زندگی سالم

بخشش؛ کاری خوب که آسان نیست

هرگاه از بخشیده شدن مجرمی از سوی فرد زیان‌دیده خبر می‌رسد، احساس خشنودی می‌کنیم بویژه آن‌که اولیای دم مقتولی، قاتل را عفو کرده باشند اما بخشش بسادگی اتفاق نمی‌افتد. ضمن این‌که بعد از عفو قانونی این موضوع پیش می‌آید که فرد بخشیده شده چگونه باید کارهای نادرست خود را جبران کند.

کد خبر: ۶۲۹۴۱۴

آلبرت الیس، یکی از محبوب‌ترین روان‌شناسان قرن اخیر است و مفاهیم روانشناختی را با بیانی ساده برای مخاطبانش توضیح می‌دهد. او معتقد است بخشش کار سختی است و بیشتر آدم‌ها هرگز نمی‌توانند کسی را کاملا ببخشند؛ زیرا آنها نمی‌توانند بین رفتار غلط و غیراخلاقی انسان‌ها و کل شخصیت آنها تمایز قائل شوند. به همین دلیل به افراد خائن یا خلافکار، القاب مختلفی مانند پلید و حیوان صفت نسبت می‌دهیم. منظورمان از این القاب این است که آنها همیشه چنین بوده‌اند و خواهند بود وگرنه می‌توانستیم آنها را ببخشیم. با سرزنش عمل نادرست یک فرد در آغاز و سپس سرزنش کل وجود یا شخصیت او، خودمان را عصبانی، خشمگین و انتقام‌جو می‌کنیم. اگر هم این کار را در مورد گروه‌های اجتماعی یا اجتماعات یا ملت‌ها انجام می‌دهیم و گروه‌ها را بابت اعمال غیراخلاقی‌شان سرزنش می‌کنیم، حاصل آن عداوت، قتل‌عام و نسل‌کشی می‌شود. وقتی هم گناه گناهکار و هم خود او را سرزنش می‌کنیم، بهای شخصی و اجتماعی گزافی بابت آن می‌پردازیم. وقتی نبخشیدن را برمی‌گزینیم، حس انتقام و کینه‌توزی همراه آن برای ما گران تمام می‌شود و انتقام و کینه‌توزی، احساسات ما را جریحه‌دار و ما را در معرض بیماری‌های روانی و روان‌تنی قرار می‌دهد و ما را عصبانی‌تر می‌کند تا جایی که برای خاموش کردن آنها، اعمال بدتری مرتکب می‌شویم. ذهن خود را همواره درگیر این موضوع می‌کنیم و انرژی ما هدر می‌رود، پس باید عمل خلاف یا خیانت را غلط بدانیم ولی کل شخصیت خیانتکار را زیرسوال نبریم و از تعمیم افراطی و بایداندیشی درباره او بپرهیزیم.

الیس درباره احساس شرم، معتقد است شرم از دو فکر تشکیل شده است؛ ابتدا شخص این ادراک و فکر را دارد که مرتکب عملی نادرست یا غیراخلاقی شده است سپس باورهای منطقی و یاریگر پیدا می‌کند و این جمله در ذهنش شکل می‌گیرد که‌ای کاش این کار را نمی‌کردم. این باور معقول باعث بروز احساس پشیمانی و شرم می‌شود ولی در این خصوص هم به‌دنبال انجام آن عمل بد یا ناشایست، فرد نباید در مورد کل وجودش احساس شرم کند. وقتی شرم به کل وجود و شخصیت فرد تعمیم یابد، او به جای عمل شرم‌آور خود، کل وجودش را تحقیر می‌کند و شرم‌آور می‌بیند در حالی که بهتر است فقط عمل شرم‌آور خود را بررسی و در جهت جبران آن تلاش کنیم. در این صورت ما یعنی بخش‌هایی از ما قادر هستند به جبران وترمیم خود بپردازند.