انتظار بی پایان مسافران غزه

این صحنه‌ای است که ابوشعر هر روز می‌بیند. خانواده‌ها، دانشجویان، متقاضیان کار در خارج از غزه، افراد سالخورده و ناتوان و همه کسانی که خواستار خروج از غزه هستند، ساکت و امیدوار از صبح زود و در گرمای غیرقابل تحمل تابستان در گوشه‌ای به انتظار نشسته‌اند. خارج‌شدن از صف‌ها انتخاب مناسبی برای تحقق آرزوی خروج از غزه به وسیله گذرگاه رفح نیست و آنها باید منتظر نیروهای امنیتی باشند تا با خروجشان موافقت کنند. حتی با این حال هیچ تضمینی برای خروج آنها از گذرگاه رفح وجود ندارد.

در ماه مارس دولت مصر اعلام کرد که محدودیت عبور از گذرگاه رفح برای ورود به کشور مصر برای مردان بین 18 تا 40 سال و زنان در تمامی سنین کاهش یافته است. این در حالی است که نیروهای امنیتی مصر با افزایش متقاضیان ورود به این کشور مخالفند و ازدیاد ترافیک مسافران خارجی و ناکارآمد بودن کارکنان گذرگاه را دلیل آن عنوان می کنند.

ابوشعر در این باره می گوید: در آن موقع مصریان سیاست خوبی را اجرا می‌کردند، اما وقتی آنها قوانین جدید را اعلام کردند، افراد بیشتری با نیت سفر و کوچ به دروازه‌های غزه روی آورده اند. 3 روز پس از اعلام کاهش محدودیت ها، دولت مصر دوباره در محدودیت‌های خود تجدید نظر کرد و سهمیه ورود افراد به مرزهای مصر از 650 نفر به 400 نفر کاهش یافت.

ریم قلانی، معاون دفتر سازمان ملل متحد برای هماهنگی امور انساندوستانه می گوید: به رغم اعلامیه مقامات مصری در مورد گشایش گذرگاه رفح، تنها تغییر اصلی که مشاهده می‌کنیم افزایش ناچیز زمان عبور از این گذرگاه است. گذرگاه رفح برای استفاده و عبور مردم و کالاهای مورد نیاز آنها ساخته شده است در حالی که تنها محل عبور مردم در این گذرگاه با محدودیت مواجه است. به همین دلیل چندی پیش اسماعیل هنیه، نخست‌وزیر دولت حماس با صدور بیانیه‌ای خواستار اجازه دسترسی بیشتر مردم به خط مرزی گذرگاه شد. او گفت: رنج و درد مردم فلسطین همچنان ادامه دارد. وی افزود: گذرگاه قابلیت عبور 1000 مسافر در روز را دارد.

افرادی که قصد ترک نوار غزه را دارند باید با وزارت کشور فلسطین هماهنگ و آنجا ثبت‌نام کنند. دفتر ابوشعر تخمین زده است که تا اواخر سپتامبر مراحل قانونی خروج 25000 نفر از افراد ثبت‌نام شده در فهرست انتظار طی خواهد شد.

محدودیت عبور از گذرگاه رفح فقط مختص به مردم فلسطین نیست. لیلا نورالدین رامض و پسر 13 ساله‌اش که هر دو آنها از شهروندان مصری هستند ، اوایل ماه می ‌برای سرزدن به همسرش در بیمارستان رفح، برای 2 هفته به غزه آمدند. اما از آن زمان تاکنون در نوار غزه گرفتار شده‌اند.

این زن به شبکه الجزیره می‌گوید: من باید هر روز صبح زود تا پایان زمان کاری به دفتر ابوشعر مراجعه کنم و در آخر نیز دست از پا درازتر به خانه بازگردم. عبدالحمید البنتاجی نیز منتظر عبور از گذرگاه رفح است. او دولت مصر را به خلف وعده‌های خود متهم کرده است. او مجبور است برای چهارمین بار پرواز خود را به فرانسه به تعویق بیندازد. او می‌گوید: من پسری در فرانسه دارم که بیش از 10 سال است او را ندیده‌ام. به من گفته شده بود که می‌توانم در 10 جولای غزه را ترک کنم، اما من هنوز هم منتظر هستم.

از آنجا که رژیم صهیونیستی آب‌ها و سرزمین‌های منتهی به نوار غزه را تحت کنترل و محاصره خود دارد، گذرگاه رفح تنها راه ارتباطی فلسطینیان با دنیای خارج است. بسیاری از متقاضیان خروج از غزه وضعیت وخیم پزشکی ندارند و تنها به دنبال ملاقات با خانواده هستند یا این‌که از نبردهای گروهی یا بمباران هوایی نوار ساحلی توسط اسرائیل فرار می‌کنند، اما به دلیل ادامه محاصره از سوی رژیم صهیونیستی و ممنوعیت ورود تجهیزات پزشکی و دارو، بیمارستان‌های غزه همچنان تحت کمبود شدید وظایف خود را انجام می‌دهند.

در این میان کسانی مانند لعای النجار 23 ساله به چشم می‌خورند که نیاز به عمل جراحی دارند.

او هر دو پای خود را در حمله اسرائیلی‌ها به غزه در سال 2009 ـ‌ 2008 از دست داد. انفجار، ترکش‌های زیادی در جمجمه او باقی گذاشته و در حال حاضر آسیب مغزی او را تهدید می‌کند، نیاز به معالجه و پروتز در عربستان سعودی دارد، اما با این حال او نیز همانند افراد دیگر باید در صف انتظار بایستد. راجی النجار، دوست و همراه لعای چنین می‌گوید: از ساعت 6 صبح در حالت انتظار صف می کشیم.

اینها 4 هفته است که هر روز همین کار را می‌کنند و با این حال هنوز اجازه خروجشان را صادر نکرده‌اند. البته امروز جای امیدی برای این امر هست، چون سفارت عربستان مامورانی را برای انجام کارهای لعای فرستاده است.

لعای می‌گوید: من هر روز هنگام حرف زدن و حرکت کردن درد و فشار بسیاری را تحمل می‌کنم. اگرچه این اتفاقات بد در طول تابستان روی داده است، اما سرمای زمستان باعث ورم کردن جای ترکش‌ها و تشدید درد می‌شود. او که روی صندلی چرخدار محبوس است، می گوید: وقتی روی صندلی چرخدار نشسته‌ام، احساس درد و ناراحتی بیشتری می‌کنم در حالی که دوست دارم ‌ روی زمین بنشینم یا دراز بکشم.

اگرچه در گذرگاه رفح آمبولانس وجود دارد، اما فقط مخصوص استفاده در مواقع اضطراری است. این به آن معناست که لعای همچنان باید به جای دراز کشیدن در رختخواب خود روی صندلی چرخدار بنشیند و به تحمل درد و ناراحتی ادامه دهد.

حرکات بدنی النجار چنین نشان می‌دهد که اسم او امروز نیز در فهرست 400 نفر مجاز به خروج از غزه نیست. او در حالی که شانه‌های خود را بالا می‌اندازد، چنین می‌گوید: امروز مثل هر روز سفارت پیشنهادهایی را برای کمک‌های بشر دوستانه می‌دهد، اما من می‌دانم که ما امروز هم مجاز به عبور نخواهیم بود.

استراتژی خاصی که پشت بستن گذرگاه رفح از دو سوی رژیم صهیونیستی و مصر به اجرا درآمد، فقط برای منحرف کردن حماس بوده، اما به عقیده بسیاری از تحلیلگران این استراتژی موفق نشده است. این تاکتیک که قدمتی برابر با زمان جنگ جهانی دوم دارد، با محدود کردن محموله‌های کالا و جابه‌جایی مردم در داخل و خارج نوار غزه مشکلات شدید اقتصادی ایجاد کرده است.

تصمیم مصر برای آزاد کردن محدودیت‌ها از گذرگاه رفح زمانی اعمال شد که پس از 18 روز اعتراضات گسترده مردمی، حسنی مبارک از ریاست جمهوری برکنار شد. در آن زمان ابوشعر آن را یک تصمیم شجاعانه توصیف کرد، اما امروز او به کنایه می‌گوید: این شجاعت هنوز کافی نیست.

با گذشت زمان، جمعیت نیز در حال افزایش است. در کنار کسانی که برای معالجات پزشکی خروج خود را دنبال می‌کنند، دانشجویان نیز در خطر از دست دادن اجازه اقامت خود در خارج از کشور، متخصصین در خطر از دست دادن کار خود و افراد دیگری با مسوولیت‌های گوناگون برای خروج از مرزهای غزه هستند که همه دیرشان می‌شود. برای هر کدام از این افراد این تلاش یک بحران است.

رمزی المغرابی دانشجو یک سال است که همراه مادرش در نوار غزه گیر افتاده‌اند. او درخواست خود را به افسر پلیس در گذرگاه ارائه می‌کند و به او می‌گوید که باید برای ادامه تحصیل خود در رشته مدیریت تجارت بین‌الملل به مالزی برود. این اولین بار نیست که آینده او زیرسوال می‌رود. او سال تحصیلی 2010 نیز به دلیل بسته شدن مرز و قبل از آن نیزبخاطر وجود موانع مشابه، فرصت تحصیل در مصررا بدست نیاورد.

این بار نامش در چهارم ژوئن در لیست ثبت شد و به او اطمینان داده شد که 31 آگوست غزه را ترک خواهد کرد. اما این زمان برای او بسیار دیر است زیرا دانشگاه از او درخواست کرده که در کلاس‌های مقدماتی قبل از شروع نیم‌سال پاییزی حاضر باشد. او می‌گوید: من دیروز اینجا بودم، آنها تمام ما را سوار یک اتوبوس کردند و 6 ساعت پشت دروازه‌های مصر منتظر نگه داشتند. وی می‌افزاید: اتوبوس ما شماره 6 بود بنابراین وقتی که دیدیم به اتوبوس‌های شماره 8 و 9 قبل از ما اجازه عبور داده شده شگفت‌زده شدیم. افرادی که پس از ما از دروازه‌های مصر عبور کردند با مقامات مرزی ارتباط و هماهنگی داشتند.

او در حالی که پشت دروازه‌ها قدم می‌زند و چمدان خود را روی خاک می‌کشد با ناامیدی می‌گوید: خط مرزی گذرگاه می‌تواند آرزوهای ما را تبدیل به کابوس کند. من احساس می‌کنم که سایه‌ام را تعقیب می‌کنم.

او و مادرش یکباره در سایه اتوبوس پایین آمدند و 4 زانو نشستند. بعد از یکی دو دقیقه سکوت او اضافه می‌کند: هرچند انقلاب مصر برای فروپاشی دولت مبارک طراحی شده بود، اما بقایای دولت او هنوز بر سر کار است.

همچنان که بعدازظهر جای خود را به شب می‌دهد، ایوب ابوشعر کمی درنگ می‌کند. یکی از کارکنان او همراه با زنی که در حال اشک ریختن بود به سوی او می‌آیند. شوهرش به او نامه‌ای نوشته. با این مضمون که اگر او تا آخر امروز خود را به مصر نرساند و از بچه‌هایش نگهداری نکند او را طلاق خواهد داد.

ابوشعر می‌گوید او دائما در حال درخواست است تا افراد بیشتری بتوانند از گذرگاه عبور کنند. اگرچه دولت مصر روزانه به 400 نفر و نه بیشتر، اجازه ورود می‌دهد، اما ابوشعر هر روز نزدیک به 1000 درخواست برای خروج از غزه دارد و جواب دولت مصر همچنان همان است. او توضیح می‌دهد که اکثر اوقات توجه به اولویت‌بندی در موارد بشردوستانه دارد، اما برای افسران مرزی سخت است که تصمیم بگیرند چه کسانی عبور کنند، بیماران سرطانی، دانشجویان، افرادی که داری گذرنامه دیگر کشورها هستند یا بقیه افراد.