تلویزیون و اینترنت،از رقابت تا رفاقت
امروزه تلویزیون به یکی از وسایل ضروری زندگی شهری تبدیل شده است. این جعبه جادویی همچون یکی از اعضای خانواده است که اگر در خانه نباشد، جای خالیاش مشخص و آزاردهنده میشود.
تلویزیون سنگینی سکوت حاکم بر محیط را میشکند ، میخنداند ، میگریاند ، آواز میخواند ، خبرهای خوب و خبرهای بد میدهد و مانند پرندهای در سراسر جهان پرواز میکند. اما تا چه زمانی این عضو محبوب خانواده میتواند محبوبیت خودش را حفظ کند؟
شرایطی را در نظر بگیرید که در یک خانواده تکفرزند، فرزند مرکز توجه همه اعضا قرار میگیرد. در این هنگام وقتی فرزند دیگری به دنیا میآید، توجه پدر و مادر بین این 2 فرزند تقسیم میشود.
رقابت 2 رسانه اینترنت و تلویزیون هم چنین حالتی دارد. رسانه جدید اینترنت وارد خانهها شده است. آمار کاربران اینترنت در هر سال، چند برابر افزایش مییابد. آیا با ورود اینترنت به خانهها از میزان توجه به تلویزیون کاسته میشود؟
وقتی شما در یک ساعت از زمان فراغتتان دسترسی به اینترنت و تلویزیون دارید، کدام را انتخاب میکنید؟ انگیزههای انتخاب یک رسانه میتواند مشورتخواهی، کسب آگاهی در مورد رویدادی خاص، یادگیری و.. باشد. رسانههای جمعی باعث آموزش غیررسمی، پرکردن اوقات فراغت، کم کردن فاصله میان زندگی خصوصی و اجتماعی، ایجاد الگوهای رفتار، آگاهی از شرایط دیگران، ایجاد رابطه با دیگران، ترویج ارزشهای جمعی و زمینهساز نگرشهای اجتماعی میشوند.
همواره برای انتخابکنندگان این سوال مطرح میشود که تفاوتهای گزینههای موجود چیست؟ تلویزیون و اینترنت هر کدام چه ویژگیهای متفاوتی دارند؟
اولین ویژگی بارز اینترنت، پتانسیل آن برای تعاملی بودن است. تعاملی بودن به میزان تسلط شرکتکنندگان بر فرآیند ارتباطی و توانایی آنها در یک گفتگوی دوطرفه اشاره دارد. اینترنت به واسطه امکانات تکنولوژیکی که در اختیار مخاطب قرار میدهد، در واقع به قدرتمند شدن مخاطب در کنترل ارتباط کمک میکند. به کمک اینترنت مخاطب از حالت انفعال خارج میشود.
او فقط نظارهگر صرف محتوا نیست، بلکه قدرتی کسب کرده تا بسرعت به محتواها بازخورد نشان دهد و در نحوه تولید تاثیرگذار باشد. حتی خود به تولید محتوا نیز بپردازد. برای مثال در اکثر سایتها امکان درج نظر بازدیدکنندگان وجود دارد.
مخاطب در هر لحظه میتواند نظر خود را منتشر کند. هر مخاطب میتواند به نوعی خود نقش یک رسانه را داشته باشد. این امکان تقریبا در تمام فضای اینترنت موجود است؛ یعنی به نوعی شرایط ارتباط دوسویه بین مصرفکنندگان محصولات فرهنگی و رسانهای و تولیدکنندگان آن فراهم است.
اما در ارتباط با تلویزیون باید گفت که فقط بعضی از برنامههای خاص امکان مشارکت را برای بینندگان به وجود میآورند. برای مثال در برنامههای ترکیبی و زنده که با کمک مجری ـ کارشناس برگزار میشود، امکان تماس تلفنی برای بینندگان وجود دارد. آنها میتوانند تماس بگیرند، سوال بپرسند یا نظر خود را در رابطه با موضوع مورد بحث بیان کنند. البته این مشارکت نیز از نظر تعداد افراد محدود است.
ممکن است یک برنامه هزاران مخاطب داشته باشد، اما فقط 5 یا 6 نفر شانس مشارکت داشته باشند. گاهی در مسابقات مشاهده میشود که ابتدا تعدادی از مخاطبان تماس میگیرند، برای مسابقه ثبتنام میکنند، هنگام شروع مسابقه به قید قرعه 2 یا 3 نفر از میان صدها نفر انتخاب میشوند، انتخابشوندگان شانس مشارکت فعالانه در برنامه را پیدا میکنند و در مقابل بقیه افراد نقش مخاطب صرف را عهدهدار میشوند. این در صورتی است که نظرخواهی و فراخوانهای منتشر شده در فضای اینترنت از نظر تعداد شرکتکننده محدودیتی ندارد.
خصوصیت دیگر اینترنت، آزاد بودن آن از وابستگی به زمان و مکان است. در مورد اینترنت مکان معنای خاصی ندارد. هنگام استفاده از آن مرزهای جغرافیایی که ملل را از یکدیگر جدا میکنند، برداشته میشوند. اینترنت رسانهای است که در آن برای تمام کاربران با هر زبانی، خوراکیای یافت میشود.
مخاطب میتواند یک کلمه را به تمام زبانهای موجود در دنیا در موتورهای جستجو بیابد. فرقی نمیکند او در کدام نقطه جغرافیایی باشد. دسترسی همگان در هر مکان به اطلاعات برابر است. ولی تلویزیون هر کشور، زبان رایج آن کشور را دارد و برای مردمان کشورهای دیگر در دسترس نیست.
همچنین مخاطب در هر زمان که اراده کند میتواند به اطلاعات مورد نظرش در اینترنت دسترسی پیدا کند. کاربر زمان استفاده از اینترنت را خودش میتواند برنامهریزی کند؛ اما برای استفاده از تلویزیون باید با برنامه و زمانبندی آن هماهنگ شود.
برای مثال اگر علاقهمند به سریال خاصی است، باید بقیه کارهایش را طوری تنظیم کند که در زمان پخش سریال، وقتش خالی باشد تا به تماشای برنامه مورد نظرش بنشیند. همچنین بعضی شبکههای تلویزیون در ساعات خاصی از شبانهروز برنامه دارند، در حالی که زمان استفاده از اینترنت در طول شبانه روز نامحدود است.
از ویژگیهای دیگر اینترنت میتوان به سرعت جستجوی اطلاعات و اخبار مورد علاقه و مورد نیاز افراد و امکان ذخیرهسازی آن اشاره کرد. کاربر سریع به اطلاعات مورد نظرش دست مییابد. این اطلاعات برای او با امکان ذخیرهسازی، حالت تکرارپذیر مییابد.
مخاطب دوباره میتواند به همان اطلاعات حتی بعد از مدت زمان طولانی بارها دسترسی پیدا کند. اما در رابطه با تلویزیون، برنامهها حداکثر یک بار در روزهای بعد به صورت تکرار پخش میشوند.
با توجه به تفاوتهای ذکر شده، تلویزیون باید قدرتمندتر از قبل ظاهر شود تا بتواند با رسانه رقیبش اینترنت رقابت کند.
در سالهای اخیر شاهد راهاندازی سایتهای صدا و سیما در فضای اینترنت هستیم. تلویزیون با کمک گرفتن از اینترنت، در حال افزایش دادن امکانات خود و برطرف کردن محدودیتهایش است. برای مثال قرار دادن آرشیو دیجیتال برنامههای تلویزیون به روی اینترنت، محدودیت زمانی تلویزیون را برطرف میکند.
اگر مخاطب برنامهای تلویزیونی را از دست داد، میتواند از طریق اینترنت به سایتهای صدا و سیما مراجعه و برنامه مورد نظر را از آرشیو دیجیتال تماشا کند.
همچنین وبسایتهایی مربوط به شبکههای مختلف تلویزیونی، امکاناتی نظیر نظرسنجی اینترنتی در مورد برنامههای تلویزیون، اعلام نتایج نظرسنجی در سایت، ارائه پیشنهادها و انتقادات از طریق ایمیل، ارتباط با مدیر شبکه، ارتباط با روابط عمومی، جدول پخش برنامهها، پخش زنده برنامهها از طریق اینترنت، معرفی عوامل برنامهها، معرفی برنامههای در حال پخش و نوشتن خلاصهای از داستان سریالها را ایجاد کردهاند.
به این ترتیب اینترنت به یاری تلویزیون میشتابد و به آن کمک میکند محدودیتهایش را برطرف کند. مانند فرزند تازه به دنیا آمدهای که نهتنها از محبوبیت فرزند قبلی در خانواده نمیکاهد، بلکه با عوض کردن فضای خانه، فرزند قبلی را برای پدر و مادر عزیزتر میکند.
زینب محمودآبادی
جامجم
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
