خروج بنز از ایران مشکل‌ساز نیست

رویال داچ‌شل در حال حاضر بنزین به ایران نمی‌فروشد. شرکت کاترپیلار دیگر با شرکت‌های ایرانی معامله نمی‌کند و درصدد است جلوی خریدهای مشابه از شرکت‌های واسطه را نیز بگیرد. بیمه‌های آلمانی آلیانس و مونشنر روک هم از ماه فوریه تاکنون فعالیت‌های خود را در ایران پایان داده‌اند.

شرکت زیمنس نیز از ماه ژانویه سال جاری میلادی به بعد قراردادی با ایران نبسته است. هرچند رسانه‌های خبری تصمیم دایملر و بی‌ام‌و برای خروج از ایران را سیاسی توصیف کرده و آن را ناشی از فشارهای آمریکا، آلمان و همچنین اتحادیه اروپا به این شرکت می‌دانند، اما تحلیلگران صنعت خودرو بر این باورند خروج بنز از ایران بیشتر از مسائل سیاسی و هسته‌ای داخلی ایران به رابطه این شرکت با آمریکا و قرارداد اخیرش ارتباط دارد.

گفته می‌شود خروج بنز از ایران بندی است که در قرارداد مسکوت نگه داشتن رشوه‌دهی بنز گنجانده شده است. دولت آمریکا اعلام کرد تا زمانی که بنز تحت قوانین دولتی آمریکا کار می‌کند، تحت پیگرد قرار نخواهد گرفت. اما باید به این نکته توجه داشت که قطع رابطه بنز با خودروسازی ایران در شرایطی است که این شرکت علاوه بر همکاری که با تجاری‌سازان کشور دارد، در بخش سواری نیز با ایران خودرو همکار است.

خروج دایملر از ایران را می‌توان از 2 دیدگاه بررسی کرد. در نگاه اول ممکن است، خروج دایملر از ایران، فقط یک رایزنی اقتصادی باشد و بنز بازارش را به اسپانیا فروخته باشد. اما در نگاه دوم، این خروج ممکن است بر اثر تحریم باشد، علی‌اکبر محرابیان وزیر صنایع و معادن در واکنش به این مساله صراحتا تحریم روی قطعاتی از یک خودرو را بلوف خوانده و اعلام کرده که در حال حاضر توانایی صنعت ما در حدی است که صنایع بسیار پیچیده، پیشرفته و نوین را در اکثر بخش‌ها طراحی و تولید می کنیم و این‌گونه حرف‌ها جنبه تبلیغاتی و شعاری دارد.

هرچند اظهارات وزیر صنایع را می‌توان در برخی از صنایع پذیرفت، اما این بدان معنی نیست که صنایع کشور را در برابر تحریم‌ها و کینه‌توزی‌های دشمن ایمن‌سازی نکنیم. در حالی که در اروپا هر 5 سال یکبار مراسم خاکسپاری یک خودرو برگزار می‌شود، در ایران 30 تا 40 سال طول می‌کشد تا یک خودرو از خط تولید کنار گذاشته شود.

باید در کنار خودروهای سواری و تجاری به خودروهای آتش‌نشانی و آمبولانس‌های با برند بنز نیز اشاره کرد که از این پس هم در تولید و هم در تعمیر و نگهداری این محصولات احتمالا مشکلاتی پیش خواهد آمد.

افشین روغنی، معاون وزیر صنایع و معادن و یکه زارع، مدیرعامل ایران خودرو دیزل معتقدند که شرکت بنز در بحث خدمات پس از فروش و ارائه قطعات خودروهای سنگین قرار نیست قطع همکاری داشته باشد و خریداران خودروهای تجاری نباید نگران آینده بازار باشند، چراکه قرار نیست اتفاق جدیدی رخ دهد و تولیدات با روش‌های سابق ادامه خواهد داشت و مشکلی از حیث گرانی خودروهای تجاری یا کم شدن آن در بازار وجود ندارد و مطمئنا این تغییر و تحولات در جریان تولید بی‌اثر خواهد بود.

برخی کارشناسان و تحلیلگران صنعت خودرو بر این باورند که در صورت خروج بنز از بازار کشور به طور حتم بازار تجاری‌سازان با مشکلاتی مواجه خواهد شد، چراکه هم‌اکنون نزدیک به 25 تا 30 درصد بازار در اختیار این شرکت قرار دارد که خروج این شرکت از بازار داخلی به معنی کمبود خودروهای تجاری و گرانی در بازار داخلی است. با این حال،‌ ایران به علت روابط مناسبی که با دو کشور ترکیه و برزیل دارد می‌تواند از شعبه‌های بنز در این 2 کشور قطعات مورد نیاز را تامین کند.

این اقدام شرکت دایملر و بی‌ام‌و آلمان در سابقه فعالیت‌های خودرو دوجانبه ایران با کشورهای مختلف دنیا سابقه دارد. چنان که در آخرین روزهای سال 86 منوچهر منطقی، مدیرعامل وقت گروه صنعتی ایران‌خودرو از توقف پروژه تاسیس 2 کارخانه خودروسازی از سوی شرکت چینی چری به دلیل تحریم خبر داده بود.

از آن زمان تاکنون ابهامات بر سر اجرای قرارداد تولید خودروی ارزان‌قیمت در ایران ادامه دارد. به‌رغم مخالفت‌های برخی از مقامات کشور از جمله وزیر صنایع و معادن، مقامات اقتصادی ایران بارها تلاش کرده‌اند تا پای شرکت‌های چینی را به ایران باز کرده و به مقابله با تحریم‌های خارجی بپردازند.

اما این بانک‌های چینی بودند که این بار وضعیت سرمایه‌گذاری در صنعت خودروی ایران را کند کردند. همچنین ایران و شرکت رنو ـ نیسان فرانسه 5 سال پیش قراردادی امضا کردند که هدف آن در مرحله اول تولید سالانه 300 هزار دستگاه و در مراحل بعدی
500 هزار دستگاه خودرو بود، براساس قرارداد، شرکت رنو ـ نیسان بیش از یک میلیارد دلار در صنایع خودروسازی ایران سرمایه‌گذاری را پذیرفت و شرکت مشترک رنو پارس برای تولید خودرو در ایران تاسیس شد. 51 درصد این شرکت مشترک متعلق به شرکت رنو و 49 درصد بقیه به شرکت‌های ایران‌خودرو و سایپا تعلق دارد.

با روی کار آمدن مجلس هفتم و فشار آنها بر سازمان گسترش و نوسازی و وزارت صنایع، دولت ناچار شد از رنو درخواست کند تا اصلاحاتی در قرارداد صورت گیرد؛ این مشکلات موجب شد تا رنو بارها ایران را به خروج از صنعت خودروسازی تهدید کند.

دوو، شرکتی که نخستین گام‌های عملی حضور شرکت‌های خارجی در ایران را کلید زد، حدود 7 سال پیش که در آستانه ورشکستگی قرار داشت، از سوی شرکت جنرال موتورز آمریکا خریداری شد.

بلافاصله پس از این اقدام این شرکت اعلام کرد دیگر قطعات مورد نیاز کرمان‌خودرو را برای تولید محصولات دوو تامین نخواهد کرد.

با توجه به تداوم شیطنت‌های دولت آمریکا و تهدید گاه و بیگاه شرکت‌های خارجی فعال در بخش صنعت ایران، شرکت‌های خودروسازی اعم از تولیدکننده سواری یا تجاری همواره باید گزینه دومی برای همکاری جدی در صورت قطع همکاری شرکای اروپایی خود در نظر داشته باشند و این مساله صرفا برای ایران خودرو دیزل مطرح نیست.

از این‌رو ضروری است صنایع خودروسازی کشور تحقیق و پژوهش و دستیابی به آخرین تکنولوژی‌های روز را بیش از گذشته در دستور کار قرار دهند و به موازات تلاش برای همکاری مشترک با خودروسازان بزرگ جهان، نسبت به تولید محصولات باکیفیت با برند ایرانی نیز اقدام کنند.