به زمین شکسته شود.
پس از آن با باز شدن چترهای نجات سرعت فرود کاهش یافت و در نیمه شب در صحرای یوتا در زمین نشست. بلافاصله این محموله به آزمایشگاه های مجهز انتقال یافت تا خروج ذرات از هواژل ها آغاز شود، هواژل یا آیروژل فناوری پیشرفته جدیدی است که در بسیاری از ماموریت های فضایی می تواند به کمک دانشمندان بیاید.
بیش از 99درصد این ماده را هوا تشکیل داده و بقیه آن دی اکسید سیلیس است اما توان تحمل و جذب فوق العاده ای دارد که می تواند ذرات کوچک هر سیاره ای را در دام اندازد. هم اکنون این ذرات در قلب آزمایشگاه های مجهز و با حضور دانشمندان مشغول بررسی است و نتایج آن می تواند دیدگاه ما نسبت به پیدایش منظومه ای که در آن زندگی می کنیم را دگرگون سازد.