مستندسازان رسانه ملی بر بام «سینما حقیقت»

به گزارش جام‌جم، مستندهایی از تولیدات مرکز سیما فیلم، صدا و سیمای مرکز ایلام، گروه حماسه و دفاع شبکه یک سیما، صدا و سیمای مرکز خلیج فارس، صدا و سیمای مرکز کهگیلویه و بویراحمد و شبکه قرآن در بخش‌های مختلف هفتمین دوره جشنواره سینما حقیقت درخشیدند.

مستند «در پناه بلوط» ساخته مهدی نورمحمدی از تولیدات مرکز ایلام توانست جوایز دو بخش بهترین مستند بلند و بهترین تدوین را از‌آن خود کند.

تندیس بهترین مستند سیاسی اقتصادی هم به مرتضی پایه‌شناس، کارگردان «فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه»، تولید سیما فیلم رسید.

در بخش بهترین مستند داستانی هم هیات داوران تندیس جشنواره را به محمدحسین مهدویان، کارگردان مستند «آخرین روزهای زمستان» کاری از گروه حماسه و دفاع شبکه یک سیما اهدا کرد که زندگی شهید حسن باقری را روایت می‌کند.

در همین بخش لوح تقدیر به مستند «چله» ساخته محمود شاکری از مرکز صدا و سیمای خلیج‌فارس رسید.

اما «خاطراتی برای تمام فصول» با موضوع جانبازان شیمیایی جنگ تحمیلی به عنوان بهترین مستند انقلاب اسلامی و دفاع مقدس معرفی شد؛ مستندی تماشایی که مصطفی رزاق کریمی کارگردان آن است و در گروه حماسه و دفاع شبکه یک سیما تولید شده است.

«پرندگان در سرزمین برف و آفتاب» ساخته فرشاد افشین پور هم در بخش بهترین مستند علمی و زیست محیطی بهترین اثر شناخته شد. این مستند هم تولید صدا و سیمای مرکز کهگیلویه و بویر احمد است.

اما جایزه بزرگ جشنواره که با نشان فیروزه همراه است به مصطفی رزاق کریمی، تهیه‌کننده «خاطراتی برای تمام فصول» رسید. این مستند در بخش بین‌الملل هم به طور مشترک با «ابوحراز» به کارگردانی ماسیژ دریگاس از لهستان منتخب اول هیات داوران لقب گرفت.

رنگین کمان استانی

این موفقیت‌های چشمگیر باعث شد تا به سراغ رئیس مرکز سیمای استان‌های رسانه ملی برویم. عمران حیدری درباره دلایل موفقیت تولیدات مستند سیمای استان‌ها در هفتمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت می‌گوید: مهم‌ترین دلایل موفقیت در جشنواره‌ها و خصوصا جشنواره اخیر سینماحقیقت، کشف استعدادهای جوان در استان‌ها، آموزش‌های عملی توسط استادان باتجربه و استفاده از ناظران کیفی استانی در تولید برنامه‌هاست.

حیدری جدا از این موارد، نامگذاری هرساله ازسوی معاونت امور استان‌ها برای توجه بیشتر مراکز به یک ساختار را مهم‌ترین دلیل رشد کیفی آثار تولیدی می‌داند و می‌افزاید: اجرای این سیاست به شکل‌گیری یک ساختار منسجم برای ساخت آثار متنوع و فاخر در زمینه‌های انیمیشن، فیلم‌های تلویزیونی و مستند منجر می‌شود.

او درباره حمایت‌های معاونت امور استان‌ها از آثار تولید شده نیز می‌گوید: حمایت‌هایی که صورت گرفته اعم از برنامه‌ریزی، هدایت و نظارت بر تولیدات فاخر و همچنین استعدادیابی جوانان متعدد و به تبع آن اعتماد به آنها برای بروز توانایی‌ها و ظرفیت‌های هنری بوده است.

حیدری ضمن اذعان به کم بودن حمایت‌های مالی ادامه می‌دهد: باوجود کمبودها جوانان و برنامه‌سازان مستعد مراکز با عشق و علاقه نسبت به بوم و فرهنگ خود، آثار ماندگاری را خلق کرده‌اند.

رئیس مرکز سیمای استان‌های رسانه ملی درخصوص ظرفیت‌های موجود استان‌ها نیز بیان می‌کند: هراستان حسب ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی منحصربه‌فردی که دارد، مانند رنگین‌کمانی از زیبایی‌های خداوندی است که آقای مهندس ضرغامی، رئیس محترم سازمان از آن به‌عنوان رنگین کمان یاد می‌کند.

وی در ادامه درباره موفقیت‌های جشنواره‌ای برنامه‌سازان سیمای استان‌ها می‌گوید: هنرمندان مستعد مراکز استان‌ها بدون استثنا در هر جشنواره داخلی و بین‌المللی موفق به کسب تندیس‌های متعدد شده‌اند. فعالان و برنامه‌سازان استانی تاکنون در جشنواره‌های فجر، سینماحقیقت، رشد، کودک و نوجوان، مقاومت، ABU و بسیاری از جشنواره‌های خارجی و رقابت‌های تنگاتنگ رسانه‌ای جوایز و تندیس‌های فراوانی را کسب کرده‌اند.

حیدری در همین ارتباط می‌افزاید: در جشنواره فجر سال گذشته هم، فیلم مستند «رودخانه لیان» و فیلم سینمایی «تنهای تنهای تنها» از مرکز بوشهر جوایز و تحسین‌های زیادی را نصیب خود کردند. اگر از این برنامه‌سازان و جوانان در استان‌ها حمایت بیشتری شود، قطعا با کمترین هزینه، بهترین آثار را تولید خواهند کرد و در جشنواره‌های مختلف خوش خواهند درخشید.

نبوغ مستندسازان با امکانات اندک

مستند «در پناه بلوط» که یکی از تولیدات مرکز صدا و سیمای ایلام به کارگردانی مهدی نورمحمدی است، موفق شد جایزه بهترین مستند بلند هفتمین جشنواره سینماحقیقت را ازآن خود کند و همچنین تندیس بهترین تدوین را هم برای صادق رضانیا به ارمغان آورد. این فیلم موضوع سنجاب‌های ایرانی را دستمایه خود قرار داده است. نورمحمدی در گفت‌و‌گو با جام‌جم درباره ایده تولید این مستند می‌گوید: از سال‌ها قبل دلم می‌خواست در مورد نابودی جنگل‌های بلوط ایلام فیلم بسازم. یک روز به طور اتفاقی در جنگل به یک سنجاب برخوردم. همان موقع ایده‌ای در ذهنم شکل گرفت و تصمیم گرفتم درد این جنگل‌ها را از زبان سنجاب روایت کنم.

او می‌افزاید: کمی بعد باخبر شدم که این حیوان در فهرست قرمز سازمان جهانی حفاظت محیط زیست قرار دارد و زندگی و بقای آنها در خطر است. از اینجا بود که تمام تمرکزم را روی سنجاب گذاشتم.

او درباره شکل و روند فیلمبرداری هم توضیح می‌دهد: در این کار از شیوه‌های مختلف فیلمبرداری حیات وحش استفاده کردیم. البته بیشتر آنها نظیر کومه زدن، استتار در محیط، دوربین تَله‌ای و روش‌های دیگر ابتکار خودمان بود. برای فیلمبرداری مخفیانه از لانه این موجودات باید میکرودوربین‌های بسیار گران‌قیمتی می‌خریدیم که متأسفانه استطاعت آن را نداشتیم. بنابراین از نبوغ خودمان استفاده کردیم و با استفاده از فناوری مادون قرمز یک دوربین معمولی تصویر گرفتیم. ابزار کوچکی را به دوربین وصل کردیم که به ما اجازه می‌داد شبیه همان میکرو دوربین‌ها فیلمبرداری کنیم.

ناصر تقوایی، نویسنده و کارگردان سرشناس سینما که در بخش نکوداشت مستندسازان جنوبی این جشنواره مورد قدردانی قرار گرفت، درخصوص غیبت و بیکاری‌اش در سینما طی سال‌های اخیر اظهار کرد: برعکس آن چیزی که تصور می‌شود من هرگز بیکار نبوده‌ام. هر وقت نتوانم فیلمی بسازم، عکاسی می‌کنم، می‌نویسم یا آموزش فیلمنامه‌نویسی می‌دهم. چون به نظرم بین هیچ کدام از هنرها تفاوتی وجود ندارد، برای من ارزش هنری یک فریم عکاسی کمتر از کارگردانی نیست.

وی درباره موانع موجود برای فیلمسازی خود نیز توضیح داد: در همه سال‌ها هیچ کس مزاحم کارم نشده و حد و مرزی برایم تعیین نکرده است. همیشه دوست داشتم فیلمی بسازم که مال خودم باشد.

کارگردان مستند «باد جن» افزود: البته با هرگونه دخل و تصرف در آثارم مخالفم، ولی در تمام این سال‌ها شرایط به گونه‌ای نبوده که کسی نخواهد من فیلم بسازم. در طول مدیریت‌های مختلف سینمایی، بیشترین گرفتاری من درخصوص تصویب فیلمنامه بوده است. به عنوان مثال فیلم «کاغذ بی‌خط» را 18 سال پس از نوشتن فیلمنامه آن ساختم، اما بعد از انقلاب حتی یک فریم از فیلم‌هایی که تاکنون ساخته‌ام، سانسور نشده است.

تقوایی درباره سیدحسن بنی‌هاشمی، از مستندسازان پیشکسوت جنوبی که در این جشنواره قدردانی شد نیز گفت: او جزو نسل اول فیلمسازان جنوب ایران است و ظرایف زیادی در فیلم‌هایش دارد، اما متاسفانه امروز بینایی‌اش دچار مشکل شده که شاید این پایان کار یک فیلمساز باشد. یاد او و جایش اینجا خالی است.

رخشان بنی‌اعتماد، نویسنده و کارگردان سینمای ایران نیز که سابقه ساخت فیلم‌های مستند را در کارنامه دارد از این‌که پس از مدتی دوری دوباره توانسته در فضای جشنواره سینما حقیقت حضور داشته باشد ابراز خوشحالی کرد و در سخنانی درباره شرایط اجتماعی و ارتباطش با سینما سخن گفت. داریوش ارجمند، بازیگر شناخته شده کشورمان هم در این مراسم با اشاره به این‌که ورودش به سینما به دست تقوایی رقم خورده است، گفت: نمی‌دانم در مورد کسانی که سال‌ها ناصر تقوایی را از فیلمسازی محروم کرده‌اند چه بگویم. این موضوع متاسفانه یکی از تحفه‌های چند سال گذشته نخبه‌کشی در فرهنگ ایران است.

سیدمحمدمهدی طباطبایی‌نژاد، دبیر هفتمین جشنواره بین‌المللی سینما حقیقت هم در سخنانی از مستندسازانی که با شور و نشاط به جشنواره رونق دادند، قدردانی کرد.

حجت‌الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی هم از دیگر سخنرانان مراسم اختتامیه بود و گفت: مستندسازی کار مقدسی است که با عشق انجام می‌شود. مستندسازان باید خوبی‌های دنیا را به تصویر بکشند. با این‌که فعالان سینمای مستند به امثال ما نیاز ندارند، ولی وظیفه داریم که از آنها حمایت کنیم تا با زبان تصویر زیبایی‌های زندگی را به دیگران نشان دهند.

آیین نکوداشت

در اختتامیه بزرگ‌ترین ضیافت سینمای مستند همچنین از ناصر تقوایی و سیدحسین بنی‌هاشمی، دو کارگردان پیشکسوت سینمای مستند با اعطای نشان فیروزه سینما حقیقت به پاس یک عمر فعالیت هنری قدردانی شد.

هفتمین جشنواره بین‌المللی سینما حقیقت با شعار «حقیقت، بهترین راهنماست» به مدت یک هفته در سینماهای فلسطین و سپیده تهران میزبان اهالی مستند و علاقه‌مندان بود.

سهم رسانه ملی از «سینما حقیقت»

بهترین مستند- داستانی: تندیس جشنواره، دیپلم افتخار و 70 میلیون ریال برای محمدحسین مهدویان، کارگردان «آخرین روزهای زمستان» (گروه حماسه و دفاع شبکه یک سیما)

بهترین مستند سیاسی ـ اقتصادی: تندیس جشنواره، دیپلم افتخار و 70 میلیون ریال برای مرتضی پایه‌شناس، کارگردان «فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه» ( تولید سیمافیلم)

بهترین مستند انقلاب اسلامی و دفاع مقدس: لوح تقدیر و 70 میلیون ریال برای مصطفی رزاق‌کریمی، کارگردان «خاطراتی برای تمام فصول» (گروه حماسه و دفاع شبکه یک سیما)

بهترین مستند علمی و زیست محیطی: لوح تقدیر و 70 میلیون ریال برای فرشاد افشین‌پور، کارگردان «پرندگان در سرزمین برف و آفتاب» (تولید صدا و سیمای مرکز کهگیلویه و بویراحمد)

بهترین فیلم مستند بلند: تندیس جشنواره، دیپلم افتخار و یکصد میلیون ریال برای مهدی نورمحمدی، کارگردان «در پناه بلوط» (تولید صدا و سیمای مرکز ایلام)

جایزه بزرگ جشنواره: نشان فیروزه، دیپلم افتخار و 120 میلیون ریال برای مصطفی رزاق‌کریمی، تهیه‌کننده «خاطراتی برای تمام فصول» (گروه حماسه و دفاع شبکه یک سیما)

بهترین مستند بلند(بخش بین‌الملل): تندیس جشنواره، لوح افتخار و جایزه نقدی 7000 دلار به طور مشترک برای «ابوحراز» به کارگردانی ماسیژ دریگاس از لهستان و «خاطراتی برای تمام فصول» به کارگردانی مصطفی رزاق کریمی از ایران (گروه حماسه و دفاع شبکه یک سیما)

بهترین تدوین: تندیس جشنواره، دیپلم افتخار و 70 میلیون ریال برای صادق رضانیا، تدوینگر «در پناه بلوط» (تولید صدا و سیمای مرکز ایلام)

جایزه شبکه مستند سیما: «مسافر توفان» ساخته علی عبدی‌پور ( تولید شبکه قرآن)

لوح تقدیر و 50 میلیون ریال برای مستند «چله» ساخته محمود شاکری(تولید صدا و سیمای مرکز خلیج فارس)