شبکه جهانی سحر را می‌شناسید؟

در شرایط عادی ـ و البته در مقام یک بیننده معمولی و آن هم در خوشبینانه‌ترین وضعیت‌اش ـ شاید اسامی شبکه‌های تلویزیونی آن «کشور دوست و برادر» را بدانم و خیلی هم هنر کنم و بدانم شمایل کلی برنامه‌هایشان، اعم از این‌که خبری‌اند یا شبکه‌های تخصصی فیلم و سریال و... امثالهم هستند و... چیست؟ اما دانستن بیش از اینها قطعا نیازمند ارتباط نزدیک و مستمر با برنامه‌ها و خلاصه بیننده پر و پا قرص‌شان بودن است.

به این ترتیب به شما اطمینان می‌دهم که هیچ‌کس به شما خرده نخواهد گرفت اگر اطلاعات ریز و دقیقی از «شبکه جهانی سحر» یا دیگر شبکه‌های تلویزیونی «معاونت برون مرزی صدا و سیمای ج.ا.ا.» نداشته باشید و خیلی مطلع نباشید که جماعتی هستند از ایرانی و خارجی، که در یکی از ساختمان‌های مجموعه صدا و سیما در جام‌جم، شبانه روز در تدارک تولید و پخش برنامه برای بینندگان غیر ایرانی در خارج کشوراند و اتفاقا به خاطر همین برد برون مرزی و تاثیر فراملی تلاش‌شان، نه‌تنها شبکه سحر و شبکه‌های دیگر برون مرزی کم اهمیت‌تر و کم ارج‌تر از شبکه‌های داخلی نیستند، که به جهت «ویترین خارجی» بودن برای پیام رسانه‌ای انقلاب ایران و فرهنگ و تمدن درخشان‌اش، به یک تعبیر، حتی مهم‌تر و ارجمندتر و مقرب‌تر از شبکه‌های داخلی هم به شمار می‌روند و قدر و قیمت‌شان بیش از آنهاست که در ترازوی تصور ما سنجیده شود، مخصوصا که تاکید می‌کنم که متولی اصلی این رسانه هم ایران است و چنانچه از شیوه کهن و شایسته ما ایرانی‌ها برمی‌آید که برای میهمانان‌مان بهترین و گزیده‌ترین‌ها را تدارک ببینیم، اگر از شبکه‌های برون مرزی صدا و سیما به پیشانی و چشم و چراغ رسانه ملی تعبیر کنیم سخن به گزافه نگفته‌ایم و راه به بیراهه نبرده‌ایم، چون با این پیش فرض بایسته، این شبکه‌ها باید و قاعدتا در قامت بهترین‌های رسانه ملی سنجیده شوند. خوان رنگین و پر متاع و دلخواهی که چشم و دل میلیون‌ها انسان مشتاق دنیا برای دانستن، دیدن و چشیدن طعم واقعیت‌های بی‌پرده را متوجه خودش کرده است...

و اما..... «شبکه جهانی سحر» مجموعه رسانه‌ای 6 سرویس تلویزیونی است که به 6 زبان زنده دنیا به تولید و پخش برنامه می‌پردازند.

راه‌اندازی تشکیلات مستقل این شبکه در 26 آبان‌ماه سال 1376 صورت گرفته است. پیش از این تاریخ 4 سرویس تلویزیونی عربی، بوسینایی، آذری و کردی، در مجموعه معاونت برون مرزی صدا و سیمای ج.ا.ا، دریچه‌های مخاطبه و گفتگوی انقلاب اسلامی ایران با مخاطبان خود در آنسوی مرزهای ایران بودند، اما با انسجام بخشی و سازمان دهی اولین شبکه تلویزیونی برون‌مرزی ایران تحت عنوان «شبکه جهانی سحر»، فصلی نو در فعالیت رسانه‌های فرامرزی ایران گشوده شد و «سحر» با 4 سرویس تلویزیونی آغاز به کار کرد. هم اکنون 6 گروه برنامه ساز، سیماهای در حال فعالیت شبکه را تشکیل می‌دهند که عبارتند از: سیمای آذری، سیمای انگلیسی، سیمای فرانسه، سیمای کردی، سیمای بوسنی و سیمای اردو تا پیش از بهمن ماه 1384، برنامه‌های 7 سیمای تشکیل‌دهنده سحر از دو کانال: سحر 1 و سحر 2 پخش می‌شدند. از 11 دیماه 1388 نیز با راه‌اندازی کانال دوم شبکه سحر، زمان پخش مجموع سرویس‌های 6 گانه تلویزیونی سحر که تا پیش از این 19 ساعت بود به 38 ساعت در شبانه روز ارتقاء یافت.

مجموع زمان پخش برنامه‌های 6 سیمای یاد شده تا پیش از افتتاح کانال دوم شبکه در یازدهم دی 1388 به میزان 19 ساعت در روز بوده است که با راه‌اندازی کانال 2 سحر، به دو برابر مجموع زمان پخش یعنی 38 ساعت افزایش یافته است به این ترتیب هریک از 2 کانال شبکه 19 ساعت در شبانه‌روز پخش برنامه دارند و امواج آنها از طریق ماهواره‌های هات‌برد (از ابتدای تاسیس) و آسیاست (از سال1386) دریافت می‌شود.

در شرایط فعلی سیمای کردی با 9 ساعت پخش روزانه بیشترین سهم بری زمانی پخش را داراست و در رده‌های بعدی سیمای آذری با 8 ساعت، سیمای انگلیسی با 7 ساعت و سیمای فرانسه با 6 ساعت، سیمای بوسنیایی با 5 ساعت و سیمای اردو با 3 ساعت پخش در روز قرار دارند.

پخش برنامه برای مسلمانان پاکستان، هندوستان و عموما تمامی اردو زبانان متمرکز در شبه قاره و افراد اردو زبان پراکنده در اروپا و کشورهای عربی و... هدف فعالیت رسانه‌ای سیمای اردو است که از سال 1380 به جمع سرویس‌های تلویزیونی سحر ملحق شده است. سیمای اردو در حال حاضر روزانه 3 ساعت پخش برنامه دارد و از طریق کانال 2 شبکه سحر روی آنتن می‌رود.

هرچند این سیما در سال 1380 هجری شمسی تاسیس شد اما در واقع این ضرورت یک امر خلق‌الساعه و بدون پیشینه نبود و شاید چنین اتفاقی می‌بایست خیلی قبل‌تر از سال 80 می‌افتاد کما این‌که قدمت صدای اردوی معاونت برون مرزی بیشتر از سیمای اردوست و طبعا این ضرورت برای ارتباط رسانه‌ای با مردم بخش وسیعی از مناطق همجوار یا دارای تشابه فرهنگی و ریشه‌های مشترک قبلا احساس شده بود. در حال حاضر بالغ بر 700 میلیون اردو زبان در شبه قاره هند و در همسایگی ما به سر می‌برند که 500 میلیون نفر از این جمعیت را مسلمانان شیعی و سنی تشکیل می‌دهند. با توجه به نبود برنامه‌های تلویزیونی مناسب برای این تعداد از اردو زبانان مسلمان، حساسیت استراتژیکی منطقه، نزدیکی دیرینه و مداوم ملت ایران و مردم شبه قاره هند و همین‌طور ارتباطات و مشترکات مختلف ملت‌های ایران، هند و پاکستان در زمینه‌های فرهنگی، زبانی، مذهبی و هنری، نیاز به تاسیس سیمایی به زبان اردو را برای شبکه جهانی سحر ملموس کرد.

مخاطبان اردو زبان شبکه سحر با علاقه خاصی اخبار و تحلیل‌های سیاسی سیما را دنبال می‌کنند. ضمن آن که بازخورد مخاطبان نسبت به فیلم‌ها و سریال‌های دوبله و پخش شده از سیما نیز به دلیل برخورداری از مضامین و محتوای غنی و کیفیت خوب دوبله‌ها بسیار قابل توجه و چشمگیر بوده است که ازجمله این آثار می‌توان به «چشمان آبی زهرا» و «او یک فرشته بود» و... اشاره کرد. ضمن آن که دوبله فیلم‌های«مریم مقدس» و «فرستاده» نیز در شهرهای بمئی و کراچی به پایان رسیده و به زودی از سیمای اردو پخش خواهند شد.

برنامه‌های سیمای اردو غیر از اخبار روزانه، در دو وجه سیاسی و دینی، فرهنگی ـ هنری و بر اساس اولویت‌های سیاسی منطقه و نیاز مخاطبان تولید و پخش می‌شوند. اولویت اصلی سیمای اردو در برنامه‌سازی، ساخت و تولید برنامه‌هایی با محوریت ایجاد انسجام و وحدت میان مسلمانان شیعی و سنی منطقه در راستای اهداف مشترک آنهاست.

در حال حاضر شبکه‌های اردو زبان بسیاری در منطقه وجود دارند که بی‌وقفه و به صورت 24 ساعته در حال فعالیت هستند و از پشتوانه مالی خوبی نیز برخوردارند. به همین دلیل اختصاص مدت زمان پخش 3 ساعته به برنامه‌های سیمای اردو، امکان رقابت با رسانه‌های روز دنیا را از آن سلب می‌کند و این درست در حالی است که این سیما از پتانسیل بسیار بالایی برای جذب مخاطب برخوردار بوده و با همین زمان محدود مخاطبه با بینندگان، بازخورد خیلی خوبی از پخش برنامه‌ها دریافت می‌کند و درخواست‌های مخاطبان برای افزایش ساعت پخش سیما به شکل مستمر و مداوم به سیما ارجاع می‌شود.

ضرورت اقدام جدی در این زمینه با اطلاع از این نکته که استقبال مخاطبان شبکه سحر باعث شده که مردم شبه قاره که مخاطبان اصلی این سیما هستند، با تجهیزات بسیار ساده ماهواره‌ای هم بتوانند سیمای اردو را ببینند، هرچند سیمای اردو پیش از این هم از طریق شبکه‌های کابلی در مناطق مختلف پاکستان ازجمله کراچی، لاهور، کویته، گیلگیت، پیشاور، میرپور، رجوعه سادات و در منطقه‌هایی از هند نظیر شهرهای جامو و کشمیر، لکهنو، حیدرآباد و علیپور دیده می‌شد و این روند هنوز هم ادامه دارد و موسسه باب‌العلم لندن هم در سایت خود به آدرس baabeilm.org اقدام به پخش قسمت‌هایی از برنامه‌های سیما می‌کند بیشتر ملموس می‌شود.

برنامه‌های سیمای اردو هم اکنون در حدفاصل ساعات 00‌/‌15 لغایت 00‌/‌18 به وقت تهران و 00‌/‌17 الی 00‌/‌20 به وقت دهلی نو، 30‌/‌16 الی 30‌/‌19 به وقت اسلام آباد و 30‌/‌11 الی 30‌/‌14 به وقت GMT پخش می‌شود.

شبکه جهانی سحر پخش برنامه‌های انگلیسی خود را از 25 آذر 1376 با یک ساعت زمان آغاز کرد و بتدریج به 4 ساعت در شبانه‌روز ارتقا یافت. سرویس انگلیسی شبکه جهانی سحر که پس از راه‌اندازی شبکه خبری 24 ساعته انگلیسی زبان پرس تی وی، اینک با رویکرد معارفی به تولید و پخش برنامه می‌پردازد. از 11 دیماه 1388، هفت ساعت در شبانه‌روز پخش برنامه دارد و از کانال 2 شبکه سحر پخش می‌شود.

سیمای انگلیسی تولیدات نمایشی‌ای ازجمله «به آوران زندگی» (مهدی کیهانی ـ 1378)، «یک میهمان» (سعید تهرانی یگانه ـ 1379)، «شب کایت‌ها» (سید نور الدین حجازی ـ 1382)، «زیر گنبد کلیسا» (اکبر تحویلیان ـ 1383) را در کارنامه خود دارد و ازجمله مهم‌ترین تولیدات مستنداتش می‌توان به «حیات آبی خلیج‌فارس» (عبدالرحیم نظری ـ 1381)، «ادواردو» (حبیب‌الله کاسه‌ساز ـ 1381)، «یاد و یادگار» (رزاق کریمی ـ 1380)، «اوژن فلاندن» (کیومرث درم بخش ـ 1378)، «سفر نفت» (شهرام میلانی معتمد ـ 1379)، «گردش در ایران» (اکبر تحویلیان ـ 1379)، «کنیا» (مهدی رضوانی ـ 1388)، «یادداشت‌های باد» (سیدمحمد حسینی ـ 1387) و «ضیافت» (رقیه محموده ـ 1388) و... اشاره کرد.

سیمای انگلیسی شبکه جهانی سحر پس از راه‌اندازی شبکه خبری 24 ساعته انگلیسی زبان PRESS TV در حال حاضر با عنوان «سیمای معارفی انگلیسی» این شبکه، بازشناسایی هویت و ماموریت جدید خود در راستای حضور یک تلویزیون شیعی با رویکرد معارفی را در دستور کار خود دارد و از دیگر برگ‌های برنده و افق‌های روشن فراروی شبکه بین‌المللی سحر برای پیشبرد اهداف رسانه‌ای خود است.

با تاسیس Press Tv در تیرماه 86، ماموریت جدیدی برای سیمای انگلیسی در نظر گرفته شد و آن استفاده از حداکثر ظرفیت این سیما برای معرفی چهره اسلام و معارف آن بود. سعید غفاری مدیر سیمای معارفی انگلیسی سحر می‌گوید: «در واقع اهمیت شناخت صحیح معارف اسلامی و ترویج منطقی فرهنگ و اندیشه شیعی به عنوان دیدگاه و راه‌حلی ارزشمند در جهان معاصر دغدغه اصلی این سیما را تشکیل می‌دهد.

ازجمله برنامه‌های روتین سیمای انگلیسی می‌توانیم «منشور ایران» (بررسی رویدادهای ایران اسلامی)، ونیز «حقیقت» (ظریف و نکات مهم اصول عقاید) و «بیداری» (مهم‌ترین مسائل جهان اسلام) که در واقع دو پرده هفتگی از یک برنامه واحد تحت عنوان «Center Stage» هستند در کنار برنامه‌های دیگری مثل «در خانه» (مجله‌ای برای خانواده‌ها)، «راهنمای سفر به ایران» (ایرانگردی) و سه برنامه از مرکز قم تحت عنوان «سیره سیاسی معصومین»، «تفسیر قرآن کریم»و «احکام اسلامی» را برشماریم، ضمن آن که از لندن هم برنامه‌هایی نظیر «خانواده مسلمان در غرب»، «اسلام و غرب»، «جوان مسلمان در غرب» طراحی و پخش می‌شوند و بیروت هم در پخش دو برنامه جدید «زن مسلمان» و «تاریخ اسلام» به سیمای انگلیسی سحر کمک می‌کند.

سیمای انگلیسی هم اکنون در دو بخش مستقل؛ 1 ـ صبحگاهی: در حد فاصل 00‌/‌12 لغایت 00‌/‌15 به وقت تهران (30‌/‌8 لغایت 30‌/‌11 به وقتGMT)‌ و 2 ـ بخش شامگاهی: 00‌/‌23 لغایت 00‌/‌3 به وقت تهران روی آنتن پخش شبکه جهانی سحر است. این زمان به وقت GMT معادل 30‌/‌19 الی 30‌/‌23 است. به این ترتیب با افتتاح کانال 2 شبکه سحر مجموع زمان پخش سیمای معارفی انگلیسی به 7 ساعت بالغ گردیده است.