راه‌اندازی رادیو نمایش ،ضرورت یا تنوع

اما خلأ تئاتر و نمایش‌ هنوز در رادیو پر نشده و رادیو با تولیدات گاه و بی‌گاه نمایش رادیویی و پخش پراکنده آن در شبکه‌های مختلف صدا نتوانسته است جای خالی تئاتر و نمایش را پر کند، در این میان بحثی مطرح می‌شود که شاید راه‌اندازی یک شبکه ویژه نمایش بتواند به هنرمندان و هنردوستان عرصه نمایش کمک قابل توجهی کند.

بر کسی پوشیده نیست که تنوع سلیقه و تعدد مخاطبان امروز می‌طلبد که رسانه‌های جمعی بویژه رادیو و تلویزیون با ایجاد شبکه‌های تخصصی میزان رضایت مخاطبان را افزایش داده و در جهت ارضا و اقناع آنها گام بردارند.

در حال حاضر، تعدادی از شبکه‌های رادیو مخاطب محور بوده مثل جوان یا خانواده و تعدادی موضوع محور مثل تجارت، ورزش و برخی ساختار محور مثل گفت‌وگو، پیام، آوا، نوا و بقیه محلی و بومی که هر کدام مسوولیت‌های ویژه‌ای دارند. رادیو نمایش از جمله شبکه‌های ساختارمحور خواهد بود که امکان تولید آثار نمایشی را برای عموم مخاطبان و نقد و بررسی آنها را به طور تخصصی برای گروهی از مردم فراهم خواهد کرد. آنچه مسلم است در شکل‌گیری اصلی این شبکه توجه به شیوه‌ها و ساختارهای نمایشی آن خواهد بود.

راه‌اندازی رادیو نمایش که محمدحسین صوفی، معاون صدای سازمان صداوسیما این کار را از اولویت‌های اصلی برنامه رادیو در سال 1390 عنوان کرده، یکی از آن اتفاقاتی است که خیلی از هنرمندان عرصه نمایش و مخاطبان رادیو منتظر به وقوع پیوستن آن هستند.

محمود زنده‌نام، مدیر مرکز نمایش رادیو، عمده‌ترین دلایل راه‌اندازی رادیو نمایش را ایجاد امید و آگاهی بخشی در سطح جامعه و پرورش دین باوری و اخلاق‌گرایی عنوان می‌کند و می‌افزاید: تمامی شبکه‌های رادیو و تلویزیونی حول این چهار محور، تولیدات خود را عرضه می‌کنند، اما آنچه مهم است و باید به آن توجه داشت این است که این مضامین در رادیو نمایش با بهره‌گیری از جذاب‌ترین شیوه‌های بیانی رسانه؛ یعنی درام ارائه می‌شوند.

زنده‌نام، ایجاد فضای شاداب و پرنشاط در جامعه کنونی، طرح مسائل و مشکلات روز در قالب طنز را از دیگر ضرورت‌های ایجاد رادیو نمایش عنوان می‌کند و می‌گوید: «پرداختن به رویدادها و رخدادهای نمایشی در ایران و کشورهای دیگر به صورت تحلیلی و تخصصی، آشنایی مخاطبان با درام‌نویسان ایران و جهان، افزایش سطح مطالعه در بین جوانان و جبران خلأ مطالعات از طریق تولید آثار نمایش با اقتباس از کتب موجود، تلاش برای جذب مخاطبان جدید و افزایش آن، پرورش نیروهای هنری خلاق و نیز جذب نیروهای متخصص تنها بخشی از ضرورت‌های ایجاد رادیو نمایش است.»

مدیر مرکز نمایش رادیو امید دارد با فراهم شدن امکانات مالی، شرایط افتتاح رادیو نمایش بزودی مهیا شود.»

بهزاد فراهانی از بازیگران و برنامه‌سازان پیشکسوت نمایش رادیویی هم درباره راه‌اندازی رادیونمایش به «جام‌جم» می‌گوید: این طرح ابتکاری، نوآوری بسیار خوبی است. واقعیت این است که داشتن یک مرکز نمایشی که بتواند به شکل رادیویی هم فعالیت داشته باشد، کار بسیار سترگی است که به رشد و بالندگی رادیو هم خیلی کمک می‌کند. وی می‌افزاید: ما در کشوری هستیم که امکانات سخت‌افزاری نمایشی از جمله سالن و تجهیزات فنی در آن اندک است، حال اگر رادیو این امکانات را داشته باشد که مردم را از طریق شنیداری جذب نمایش کند، کار فرهنگی بزرگی انجام داده است که در نهایت این کار تبادل نظر و تعامل مخاطب را به همراه خواهد داشت، با راه‌اندازی رادیونمایش، جوانان علاقه‌مند موفق به شنیدن نمایش‌های مورد علاقه خود و نقد و بررسی آن خواهند شد و این یک نوع بلوغ فکری در این زمینه فرهنگی خواهد بود که به آنها کمک می‌کند، بیشتر از اندیشه و فکر خود کمک بگیرند.

در ادامه استقبال اهالی مرکز نمایش از راه‌اندازی رادیو نمایش ایوب آقاخانی، کارگردان جوان تئاتر و نمایش هم راه‌اندازی رادیونمایش را در تقویت قدرت زیبایی‌شناسی مخاطب و ارتقای فرهنگی و هنری و توانبخشی مشاعر هنرمندانه مخاطب بسیار اثرگذار می‌داند.

وی می‌گوید: با آماده‌سازی رادیو نمایش و استانداردهایی که در آن اعمال می‌شود، بدون شک بتدریج باعث دگردیسی و تغییر سلیقه در ذهن و تعریف مردم جامعه می‌شود و در یک کلام باید گفت رادیو نمایش که پیوسته یا نمایش یا برنامه‌هایی درباره نمایش پخش می‌کند، می‌تواند قوه تشخیص قضاوت و ارزیابی مخاطب را بشدت بالا ببرد. درواقع با راه‌اندازی رادیو نمایش می‌توانیم امیدوار باشیم که سطح توقع مخاطبان ما هرچه بیشتر بالا می‌رود که این موضوع باعث می‌شود دنبال کارهای بی‌عیب و نقص‌تر باشند.وی تاکید دارد: به هر حال شناخت درام در عرصه‌های مختلف، خودش را نشان می‌دهد و هرچه درام از طریق رادیو نمایش به طور صحیح به مخاطب شناسانده شود، با این شناخت سطح توقع مخاطب هم در حوزه‌های دیگر هنری نیز بتدریج بالا می‌رود.

صدرالدین شجره از پیشکسوتان عرصه نمایش رادیو هم راه‌اندازی رادیو نمایش را از کارهای مهم مسوولان رادیو عنوان می‌کند و می‌گوید: به نظر من، افتتاح رادیو نمایش بعد از رادیوهای سراسری از عمده‌ترین کارهای مسوولان رادیویی است، برای این که همه شنوندگان رادیو سال‌های بسیار طولانی با نمایش انس و الفت داشته‌اند و هر پیام غیرمستقیم و تاثیرگذاری برای مخاطب از طریق نمایش بسیار موفق‌تر خواهد بود، حتی قوانین و تصمیمات اجتماعی هم از طریق نمایش تاثیر بیشتری دارد، در نتیجه پیش از هر شبکه‌ای باید رادیو نمایش تاسیس می‌شد که البته این اتفاق نیفتاد، اگرچه ما گاهی نمایش رادیویی را از شبکه‌های مختلف می‌شنویم؛ اما برای مخاطب رادیو راحت‌تر است هر زمان که فرصت داشت، از این شبکه نمایش دلخواه خود را بشنود.

شجره درباره جایگاه نمایش در رادیو می‌افزاید: اگر ما ادعا داریم نمایش تنها کار «الف» رادیوست و سرمایه‌گذاری اصلی رادیو برای نمایش صورت می‌گیرد، عدم انسجام و پراکنده بودن این کار و حذف و تدوین مناسب آن به خاطر مشکل زمان پخش، بزرگ‌ترین ضربه‌ها را به این کار ارزشمند می‌زند، بنابراین رادیو نیازمند شبکه‌ای است که بتواند معنای واقعی خود را داشته باشد و مخاطبان خود را حفظ کند.با همه آنچه آمد، به نظر می‌رسد همه چیز برای راه‌اندازی یک شبکه مخصوص نمایش رادیویی آماده است. حداقل این‌که هنرمندان شناخته شده عرصه نمایش رادیویی از این اتفاق استقبال می‌کنند؛ اما آیا این شبکه در سال جدید، به جمع دیگر شبکه‌های رادیویی خواهد پیوست؟ این پرسشی است که مدیران رسانه ملی با اقدام عملی خود باید به ‌آن پاسخ دهند.