می‌خواهیم حال مردم را خوب کنیم

زمانی که برنامه «نقره» را ساختی یادم می‌آید که گفتی ایده‌اش را از دوروبری‌هایت گرفته‌ای. یعنی وقتی دیده‌ای در جمع‌های دوستانه همه از خاطرات قدیمی یاد می‌کنند برنامه‌ای ساخته‌ای که ترکیبی از «یادش بخیر»ها بوده است. ایده برنامه «رادیو هفت» چگونه شکل گرفت؟

می‌توانم بگویم تمام کارهایی که ساخته‌ام، ایده‌اش از خود مردم گرفته شده است. ایده رادیو هفت هم شامل این قاعده می‌شود. مدت‌ها بود که می‌دیدم مردم درگیر تنش‌های ذهنی هستند. برخی از این تنش‌ها به مسائل اجتماعی مثل ترافیک، گرما، مدارا نکردن و... مربوط می‌شد. یک نفر از صبح تا شب گرفتار این تنش‌هاست. حالا وقتی به خانه می‌آید انتظار دارد که تلویزیون حالش را خوب کند، اما خود تلویزیون در بخشی از این تنش‌زایی مقصر است. الان سریال‌های تلویزیونی یا داستان آدم‌های کلاهبردار است یا داستان زن و شوهرهایی است که سر هم جیغ و داد می‌کنند. درست است که بیننده با اینها سرگرم می‌شود، اما این سریال‌ها تنش‌زا هستند.

من فکر کردم باید در یک ساعت پایانی شب برای مردم یک برنامه آرامش‌بخش بسازیم. برنامه‌ای که در آن آدم‌ها آرام صحبت کنند، حرف‌های خوب بزنند، موسیقی‌های خوب گوش بدهند و... وقتی اینها را به مردم بدهیم، شاید تمام تنش‌های روزانه‌شان کمتر بشود. از اینجا به بعد بود که فکر کردم یک برنامه ساده آرام برای شب می‌تواند چه ویژگی‌هایی داشته باشد.

اگر فقط این تعریف را بپذیریم، از صبح تا شب باید ترافیک و گرفتاری را نشان بدهیم. این تنها وظیفه رسانه نیست. یکی از مهم‌ترین وظایف رسانه در دوران جدید مساله سرگرم‌کنندگی است. سرگرمی خوب سرگرمی است که تو با دیدنش حالت بهتر شود. ممکن است یک سریال خیلی مردم را سرگرم کند، اما به مردم آرامش ندهد. داستان قاچاقچیانی که از چنگ عدالت فرار می‌کنند، هیجان تو را بیشتر می‌کند. این هیجان یک جاهایی خوب است، اما آرامش هم باید باشد.

من نمی‌خواهم درباره سریال‌ها صحبت کنم. در همین فضا هم سریال‌های خوبی داشته‌ایم، اما عمدتا سریال‌ها به سمت و سوی ایجاد هیجان می‌روند.

آرامش باید در ذات یک برنامه باشد. برخی ترانه‌ها می‌گویند پنجره را باز کنید و لبخند بزنید. با این ترانه‌ها چیزی درست نمی‌شود. تو با شنیدن این ترانه‌ها به همسایه‌ات لبخند نمی‌زنی.

تو اگر حالت خوب باشد به همسایه‌ات هم لبخند می‌زنی. ما می‌خواهیم جوهره برنامه‌مان، حال مردم را خوب کند. جوهره رادیو هفت این است که تو حرف‌های خوب بشنوی. ما در این برنامه خیلی مردم را درگیر تصویر نکرده‌ایم. نرم‌افزارهای رایانه‌ای یک نوع ذوق‌زدگی تصویری در ما به وجود آورده است. این نرم‌افزار به ما امکان می‌دهد که هر تصویر را تغییر بدهیم و هر چیز را روی چیز دیگری کپی کنیم. ما بعضی وقت‌ها هول می‌شویم و همه چیز را با همه چیز قاطی می‌کنیم. این کار بیننده را خسته می‌کند. یک وقت‌هایی مخاطب نمی‌فهمد که این تصویر از کجا شروع شد و به کجا رسید. چرا یک تصویر اینقدر باید بچرخد؟‌ چرا باید اینقدر رنگ قاطی یک تصویر شود؟ این نکته فقط مشکل ما نیست. خیلی از تلویزیون‌های جهان هم دچار این ذوق‌زدگی هستند. آنها هم تعریف هنری از این امکانات نرم‌افزاری ندارند.

نه. بگذار من یک خاطره‌ای برایت تعریف کنم. یک زمانی من داور یک جشنواره‌ای بودم. پرویز کیمیاوی هم یکی از داوران بود. سن من خیلی از بقیه کمتر بود و فکر می‌کردم همه چیز را می‌دانم. یک فیلمی بود که من فکر می‌کردم مبتنی بر کلام است. واقعا هم همین طور بود. می‌شد این فیلم را شنید. من اصرار داشتم که به این فیلم جایزه ندهند چون اگر تصویر را از فیلم می‌گرفتند هیچ اتفاقی نمی‌افتاد. من نظرم را گفتم. آقای کیمیاوی جواب داد: «تصویر را بگیریم؟ خب نمی‌گیریم.» من فهمیدم که اشتباه می‌کرده‌ام.

ما می‌گوییم یک برنامه‌ای تهیه کرده‌ایم که رادیویی است. شبکه آموزش 16 ساعت دارد تصویر نشان می‌دهد. یک ساعت هم برنامه‌ای به نام رادیو هفت دارد که خیلی تصویر ندارد. در ایران اولین بار است که چنین برنامه‌ای پخش می‌شود، اما در خیلی از شبکه‌های دنیا برنامه‌های این طوری پخش می‌شود. ما سعی کرده‌ایم تصویر را هم به کار بگیریم، اما معتقدیم بیننده می‌تواند تصویر را هم نبیند. یک ساعت‌هایی هست که تو برنامه را نمی‌بینی و فقط می‌شنوی. من دوست دارم بیننده روی مبل لم بدهد و پایش را روی پایش بیندازد. همین طوری ببیند و بشنود و نبیند و نشنود! بعد آرام بگیرد و بخوابد.

اصلا فرق تلویزیون و سینما همین است. تو در سینما تمام زمان باید روی پرده را نگاه کنی، اما در خانه‌ات وقتت و امکاناتت در اختیار خودت است.

می‌خواستیم یک ادای دینی به رادیو داشته باشیم و فرصتی به رادیویی‌ها بدهیم تا دیده بشوند. البته خیلی از رادیویی‌ها دوست نداشته‌اند دیده بشوند. خیلی‌ها هم فضایی برای دیده‌شدن نداشته‌اند. کسانی هم که الان به برنامه ما آمده‌اند، قصد ماندن در تلویزیون را ندارند. ولی به هر حال ترجیح داده‌اند گاهی دیده بشوند.

اغلب مجری‌ها لطف داشتند و حضور در برنامه ما را پذیرفتند. من خودم سال‌ها در رادیو کار می‌کرده‌ام. با خیلی از این مجریان آشنایی قبلی دارم. خدا را شکر کارهایی که تا به حال داشته‌ام کارهای بی‌آبرویی نبوده‌اند.

فرم برنامه تقریبا درآمده و جواب داده است. دیشب سر صحنه تلفن استودیو را اعلام کردیم و با تماس‌های زیادی مواجه شدیم. همه مردم دوست داشتند که همین وضعیت را حفظ کنیم و تغییر ندهیم. ما تغییری در این فرم خاص نمی‌دهیم. اما احتمالا نمایش‌های کوتاه رادیویی را اضافه می‌کنیم. در یکی از برنامه‌هایمان خانم مریلا زارعی آمد یک مونولوگ طولانی از فیلم‌های زنده‌یاد علی حاتمی را خواند. مریلا زارعی قبلا در یک جایی گفته بود خیلی دوست داشتم در فیلم‌های علی حاتمی بازی کنم. من فکر کردم ممکن است این آدم دوست داشته باشد به علی حاتمی ادای دین کند.

دو تا از بازیگران درجه یک رادیو، سکانس پرویز پرستویی و حبیب رضایی در آژانس شیشه‌ای را دوباره اجرا کردند. این آیتم در روز 31 شهریور پخش شد.

احسان رحیم‌زاده / گروه رادیو و تلویزیون