رمز و راز واکنش‌های غیرارادی

 این حرکات ناخودآگاه و غیرارادی، بخشی از فعالیت‌های ساده عصبی است که تحت عنوان واکنش‌ها یا عکس‌العمل‌های غیرارادی از آن نام برده می‌شود، اما فعالیت‌های سنجیده و هدفمند مانند نزدیک کردن قاشق به دهان هنگام غذا خوردن، فعالیت‌هایی خودآگاه و ارادی است. در واقع پیش از این‌که قاشق را برداریم و به طرف دهانمان ببریم، برای انجام این کار تصمیم‌گیری می‌کنیم اما در واکنش‌ها یا عکس‌العمل‌های غیرارادی مغز هیچ گونه دخالتی ندارد.

این گروه از فعالیت‌ها که به صورت غیرارادی انجام می‌شود، سرعت عمل بسیار بالایی دارد و واکنش‌هایی است که در چرخه‌ای به نام قوس یا کمان بازتاب منتقل می‌شود. یک قوس بازتاب متشکل از یک عامل محرک مانند گرمای شدید است که یک ضربه و تکانه عصبی ایجاد می‌کند. تکانه عصبی ایجاد شده در امتداد عصب‌ها و سلول‌های عصبی - حسی، به طرف نخاع حرکت می‌کند. به محض این‌که پیام عصبی ارسال شده به نخاع می‌رسد، به سرعت به طرف عضله یا ماهیچه‌ای که موجب تحریک آن شده بود، برگشت داده می‌شود.

این فرآیند به قدری سریع اتفاق می‌افتد که حتی زمان لازم برای ثبت آگاهانه این بازتاب غیرارادی در مغز را در اختیارمان قرار نمی‌دهد. اگرچه این نوع بازتاب‌ها معمولا به صورت غیرارادی و بدون دخالت مغز انجام می‌شود، اما بر حسب این‌که عامل محرک تابع نظم و قانون مشخصی باشد یا نه، ممکن است با گذشت زمان در چگونگی واکنش نسبت به آن عامل محرک، تغییراتی ایجاد شود.

برای مثال اگر محرکی پیوسته تکرار شود، در نخستین مرحله از تغییرات ایجاد شده در این فرآیند، میزان حساسیت در واکنش نسبت به آن افزایش می‌یابد. به این معنی که شدت واکنش نسبت به عامل محرک در مقایسه با زمانی که محرک بدون تکرار است، بمراتب بیشتر می‌شود، اما اگر میزان تکرار عامل محرک از حد معینی فراتر باشد، از شدت واکنش‌ها کاسته می‌شود تا جایی که دیگر بدن نسبت به آن محرک واکنشی از خود نشان نمی‌دهد.

مترجم: مریم وکیلی

منبع: Howstuffworks