بازیگر نباید از نقش کوچک‌تر باشد

من همیشه از امکانات نهفته بشری در بازیگریم استفاده می‌کنم. بله حق با شماست! کمتر شخصیت چند لایه در سریال پنج کیلومتر تا بهشت داریم. اکثریت آنها یک خطی از ابتدا تا انتها ادامه می‌دهند، اما همایون لایه‌های بیرون و درون بسیار دارد. راستش را بخواهید پذیرش این نقش در این سریال را به دلیل همین ابعاد گوناگون بود که دوست داشتم.

چون از ابتدا تا انتها یک حرف و یک سخن را می‌ گویند: بیایید با هم خوب باشیم و خوبی خوب است و بدی بد!‌ اما هرگز نمی‌گویند چرا. به ریشه‌ها نمی‌پردازند: یک تیپ ساختگی و... یک مشت نصیحت و پند و اندرز کودکانه می‌دهند که مردم امروز از آن خیلی جلوترند، خیلی‌ آگاه‌‌ترند. تکرار حرف‌ها و پندهای صد سال پیش است.یک شخصیت وقتی قوام می‌یابد که خوبی و بدی را با هم داشته باشد. مثل هر انسان دیگر، ضعف‌ها و قوت‌ها را با هم داشته باشد، خاکستری باشد. تحمل و شکیبایی حرف دیگران را هم داشته باشد. خودرأی و مستبد نباشد.از مرحله خودخواهی به دگرخواهی رسیده باشد. پذیرای عقاید و سلیقه‌های متفاوت باشد. همایون درگیری‌های بسیار دارد. دروغ می‌گوید، راست می‌گوید، برای حفظ خانه و خانواده دست به هر کاری می‌زند،‌اما سرانجام شرافت و راستی را زیر پا نمی‌گذارد! گاهی سفید است و گاهی سیاه، انسان است تا موجودی یک‌بعدی و ساختگی.

شخصیت جذاب این نقش بود که در خلال حرف‌های پایان ناپذیرمان بهتر و پخته‌تر و جذاب‌تر شد!‌ فرصت بررسی نقش‌های دیگر بین من و نویسندگان و کارگردان پیش نیامد. یادتان باشد همه چیز در دقیقه 90 اتفاق می‌افتاد. من همه تلاش خودم را کردم که عقب نمانم و همان شور اولیه را یکدست تا آخر داشته باشم.

یک وجه آن سردرگمی مدیران و مسوولان تلویزیون است که باید آخرین تصمیم‌ها را در دقیقه 90 بگیرند. وجه دیگرش شاید مسائل مادی است و وجه سوم آن رقابت و پنهانکاری شبکه‌ها از یکدیگر است که هر کدام بتوانند بهترین را رو کنند که البته همه‌شان یک موضوع دارند در این بازی سیاستمدارانه و هر ساله، من فقط بازیگر بودم و بیشترین تلاشم آن بود که اعتبار چندین ساله‌ام را حفظ کنم و خودم را درگیر این بازی نکنم!

همیشه از متفاوت بودن استقبال کرده‌ام. نه به دلیل امتیاز و غرور، بلکه به دلیل به روز بودن و طراوت که همیشه ادامه دارد و تمام نمی‌شود.

به روز بودن لازمه ماندگاری است. هر کس زود بیاید، زود هم می‌رود! من قبول می‌کنم که در این حرفه، پارتی، آشنایی و روابط وجود دارد. در کدام حرفه، سازمان و نهاد وجود ندارد؟ یکی با یکی فامیل است، یکی با یکی آشنا و یکی با یکی... اگر پشتوانه‌ات را کامل کنی، کمتر دچار حسرت و تنگدستی می‌شوی. تا بوده چنین بوده، همیشه «روابط» بر «ضوابط» حکمفرما بوده، اما همیشه هم خورشید پشت ابر پنهان نمی‌ماند. جوان‌ترها به جای تلاش برای ارتباط با این و آن از طریق مالی و هر طریق دیگر تلاش کنند که کارشان پارتی آنها بشود. وقتی چیزی در چنته داری مقاومت در برابر آن بیهوده است! من روزگاران بسیاری را از سیاهی لشکر تا نقش اول طی کرده‌ام و باور کنید فقط با سماجت و پشتکار به این مرحله رسیده‌ام!

باور می‌کنید تازه فهمیده‌ام چه می‌خواهم و چه نمی‌خواهم؟ حرفه هنری آن سویش بیکران و ناپیداست. هر چه بیشتر پیش می‌روی، تازه می‌فهمی چقدر عقب هستی. شاید بعد از 45 سال فعالیت مستمر در تئاتر، تلویزیون و سینما تازه آموخته‌ام که در آغاز راهم! یک شانس بزرگ حرفه ما، نسبت به بقیه شغل‌های اجتماع این است که بازنشستگی ندارد. بالاخره در همه فیلم‌ها و سریال‌ها، مادربزرگ و پدربزرگ و مسن و پدر لازم است نه؟ مهم این است که همیشه خودت را تر و تازه نگه داری و عقب‌مانده نشوی!

پرهیز از بی‌سوادی و معمولی بودن، به روز بودن و همراه کردن دانش و تجربه به شکل توامان! کار و کار و کار!

کارگردانی؟ من اتفاقا از سلیقه کارگردانی‌ام پرهیز می‌کردم. نمی‌خواستم مزاحم کارم بشود! مزاحم بازیگری‌ام. وقتی به کارگردان اعتماد کردی، دیگر تو بازیگری و در همان میدان قدم برمی‌داری. توقع من از بازیگری چیزی فراتر از بازی و نقش‌آفرینی است. همیشه شخصیت و نقطه‌نظر بازیگر برایم اهمیت دارد و تا زمانی که خودت دیدگاه نداشته باشی، فقط انجام وظیفه می‌کنی. بازیگر نه بازی! بازیگر نباید از نقشی که بازی می‌کند کوچک‌تر باشد. ضعیف‌تر باشد.

من روح زخم‌خورده را می‌شناسم. روان آسیب‌پذیر را می‌شناسم. روح و روان پریشان و آشفته را می‌شناسم و ... اما از خود روح اطلاعی ندارم. یک جهان پیچیده و اسرارآمیز است که هنوز پاسخ شفافی برایش پیدا نکرده‌ایم. در کار هنر، تخیل باید آزاد باشد و به هر سرزمین ناشناخته‌ای باید سفر کند، درون و برون انسان را بکاود. مهم نیست چه چیز حقیقت دارد یا ندارد، مهم آن است که آن را حقیقت جلوه بدهی.

خب من سلیقه دیگری به عنوان کارگردان دارم و این امر بسیار طبیعی است. بحران خانواده را اصل قرار می‌دهم و افراد خانواده و آدم‌هایی که با آنها سر و کار دارند، آن را گسترش می‌دادم. روی روابط انسانی و عاطفی آنها بیشتر کار می‌کردم. روی تنش‌ها، اضطراب‌ها، تنهایی‌ها و درگیری‌هایشان با خود و جامعه‌شان.

اگر سریال تمام شده بود بهتر می‌توانستم نظرم را بدهم. اما چندان رغبتی به نشان دادن حالات تقریبا یکنواخت با حرف‌های نه چندان تازه، نشان نمی‌دادم. گره کار را روی همین خانواده می‌گذاشتم و داستان را چند لایه‌تر می‌کردم تا جذاب‌تر شود و سرعت و تعلیق بیشتری به آن می‌دادم و... شاید بین دو جوان روح تضاد می‌گذاشتم نه فقط همراهی و یکسانی.

باور کنید تا به امروز برای کسی نقشه نکشیده‌ام و اگر در تنگنایی قرار بگیرم دروغ نمی‌گویم و ... من خودم خیلی ساده‌تر از همایون هستم! خب بازیگر در خلال کار تلاش می‌کند وجوه ناشناخته و حتی بد خودش را هم پیدا بکند تا بیشتر بتواند با نقش هماهنگ شود. همیشه در هر نقشی که بازی می‌کنم از او و عقاید و سلیقه‌اش دفاع می‌کنم و سلیقه خودم را هم یکجورهایی چاشنی کار می‌کنم! باورپذیری و برانگیختن احساس همذات‌پنداری اساس کار بازیگر است.