در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
فناوری نانو آنقدر کاربردی و راهگشاست که در سالهای اخیر توجه بسیاری از دانشمندان را به خود جلب کرده است تا آنجاکه یک پای بسیاری از فناوریهای ابداعی به نانو مربوط میشود، اما به نظر شما به عنوان یک محقق در عرصه نانو آینده این فناوری چگونه خواهد بود؟
زمانی که شما این امکان را پیدا میکنید که در بسیاری از ساختارها از کوچکترین ابعاد و مقیاسها نفوذ کنید دست شما برای هر گونه ابتکار عملی باز میشود. هم اکنون فناوری نانو در بسیاری از عرصهها و صنایع به کار گرفته میشود از علوم پزشکی گرفته تا صنایع خودروسازی و هوا و فضا. به نظر میرسد وارد شدن به عرصه نانو هیچ راه برگشتی ندارد. آینده فناوری از آن مفاهیمی همچون نانو است.
با توجه به این گرایش جهانی، در سالهای اخیر تلاشهای زیادی در حوزه ترمیم بافتهای آسیبدیده با استفاده از نانو فناوری صورت گرفته است که شباهت زیادی به دستاورد اخیر شما دارند. چه تفاوت خاصی میان این دو وجود دارد؟
بله شباهتهای زیادی وجود دارد، اما در برخی ظرافت هاست که تفاوتهای اصلی نمودار میشود. ما برای نخستینبار توانستهایم نانوفیبرهایی طراحی کنیم که نهتنها قابلیت حمل سلولهای سازنده به بافتهای آسیبدیده یا نواحی دچار زخم را دارند بلکه پس از پایان ماموریت در نظر گرفته شده، تجزیه شده و خیلی زود از میان میروند. از این رو نهتنها آسیبی به بدن بیمار وارد نمیشود بلکه ترمیم بافتهای آسیبدیده با حداکثر بازده کاری انجام میشود. این مهمترین تفاوتی است که میان این دو نوع تلاش دیده میشود.
در علم پزشکی میتوان قابلیتهای زیادی را برای فناوری نانو در نظر گرفت. چه دلیلی باعث شد به سوی استفاده از این قابلیت در ترمیم بافتهای آسیبدیده بروید؟
اگر نگاهی آماری به پیوند اعضا و بافت در بیمارستانهای سراسر جهان داشته باشید متوجه میشوید که در بسیاری از موارد عضو اهدا شده از سوی بیمار پس زده میشود. همچنین روشن است که ترمیم دوباره بافتهای آسیبدیده به خصوص در مواردی نظیر سوختن بدن، کاری بسیار سخت و طاقتفرساست که ممکن است بدن بیمار را با عوارض تازهای روبهرو سازد. گذشته از تمامی این موارد، کمبود عضو و بافت اهدایی در بسیاری از موارد جان بیمار را در خطر قرار میدهد. از این رو بر آن شدیم تا از ظرفیتهای فناوری نانو برای پیدا کرده راهی جهت ترمیم سریع و بدون دردسر بافتهای آسیبدیده استفاده کنیم.
فرآیند به کارگیری این نانو فیبرها و نحوه ترمیم بافتهای آسیبدیده چگونه است؟
کاری که در اینجا صورت میگیرد در عین حال که ساده است، اما با بازده قابل توجهی انجام میشود. ما با استفاده از نانوفیبرها، ریزگویهایی طراحی کردهایم که میتوانند به عنوان یک حملکننده دارو و از همه مهمتر سلولهای زنده را با خود به نقطه مورد نظر حمل کنند.
در این جابهجایی دوز مشخصی از داروها یا مقادیر تعیین شدهای در سلولهای زنده جابهجا میشوند. در اینجا ممکن است این پرسش مطرح شود که پس از اتمام این نقل و انتقال چه بر سر گویها میآید؟ پاسخ روشن است. پس از این مرحله و با توجه به اینکه این گویها ساختاری تجزیهپذیر دارند به تدریج در بدن بیمار تجزیه شده و ناپدید میشوند. به این ترتیب نهتنها دارو یا سلولهای موردنیاز به درستی به نقطه مورد نظر منتقل میشوند، بلکه بدن بیمار با عوارض دیگری نیز روبهرو نمیشود.
این نکته زمانی از اهمیت بیشتری برخوردار میشود که متوجه میشویم در بسیاری از موارد که بیماران دریافتکننده عضو جدید ناچارند داروهای مخصوصی مصرف کنند دچار عوارض جانبی میشوند.
آیا آزمایشاتی درمورد این ایده جدید انجام دادهاید؟ نتایج به چه صورتی بودهاند؟
بله ما روی برخی نمونهها، آزمایشاتی انجام دادهایم که تقریبا در تمامی موارد نتایج امیدوارکنندهای به دست آمده است. در اینجا باید به این نکته هم اشاره کرد که در گذشته تحقیقات زیادی انجام شده است و ما از نتایج آنها در پیشبرد کاری که آغاز کردهایم استفاده نمودهایم. در آن آزمایشات نتایج مهمی درخصوص به کارگیری تکنیکهای درمانی مبتنی بر فناوری نانو روی نمونههای آزمایشگاهی به دست آمده است.
آیا برنامه مشخصی برای استفاده کاربردی از این فناوری روی نمونههای انسانی دارید؟
هنوز نه. ما در حقیقت در ابتدای یک راه سخت قرار داریم. فناوری نانو گرچه فناوری شناختهشدهای برای بشر به شمار میآید، اما هنوز فاصله زیادی تا وارد کردن کامل آن به دنیای پزشکی داریم. ما در سالهای پیشرو بررسی خود را دقیقتر ادامه میدهیم و به تدریج به سوی نمونههای انسانی میرویم تا نتایج به دست آمده را روی آنها نیز مورد مطالعه قرار دهیم.
گذشته از این اقداماتی را نیز برای تجاریسازی این فناوری در آینده نه چندان دور آغاز کردهایم.
دکتر پیترما در یک نگاه
پیترما، مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشته شیمی و مواد پلیمری از دانشگاه تسینگوای چین که شناختهشدهترین دانشگاه این کشور به شمار میآید، اخذ نمود. در ادامه نیز مدرک دکتری خود را در رشته مهندسی و علوم پلیمر از دانشگاه راجرز کسب کرد و برای سپریکردن دوره پسادکتری نیز راهی دانشگاه MIT و مدرسه پزشکی هاروارد شد. در سال 1996 به عنوان استاد در دانشگاه میشیگان مشغول به کار شد.
وی در عین حال در مرکز مهندسی و علوم ریزمولکولی این دانشگاه نیز مشغول به فعالیت و تحقیق است. این دانشمند تاکنون 165 مقاله در نشریات مختلف تخصصی سراسر جهان منتشر کرده است. وی در چند سال گذشته بخش قابل توجهی از تحقیقات خود را معطوف استفاده از تازهترین دستاوردهای دانش نانو در علوم پزشکی کرده است. استفاده از فیبرهای نانویی برای ترمیم بافتهای آسیبدیده تازهترین دستاورد وی و تیم همراهش به شمار میآید.
مهدی پیرگزی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: