غولی بی‌مهار به نام المپیک

از آغاز، قرار گذاشته شد که المپیک‌ها فقط هر چهار سال یک بار برگزار شود، اما شدت استقبال از آن به حدی بود که یک دوره بینابینی نیز برای این رقابت‌ها در حدفاصل ادوار 1904 و 1908 تدارک دیده و اجرا شد. بین سنت‌لوییز 1904 و لندن 1908، مسابقات 1906 آتن نیز برپا شد که IOC هنوز از پذیرش آن به عنوان یک دوره رسمی المپیک ابا دارد. اگر در آغاز فقط 12 کشور به دوره نخست المپیک آمدند، اینک فقط سهمیه‌گذاری‌ها و گذاشتن رکوردهای ورودی است که باعث توقف ورزشکاران پرشمار متوسط در برابر دیوار بلند المپیک‌ها شده و تعداد کشورها را در مرز 205 نگه داشته و شمار ورزشکاران را کمتر از 11 هزار نفر کرده است.

المپیک 1916 در برلین به این سبب که خود آلمانی‌ها آتش‌افروزی و جنگ جهانی اول را برپا کردند و المپیک‌های 1940 هلسینکی و 1944 لندن به این سبب که ژرمن‌ها باز با راه‌اندازی حزب نازی پایه‌گذار جنگ جهانی دوم شدند، برگزار نشد، اما لندن به جبران المپیک لغو شده 1944، سال 1948 میزبان المپیک شد و نوبت هلسینکی هم سال 1952 رسید و بعدها کار به المپیک توکیوی 1964، مکزیک 68، مونترال 76، سئول 88، سیدنی 2000 و پکن 2008 هم رسید.

حالا در قرن بیست و یکم و هزاره سوم با وجود مخارج نجومی میزبانی المپیک‌ها بر سر برگزاری آن رقابت و دعواست زیرا پول و هزینه‌اش را ولو با تاخیر پس می‌دهد و کشور میزبان را به یک شکوه تبلیغاتی ویژه نایل می‌کند و مدت‌ها در صدر اخبار جهانی جای می‌دهد.

شاید ناآرامی‌های بزرگ سیاسی، المپیک 72 را ویران و المپیک‌های 80 و 84 را بی‌رونق کرده باشد و به المپیک 76 هم که توسط آفریقایی‌ها تحریم شد، لطمه‌زده باشد، اما نهضت المپیک برخود می‌بالد که 116 سال بعد از به راه افتادن المپیک‌های مدرن، موجود و مخلوقی را در دست دارد که همه قبول دارند از یک واقعه ورزشی صرف به یک پدیده بزرگ اجتماعی تغییر ماهیت داده و مرزهای سیاست را درنوردیده است. بازی‌های المپیک به نوعی تبدیل به سلاحی هولناک شده و خیلی‌ها برتری حکومتی خود را در سایه اثبات رجحان ورزشی خود در المپیک‌ها جستجو می‌کنند.

هنوز هم جام‌جهانی فوتبال که مثل المپیک‌ها هر چهار سال یک بار برگزار می‌شود به لحاظ جذابیت و جلب توده‌ها چند گام از المپیک‌ها پیش و از آن محبوب‌تر است، اما وسعت تاثیرگذاری المپیک‌ها چیز دیگری است و سند آن را می‌توان پویایی و چشم نوازی رشته‌هایی چون دوومیدانی، ژیمناستیک و شنا دانست. اعجاز ورزشکاران این رشته‌ها بارها توسط غوغاهای دوپینگ مخدوش شده، اما ابرهای تیره معمولا کنار رفته و خورشید غنای فنی المپیک‌ها که ایرانی‌های هنرمند نیز در آن سهیم بوده‌اند تابیدن گرفته است.

لندن 2012 و وجوه مختلف آن در صفحات پیش رو مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت که نمادهای گذشته و امروز آن، 16 روز داغ و استثنایی و غیرقابل پیش‌بینی را نوید می​دهد.

ابتدا تعداد شرکت‌کنندگان المپیک کمتر از آن بود که در قالب چنین نام بزرگی بگنجد، اما بتدریج قضایا برعکس شد و شمار حاضران چنان بالا گرفت که کمیته بین‌المللی المپیک (IOC) تعداد رشته‌ها را کاهش داد و اجازه نداد که حداکثر از 35 و سپس 30 ورزش در هر دوره بازی‌ها فراتر رود و شمار ورزشکاران حاضر در المپیک نیز به عدد حداکثر 10500 نفر محدود شد.

با این حال امروز هم درباره زیاد بودن این اعداد بحث و اظهارنظر جریان دارد و گفته می‌شود که تعداد زیاد همراهان و هیات‌های اعزامی و دشواری جا دادن آنها در دهکده المپیک، همواره میزبان‌ها را آزار می‌دهد. این در حالی است که تعداد کشورهای به رسمیت شناخته شده در سازمان ملل و کمیته بین‌المللی المپیک به عدد 209 رسیده و هر چند خیلی‌ها از آنها حداکثر دو تا چهار نفر را به این رقابت‌ها می‌فرستند، اما تعدد نام‌ها باز هم مساله‌ساز و برنامه‌ریزی برای این همه رشته طی فقط شانزده روز برگزاری مسابقات پیوسته دشوارتر می‌شود.

تعدادی از رشته‌های ورزشی المپیک‌ها خود مبتنی بر مواد و قسمت‌های متعدد هستند و دوومیدانی، شنا، تیراندازی و قایقرانی مدال‌هایی غیرقابل شمارش دارند. اگر از روز اول المپیک‌های مدرن تا امروز را مبنای بررسی خود قرار دهیم متوجه می‌شویم که فقط چهار رشته، ‌دوومیدانی، شنا، شمشیربازی و ژیمناستیک همواره در این رقابت‌ها حاضر بوده و هرگز حذف نشده‌اند و بقیه رشته‌ها گاه بوده و گاه حذف شده‌اند. ورزش‌های والیبال، بسکتبال و بدمینتون اولین بار سال 1924 به طور امتحانی وارد برنامه بازی‌های المپیک شده و بتدریج در ادوار بعدی جایشان قطعی و ثابت و مدال‌هایشان رسمی شد.