دختر و پسر هیچ مزیتی نسبت به هم ندارند

دلیلش هم فرهنگ رفتاری و ارتباط سلطه گرایانه‌ای است که مرد نسبت به زن دارد. یعنی با این‌که زنان جامعه ما دارای نقش‌های متعدد اجتماعی هستند و از درآمد بالایی برخوردارند، بارها دیده شده که قدرت تصمیم‌گیری تمکن مالی خود را ندارند و مردان همچنان به‌عنوان یکه‌تازان قدرت و کنترل‌کننده به‌شمار می‌روند. همین امر باعث شده تفکرات سنتی و وابسته به فرهنگ همچنان به فاکتور رشد و مدرنیته برابری زن و مرد بچربد. این نگرش که پسر بهتر از دختر است، متاسفانه هنوز هم در برخی از جوامع ایران ـ حتی شهرها ـ مشاهده می‌شود. چنین نگرش‌هایی وابسته به فرهنگ هستند. وجود تفاوت در دیدگاه‌های مردم جامعه نسبت به جنس دختر و پسر، براساس اسطوره‌های فرهنگی، مقررات و رسومی است که از نیاکان به ارث رسیده و و در روانشناسی به آن «آرکی تایپ‌ها» گفته می‌شود. در واقع طبق آرکی تایپ‌ها، پیروی از قواعد و آداب گذشتگان بر مردان سیطره پیدا کرده و تولد فرزند پسر را براساس توضیحاتی که ارائه شد، نوعی افتخار و مزیت محسوب می‌کنند. چنین جوامعی تصور می‌کنند با تولد فرزند پسر، خوشبختی و بهروزی به خانواده روی می‌آورد. نبود محدودیت‌هایی مثل ورود و خروج به موقع، ارتباطات اجتماعی، ادامه تحصیل و... که خانواده برای فرزند دختر قرار می‌دهد، برای پسر این محدودیت ها وجود ندارد و به همین دلیل از داشتن فرزند پسر ابراز خوشحالی می‌کنند. آنها فکر می‌کنند داشتن پسر به معنای پیدا کردن رگ و ریشه و پشت است و نام خانوادگی‌شان جاودانه می‌ماند، در حالی‌که در مورد دختر این‌طور نیست. در اصطلاح عوامانه گفته می‌شود دختر مال مردم است و با شوهر کردن، یکی از اعضای خانواده کم می‌شود، ولی وقتی پسر زن می‌گیرد، یک فرد را به اعضای خانواده‌اش اضافه می‌کند. همین می‌شود مبنای قدرت و رواج یک باور اشتباه که در میان برخی از قومیت‌ها و خانواده‌های ایرانی وجود دارد. علت بعدی توانمندی‌های جسمی، مالی و... است که پسران دارند. خانواده‌های پسر دوست فکر می‌کنند پسر در آینده و با رسیدن به سنین بزرگسالی بار مالی خانواده را به دوش می‌کشد، اما دختر هزینه به خانواده تحمیل می‌کند؛ حتی اگر دختر در آینده نقش و شغل اجتماعی مناسبی داشته باشد. یک باور اشتباه دیگر این است که دختر برای هزینه کردن و محبت به خانواده‌اش نیازمند کسب اجازه شوهرش است و در کل محدودیت‌هایی دارد، اما برای پسر هیچ محدودیتی وجود ندارد. برای تغییر چنین افکاری، لازم است زمان زیادی صرف شود و در اولین قدم باید به خانواده‌هایی که هنوز هم قدرت غالب را در وجود پسر می‌ببینند گفت همه زندگی و نام و نشان و جاودانه ماندن نام خانوادگی در داشتن پسر خلاصه نمی‌شود و چه بسا دختران مفیدتر از پسران در میان خانواده و جامعه ظاهر شوند و حتی بیش از پسران حمایتگر باشند.

دکتر پرویز رزاقی - روان‌شناس