مزایای توقف تولید پیکان و افزایش تولید خودرو

نظرات دکتر دانش جعفری در حالی بیان شده است که بسیاری از صاحب نظران اقتصادی بر این باورند که راه حل صنعت خودرو را نه تنها نمی توان در مطالب بالا جستجو کرد، بلکه باید به دنبال افزایش کیفیت خودروهای داخلی بود.انتقاد این گروه بر حمایت از صنعت خودروسازی استبدادی بدون ایجاد رقابت با جهان خارج است.
اصولا دولت به هیچ عنوان نباید به دنبال کسب درآمد از جامعه باشد و اگر مالیاتی هم می گیرد صرفا برای ایجاد توازن و تامین مالی وظایف حاکمیتی است و به هر حال مشکل جایگزینی (crowding out) در اقتصاد کشور ناشی از همین دخالت های دولتی است که منجر به گسترش دولت شده است.
فریدمن ، اقتصاددان بزرگی که خود در کودکی طعم فقر را چشیده و به طور ریشه ای طرفدار فقر است ، راه حل جلوگیری از گسترش دولت را کاهش مالیات ها می داند، یعنی دولت به هیچ عنوان نباید حرص مالیاتی و کسب درآمد از جامعه داشته باشد و نباید به نقدینگی موجود در جامعه که متعلق به اقشار مختلف مردم است دست بزند تا بخش خصوصی در متن مردم شکل گرفته و رشد کرده و بتدریج اژدهای فقر را نابود کند.
اما آیا واقعا بازار خودروی ایران الزاما محکوم به تحمل قیمتهای بالاست به طوری که باید جستجو کنیم و مستحق واقعی دریافت رانتهای ناشی از آن را پیدا کنیم تا بازار سیاه ایجاد نشود یا راه حل اصولی چیز دیگری است؛
پاسخ بسیار ساده و روشن این است که عرضه و تقاضا، تعیین کننده قیمت هر کالایی است. از آنجا که خودروهای خارجی در بازار انحصاری ایران جایی ندارند، بنابر این تولیدکنندگان داخلی موظفند بازار داخلی را تا حد اشباع تامین کنند، یعنی با افزایش تولید خودرو، قیمت آن به طور قطع کاهش می یابد.
این مشکل درباره همه انواع خودروهای داخلی صادق است ؛ مثلا زمانی که پروژه ملی سمند طی مراسمی افتتاح شد مسوولان این پروژه عنوان کردند که مجموع هزینه های ساخت یک دستگاه خودروی سمند کمتر از 8 میلیون تومان است ، در حالی که قیمت آن در بازار آزاد 13 میلیون تومان بود.
به عبارت دیگر همان طور که گفته شد اگر تولید این خودرو و خودروهای مشابه افزایش یابد قیمت آنها به طور قطع کاهش می یابد؛ البته منظور از افزایش تولید خودرو به هیچ وجه ادامه تولید خودروهای قدیمی همچون پیکان نیست ، چرا که نفس تولید این خودروهای قدیمی از کاهش قیمت دیگر خودروها جلوگیری می کند (صرف نظر از میزان تولید).
هم اکنون بخشی از تقاضای داخلی با تولید خودروهای قدیمی همچون پیکان پاسخ داده می شود که با توقف تولید آنها و جایگزینی انواع جدید در خط تولیدشان قیمت خودروهای جدید به شدت افت خواهد کرد (حتی قیمت پیکان های موجود) و در این صورت خودروهای فرسوده به دلیل کاهش قیمت ، خود به خود راهی قبرستان خواهند شد بدون آن که با یک طرز تفکر استبدادی قصد حذف آنها را داشته باشیم.
به عبارت دیگر حتی با ثابت نگه داشتن کل تیراژ تولید خودرو در کشور، قیمت را کاهش داده ایم ، البته معلوم است اگر پس از این کار، کل تیراژ تولید افزایش یابد، موج دوم کاهش قیمت خودرو را خواهیم داشت.

اعتماد عمومی را ارتقا دهیم

مزیت دیگر حذف تولید پیکان افزایش اعتماد عمومی به صنعت خودروسازی کشور است و شهروند ایرانی باور خواهد کرد که کشورش در خودروسازی دنیا جایگاهی برای خود دارد و این اعتماد در آینده به گسترش این صنعت کمک بسیاری خواهد کرد.
مزیت سوم توقف تولید خودروهای قدیمی ، کاهش مصرف سوخت و کاهش آلودگی هوای ناشی از آن است ، یعنی سرعت رشد واردات بنزین با یک روند کاهشی مواجه خواهد شد.
عده ای معتقدند با توقف تولید پیکان ، قیمت خودرو افزایش می یابد، البته این نظر درست است به شرطی که این کاهش ، منجر به کاهش کل تیراژ تولید در کشور شود. توجیه دیگر برای ادامه تولید پیکان ، وجود تقاضا در بازار است.
این توجیه نیز قابل قبول نیست زیرا به دلیل شرایط خاص کشور، بازار خودروی ایران کاملا بسته نگه داشته شده است که البته این سیاست ضروری است تا مدتی حفظ شود؛ ولی یکی از مضرات این سیاست ، کاهش کیفیت خودرو به دلیل تضعیف عنصر رقابت است.
بنابراین ضروری است تا رسیدن به سطح رقابتی ، به صورت تکلیفی کیفیت خودروهای داخل را افزایش داد. به عبارت دیگر تقاضای بازار برای تولید پیکان یک تقاضای کاذب و غیر معقول ناشی از شرایط اجتناب ناپذیر کشور است و نباید مبنای سیاستگذاری برای تولید باشد.

مهران دبیر سپهری
کارشناس ارشد سازمان مدیریت وبرنامه ریزی