افزایش مرگ خاموش: یک موضوع، سه دیدگاه

مرگ در اثر استنشاق گاز مونوکسیدکربن به دلیل فرآیند احتراق ناقص در وسایل گازسوز رخ می دهد. به طوری که این گازسمی، نه بو دارد و نه رنگ و طعم. بنابراین، قربانی متوجه گاز گرفتگی نمی شود بلکه دچار آن می شود.

این گاز گرفتگی ها در مرحله مسمویت شدید موجب مرگ فرد مسموم می شود و در مراحل خفیف تر، عوارض و تاثیرات مختلفی همچون تبدیل زندگی انسان به زندگی نباتی را بر روی فرد قربانی بر جای می گذارد.

اما نکته بسیار حائز اهمیت در این نوع مرگ های دردناک این است که آمار مسمومیت های ناشی از استنشاق گاز مونوکسید کربن در سال جاری، لحظه به لحظه بالاتر می رود و فقط در هشت ماهه نخست امسال، 411 نفر بر اثر "مرگ خاموش" جان باخته اند.

در شرایطی که انتظار می رود با افزایش سطح تکنولوژی و فناوری در وسایل گرمایشی، آمارهای مرگ و میر بر اثر مسمومیت با این گاز سمی و خطرناک، هرساله کاهش یابد اما افزایش 57 درصدی آمار مرگ و میر در سال 1390 نسبت به سال قبل، همه معادلات منطقی را در این حوزه بر هم زده است.

در حالی که افشین رفیعی، کارشناس ارشد مکانیک تاسیسات و بازرس شرکت ملی گاز ایران، پیشتر و در گفت و گو با خبرنگار ما، افزایش تقاضای انشعاب گاز و نظارت های ضعیف سازمان نظام مهندسی کشور را دو عامل اصلی افزایش آمارهای مرگ خاموش در سال 90 می دانست اما مسوولان ذیربط در حوزه ایمنی محیط های شهری، نظرات دیگری را در این خصوص بیان می کنند.

مدیرعامل سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی استان تهران در گفت و گو با خبرنگار «جام جم آنلاین» بر این باور است که یکی از دلایل اصلی این وضعیت پیش آمده، ساخت و ساز واحدهای مسکونی با متراژ پایین و تعبیه انواع وسایل گازسوز در همین فضای محدود است.

"رویکرد ساخت و ساز واحدهایی با متراژ کمتر از 70مترمربع، رویکردی غیر ایمن است. حذف موتورخانه مرکزی و جانمایی آبگرمکن یا پکیج و بخاری گازی در همین نوع واحدهای مسکونی، خطرات مسمومیت با گازهای سمی و خطرناک را افزایش داده است."

سیدرضا خوشزاد، نصب پنجره های دوجداره را هم یکی دیگر از عوامل افزایش گاز گرفتگی در سال جاری دانست و گفت: در واحدهای مسکونی کوچک، نصب پنجره های دو جداره و نبود تهویه طبیعی موجب افزایش خطر گاز گرفتگی شده است. همچنین اجرای نامناسب مسیر دودکش ساختمان ها در سالیان اخیر تشدید شده است و نظارت درستی هم در این خصوص صورت نمی گیرد.

وی با بیان این که مطابق آمارهای سازمان آتش نشانی، از فروردین تا پایان آذرماه سال جاری، بالغ بر 80 نفر در استان تهران بر اثر مسمومیت با گاز مونوکسید کربن جان باخته اند، خاطر نشان کرد: با توجه به نتایج تجزیه و تحلیل آماری ما در خصوص توزیع حوادث گازگرفتگی با مونواکسیدکربن در پایتخت، می توانیم بگوییم که مناطق یک، دو،‌ چهار، پنج و 13به ترتیب بیشترین حوادث گاز گرفتگی در استان تهران را به خود اختصاص داده اند.

جواد نوفرستی، رئیس کارگروه پیشگیری از "مرگ خاموش" و عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا نیز در همین راستا و در گفت و گو با «جام جم آنلاین» معتقد است که افزایش آمارهای مرگ و میر بر اثر تنفس مونوکسید کربن در سال 90 به دلیل تمرکز صرف بر روی صرفه جویی گاز و بدون توجه به موازین ایمنی، رقم خورده است.

"بدیهی است وقتی که قیمت حامل های انرژی مانند نفت و گاز و ... افزایش می یابد، مردم برای کاهش هزینه هایشان، درصدد کاهش مصرف یا صرفه جویی برمی آیند. در چنین شرایطی اگر نسبت به بیان تفاوت های «صرفه جویی ایمن» با «صرفه جویی غیر ایمن» اهمال شود و در خصوص راهکارها و الگوهای صرفه جویی غیر ایمن اطلاع رسانی نشود، شاهد افزایش آمار مرگ های خاموش خواهیم بود."

وی با اشاره به تاثیرات قانون هدفمندی یارانه ها بر افزایش آمارهای مرگ خاموش در دو سال اخیر، تصریح کرد: با وجود آن که قانون هدفمندی یارانه ها برای اقتصاد ملی و آینده کشور مزایای فراوانی داشته است اما وقتی اجرای این قانون عملیاتی شد، در دی ماه 89 به یکباره آمار مرگ خاموش افزایش یافت.  از آن هنگام به بعد، آمارها از افزایش مرگ خاموش به دلیل گرایش مردم به صرفه جویی در مصرف گاز حکایت دارد.

"آمارهای سال 90 بیانگر این است که در شش ماهه نخست امسال، هم وطنان بیشتری دچار مرگ خاموش شده اند و از فروردین تا پایان شهریور سال جاری، در هر ماه به ترتیب شاهد افزایش پنج، 21، 93، 40، 44 و 33 درصدی آمار مرگ و میرها بوده ایم."

نوفرستی در پایان از کم توجهی ها نسبت به حوادث منجر به مرگ خاموش در کشور انتقاد کرد و اظهار داشت: وقتی سرمای سال 86 از راه رسید و تقویم همان سال نیز به انتها آمد، هزار و 24 فوت شده بر اثر مرگ خاموش ثبت شد که این آمارها بسیار  هشدار دهنده و شوک آور بود."

"هزار و 24 نفر یعنی چیزی در حدود سقوط پنج هواپیما! در حالی که شاهد بودیم این حجم از قربانیان مرگ خاموش، حتی به اندازه سقوط یک هواپیما نیز واکنش ها را برنیانگیخت!"

با وجود آن که در سال گذشته بالغ بر 782 نفر بر اثر گاز گرفتگی جان خود را از دست داده اند اما متاسفانه فقط تا پایان آبان ماه همین سال، 411 نفر بر اثر مرگ خاموش فوت شده اند.

متاسفانه پیش بینی اش چندان سخت نیست که عنوان کنیم با وجود آن که هنوز سرمای سخت زمستان امسال در راه است و تغییر شگرفی هم در ایمنی وسایل گازسوز و تاسیسات ساختمان های کشور رخ نداده، باید تا پایان امسال منتظر آماری بسیار تکان دهنده تر از سالیان قبل باشیم.

با توجه به مسایل پیش گفته یک سئوال فراروی ما قرار دارد و آن اینکه چه کسی یا کسانی متولی پیشگیری از مرگ خاموش در کشور هستند؟ آیا این ارقام تکان دهنده را فریادرسی هست؟

امین جلالوند – خبرنگار جام جم آنلاین