گفتگوی صریح جام جم با مشاوراقتصادی حامد کرزای

با دکتر اسماعیل کریم پور،مشاور اقتصادی دولت موقت افغانستان گفتگو کردیم وی در سال 1338 در کابل به دنیا آمد فارغ التحصیل دکترای حقوق بین المللی از دانشگاه سوربن فرانسه است

کد خبر: ۶۰۳۸

در حال حاضر به گفته خودش گهگاهی در دانشگاه سوربن تدریس میکندو تنها سمت رسمی وی نیز مشاور اقتصادی دولت موقت افغانستان است.فرصت را مغتنم شمردیم و از اقامتش در تهران استفاده کردیم و با وی درخصوص وضعیت اقتصادی کشورش و روند بازسازی افغانستان و همچنین نقش ایران در این بازسازی به بحث نشستیم.20 سال از رکود فعالیت اقتصادی در افغانستان می گذرد و افغانستان هیچ گونه فعالیتی را در این زمینه تجربه نکرده است . شما چگونه فکر می کنید؛ برای بازسازی به چه مدت زمانی نیاز دارید؛من با شما در این زمینه هم عقیده نیستم . اقتصاد افغانستان امروز را بیشتر شبیه بازسازی اقتصادی لبنان می بینم تا بازسازی اقتصادی کشورهای آسیای مرکزی . خوشبختانه یا بدبختانه در کشور ما به واسطه جنگ دیگر کارخانه ای وجود ندارد تا بخواهیم آن را دوباره بازسازی کنیم بلکه باید دوباره از نو بسازیم. من فکر میکنمادامه از صفحه اولدر یک سیستم اقتصادی وقتی چیزی وجود ندارد، بازسازی به مراتب آسانتر است تا این که سیستمی را داشته باشید که فرهنگ اقتصادی خاصی بر آن حاکم باشد و بخواهید آن را اصلاح کنید.در طول این سالها که همان دهه 80 الی 90 است ، ما آنچنان هم که فکر می کنید از فعالیت های اقتصادی چندان هم دور نبودیم . به جرات می گویم هیچ کشوری در جهان چنین مشخصه ای ندارد. تولید، واردات ، صادرات ، دادوستد بازرگانی و بین المللی در افغانستان در این سالها وجود داشت ولی خوب یکی از مشخصه های اصلی افغانستان در این سالها برآشفتگی اقتصادی بود.اقتصاد افغانستان بین اقتصاد خصوصی قبل از اشغال شوروی و اقتصاد دولتی رژیم شوروی دست و پا می زند. از یک طرف در افغانستان تفکر خصوصی سازی وجود دارد اما از طرف دیگر بانکها، بانکهای دولتی است . البته اقتصاد افغانستان در این سالها اقتصاد جنگ بود و حتی یکی از مشخصه های اصلی این دوره فساد اقتصادی است که غالبا به واسطه کشت خشخاش بروز و نمود پیدا کرده است.یعنی شما به سیستم اقتصاد دولتی اعتقادی ندارید؛با کمال صراحت می توانم بگویم نقش عمده اقتصاد افغانستان تاثیرپذیر از بخش خصوصی خواهد بود یعنی فقط و فقط ما اعتقاد به بازسازی افغانستان توسط بخش خصوصی داریم . طبعا از تجارب اقتصاد دولتی نیز بهره مند خواهیم شد.کمک چه کشورهایی برای بازسازی افغانستان موثرتر می تواند باشد.مردم افغانستان تمایل خاصی ندارند که بخواهند از کشوری خط و خطوط بگیرند. آنچه که برای ما مهم است منافع افغانستان است ، فکر می کنم که تمام کشورهای دنیا بدون استثنا می توانند در بازسازی افغانستان سهم داشته باشند و ما هم به دنبال کشور خاصی نیستیم و آن کشوری موفق است که چندان دنبال خطدادن نباشد و بازسازی افغانستان را توسط خود افغانها انجام بدهند.برویم سراغ کشت خشخاش که شما هم به آن اشاره کردید. چه برنامه ای در این زمینه دارید؛ تجارت مواد مخدر در افغانستان چه میشود؛یکی از مشکلات عمده افغانستان کشت خشخاش بود ولی در تجارت مواد مخدر نقش بسیار کمی داشته است.متاسفانه افغانستان اولین کشوری بود که خشخاش در آن کشت می شد ولی من فکر می کنم تنها افغان ها در این کار نقش نداشتند. نقش اصلی از آن مافیای بین المللی بود و طبعا برخی از کشورهای همسایه نیز بی تاثیر نبودند. یکی از دلواپسی های اصلی دولت موقت همین است و تصمیم دارد کشت خشخاش را ممنوع کند و به فکر جایگزینی برای آن بیفتد. حتی در این زمینه سازمان خوراک جهانی ، سازمان ملل و حتی اینجوها بر روی این مساله کار می کنند که بتوانند یک محصول جایگزین برای کشت خشخاش بیابند.یعنی با جایگزین کردن یک محصول دیگر، کشت خشخاش به طور کامل در افغانستان برچیده میشود؛به هیچ وجه نمی توانم به این پرسش شما جواب قطعی بدهم که فردا هیچ خشخاشی در افغانستان کشت نشود ولی با کمال صراحت می گویم که دولت موقت سخت مبارزه با کشت خشخاش را در اولویت برنامه های خود قرار داده است اما آیا این که به طور کامل کشت آن منتفی می شود برای آن پاسخی قطعی ندارم.