مشکلات سرهای شوره زده

شوره سر، پدیده شایعی است و تقریبا 80 درصد افراد در دوره‌ای از زندگی خود، دچار این معضل می‌شوند و اغلب در سنین بین 20 تا 40 سال هستند. با توجه به شیوع این مساله می‌توان تا حدودی آن را طبیعی شمرد، البته تا زمانی که شدت آن آزاردهنده نباشد.

شوره سر درواقع تکه‌های کراتینی است که از پوست جدا می‌شود و می‌ریزد. اپیدرم پوست سر به طور دائم در حال تجدید ساختمان است. در کف اپیدرم سلول‌های جدید به طور دائم ساخته می‌شوند و به سطح می‌آیند و سرانجام ریزش می‌کنند. اگر سرعت تجدید سلول‌ها منطقی و طبیعی باشد، معمولا حتی شما متوجه ریزش این سلول‌ها نخواهید شد، ولی مشکل از جایی شروع می‌شود که سرعت تجدید ساختمان زیاد و سلول‌های مرده کراتینی بیشتری تولید می‌شود که به یکدیگر‌ چسبیده‌اند و اینجاست که حتی با چشم غیرمسلح هم می‌توانید این دانه‌های ریز آزاردهنده را ببینید.

به عبارت دیگر شوره سر نشان‌دهنده وجود قارچ مخصوصی روی پوست سر است. این قارچ البته در همه جا وجود دارد و در 20 درصد افراد، پوست سر را تحریک کرده و باعث پوسته‌ریزی بیش از حد آن می‌شود که پزشکان آن را التهاب سبوره‌ای پوست می‌نامند.

به عقیده برخی پزشکان، آنچه این قارچ ضعیف و خاموش را تبدیل به عامل بیماری پوستی می‌کند، کاهش قدرت سیستم ایمنی است که باعث می‌شود بدن را در برابر این قارچ تسلیم کند. در این میان برخی پزشکان هم معتقدند که شوره سر واکنش ایمنی پوست است که ناگهان تکثیر باکتری‌ها و قارچ‌ها را بر آن امکان‌پذیر می‌کند و باعث شوره سر می‌شود.

ناگفته نماند بیماری‌های پوستی چون پسوریازیس که با لکه‌های قرمز روی آرنج و زانو خود را نشان می‌دهد نیز می‌تواند باعث ایجاد نوعی شوره سر شود. برخی افراد به اشتباه فکر می‌کنند که شوره سر از ویژگی‌های موهای چرب است ولی باید بگوییم گرچه شوره سر در موهای چرب شایع‌تر است، اما این به آن معنی نیست که فقط مختص این افراد باشد بلکه شوره می‌تواند در موهای معمولی که نه چرب هستند و نه خشک نیز دیده شود. گاهی اوقات اگر پوست خیلی خشک باشد، سلول‌های خشک شده ریزش می‌کند و ظاهری شبیه شوره ایجاد می‌کند و بیشتر پوسته‌های شوره به رنگ سفید مایل به خاکستری هستند ولی اگر پوست سر خیلی چرب باشد، پوسته‌های بزرگ‌تری تولید می‌شود که رنگ زرد به خود می‌گیرند.

همان طور که گفته شد، در صورتی که روند ریزش سلول‌های مرده که در حالت عادی ظرف 30ـ20 روز مراحل رشد خود را طی می‌کنند و از سطح پوست جدا می‌شوند، به شکلی غیرعادی تسریع شود، تعداد سلول‌های مرده افزایش یافته و همراه با چربی و ترشحات دیگر پوست، تشکیل شوره سر را می‌دهند. البته این موضوع زمانی بسیار آزاردهنده می‌شود که همراه با شوره، خارش نیز به وجود آید و هنگامی این مشکل دردسرساز خواهد شد که فرد مبتلا، به توصیه دوستان غیرمتخصص خود از شامپوها و داروهای خانگی استفاده کند که این عوامل باعث تحریک پوست و بدتر شدن اوضاع می‌شود.

البته جای نگرانی نیست، شوره سر همیشه مشکل‌آفرین نیست. در ابتدا که به صورت خفیف شروع می‌شود، به آن درماتیت سیوره می‌گویند، ولی چنانچه درمان نشود، سر بیمار از پوسته‌های چرب بدبو، کثیف و بعضا عفونی پر می‌شود و همین باعث خارش و تحریک شدید در پوست سر می‌شود. در این حالت موها به هم چسبیده و بیمار احساس ناراحتی زیادی می‌کند.

شوره سر به 2 شکل کلی دیده می‌شود. در شکل اول یعنی شوره خشک، پوسته‌ها به سر نچسبیده و به صورت نازک با ظاهری پودری و خاکستری روی سر، شانه‌ها و اطراف گردن دیده می‌شوند و ظاهر بسیار زننده‌ای را به وجود می‌آورند و خارش هم به همه موارد اضافه می‌شود.

اما در شوره چرب پوسته‌ها بزرگ‌تر، چرب و به هم چسبیده‌اند و نمی‌ریزند و حالتی متراکم در پوست سر به‌وجود می‌آورند که بیمار را بسیار ناراحت می‌کند و اغلب اوقات با خارش همراه است.

با وجود اختلاف نظر در زمینه بروز شوره سر، محققان آن را شکل خفیفی از دماتیک سبورتیک تلقی می‌کنند، اما با همه این توضیحات دلیل اصلی شوره سر هنوز مشخص نیست. البته به نظر می‌رسد به غیر از عواملی که ذکر کردیم، عوامل هورمونی و وراثتی تاثیرگذارتر، شانس بروز بیماری را بالاتر می‌برد، البته بحث وراثت در این خصوص از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. همچنین به ‌نظر می‌رسد تغییرات آب و هوایی در این بیماری دخالت داشته باشد. به گفته خود بیماران، این مساله در زمستان شدت بیشتری می‌گیرد. البته از خستگی و فشار روانی و جسمی مثل بیماری‌های تب‌دار نباید غافل شد، چراکه در این حالات، شوره سر شدت بیشتر پیدا خواهد کرد. شاید این موضوع از سوی خود بیمار هم قابل تشخیص باشد که خستگی روزانه باعث تشدید و استراحت در ایام تعطیل باعث کاهش علائم می‌شود.

برخی از پزشکان بر این باورند که مشکلات گوارشی مثل یبوست و عدم هضم غذا و چاقی زیاد نیز می‌تواند در ایجاد شوره سر تاثیرگذار باشد. حقیقت این است که از داروها هم نباید چشمپوشی کرد. در این بین داروهایی مثل سایمتیدین (داروی زخم معده) کلوپرومازین (داروی اعصاب) و داروهای ضدفشار خون بالا از عوامل موثر در ابتلا هستند.

کمبودهای غذایی مثل کمبود ویتامین A و E نیز نقش مهمی در بروز شوره سر دارد. بعضی‌ها به اشتباه برای خلاصی از شوره و کم کردن مقدار آن از سشوار استفاده می‌کنند، اما باید بدانید آسیب‌هایی که به پوست سر وارد می‌شود، مثل سشوار زدن و فر کردن مو، استفاده از شامپوهای خیلی قوی، رنگ کردن مکرر مو و استفاده از وسایل حالت‌دهنده مو مثل بابلیس، شانس بروز بیماری را بالا می‌برد و البته عدم رعایت بهداشت نیز مشکل را دو چندان خواهد کرد.