چند نکته در باب مذاکره هسته ای

1- بر مناسبات بین المللی ، همچنان زور حکومت می کند نه قانون و عدالت ، حتی اگر بظاهر، تصمیمات جمعی دولتها را شاهد باشیم و تحمیل مستقیم اراده امریکا و متحدانش را نبینیم.

کد خبر: ۵۹۹۳۸

آژانس بین المللی انرژی هسته ای نیز بیرون از این قاعده نمی تواند عمل کند و در نهایت تسلیم زور می شود که بارها شده است. ایران از قوانین و مصوبات آژانس نمی تواند به گونه ای بهره گیرد که به نادیده گرفتن اهداف امریکا و انگلیس در قبال ایران بینجامد و دستیابی به انرژی هسته ای را به آسانی میسر سازد.
2- امریکا ، اصلی ترین کشوری است که در جستجوی موقعیت برتر و نظام تک قطبی جهانی است و انصافا ، امکانات فراوانی را در این مسیر ، تدارک دیده است . این کشور ، منافع خود را درون مرزهای سیاسی دیگر کشورها و حتی در نوع نظامهای سیاسی دیگران تعریف کرده است و مشخصا در مورد ایران ، به سرنگونی حکومت انقلابی و اسلامگرای آن اعتقاد دارد. طبعا امریکا ، مخالف جدی قدرتمندی ایران در حوزه انرژی اتمی است حتی اگر مطمئن باشد که بحث ساخت سلاحهای هسته ای در ایران ، کاملا منتفی است . دستیابی ایران به انرژی هسته ای ، از همه جهت به تثبیت موقعیت جمهوری اسلامی در جهان می انجامد و این دقیقا مخالف منافع امریکا در منطقه و جهان است . تشدید فشارها علیه ایران ، برای این است که اساسا جمهوری اسلامی سرنگون شود یا دست کم ، قدرتمند نباشد.
3- اروپا ، عملگرایانه تر وارد این مقوله شده و با آن که در بسیاری زمینه ها با امریکا همسوست ، اما اراده سرنگونی نظام اسلامی را برملا نمی کند. اروپای مستقل از انگلیس ، حتی از مقاومت نسبی ایران در مقابل امریکا، راضی است چرا که در صورت تسلط کامل امریکا بر منطقه خلیج فارس و خاورمیانه ، مقاومت نسبی اروپاییان هم در مقابل سیاست یکجانبه گرایی امریکا ، کمرنگ می شود و تمکین اروپا در مقابل زیاده خواهی های امریکا به اجبار افزایش می یابد. در عین حال ، اروپاییان نمی خواهند در میان دو طرف دعوا ایران و امریکا جانب جمهوری اسلامی را بگیرند و هزینه این حمایت را بپردازند. مذاکره آنان با ایران ، نشانگر تفاوت در تاکتیک مواجهه با مساله جمهوری اسلامی است نه تفاوت در هدف.
4- روسیه ، نه در هدف و نه در تاکتیک با امریکا همسو نیست و البته با ایران هم و در این قضیه ، تماما به منافع خود می اندیشد و در تلاش است که از همه طرفهای این ماجرا، بهره بگیرد. روس ها ، به ایران نزدیک می شوند تا در یک قرارداد اقتصادی ، منفعت کشورشان را تضمین کنند اما با اولین درخواست امریکا ، اجرایی و عملی کردن توافق خود را در ازای دریافت امتیاز ، به تاخیر می اندازند و پس از مدتی ، این بازی را از سر می گیرند. البته اگر فشارهای امریکا نباشد ، همکاری گسترده تری با ایران خواهند داشت اما این کشور نیز برای همکاری با ایران در این قضیه ، حاضر به پرداخت هیچ هزینه ای نیست.
5- استراتژی ایران در این جریان ، باید با ملاحظه واقعیت های فوق تعیین شود که ظاهرا نیز چنین است. همکاری با آژانس و استفاده از حقی که در آژانس برای استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای به رسمیت شناخته شده ، بدون ملاحظه مواضع امریکا ، اروپا و روسیه ، ناشدنی است . انتخاب اروپا برای مذاکره ، گزینش بجایی است چرا که اروپا ، نه همچون روسیه ، منفعل است و نه همچون امریکا ، خصمانه عمل می کند. دشواری این مذاکره هم بر همگان آشکار است و البته باید پذیرفت که سیاستمداران ما ، برتر از انتظار ، ظاهر شده اند. در این میان ، نحوه مواجهه برخی دولتها همچون انگلیس و فرانسه که خواستار تعلیق دائمی غنی سازی از سوی ایران شده اند ، هشداردهنده است . اروپاییان هم نشان داده اند که در هر دور مذاکره ، استراتژی اولیه خود را فراموش نمی کنند و به مفاهیمی چون «حق» و «قانون» و «تعهدات متقابل» ، پایبند نیستند. مذاکره کنندگان ایرانی نباید هیچ تعهد جدیدی را حتی داوطلبانه بر دوش ایران بار کنند چرا که در دور بعد مذاکره ، یقینا اروپاییان ، یک گام به پیش خواهند آمد و انتظارات تازه تری را مطرح خواهند کرد. بازگرداندن شرایط به دوران پیش از آغاز مذاکره با اروپا و تجدید فعالیت های غنی سازی ، انتظاری است که در این مقطع باید برآورده شود ، بی آن که بار دیگر پرونده اتمی ایران به حوزه نظارت های هر روزه آژانس بین المللی بازگردد.