اعتماد دراجتماعات مجازی

دامنه چندکاربره یا MUDs4، مشابه اتاق‌های گفتگو است؛ اما در آن تلاش می‌شود که مکان های فیزیکی را به‌خوبی ارتباطات رو در رو مدل‌سازی کنند. به‌عقیده اسپرول و فرجی5 در سال 1997، اینترنت محیطی است که در آن افراد، نه‌فقط به اطلاعات، بلکه به دیگر افراد برای گفتگو، بحث و تبادل نظر دسترسی دارند. مردم در اینترنت اطلاعات می‌دهند و از دیگران اطلاعات دریافت می‌کنند. مردم در اینترنت گردهم می‌آیند تا آنچه را که اجتماعات مجازی است؛ شکل دهند. اگرچه، اهمیت اجتماعات مجازی روزبه‌روز در حال افزایش است، اما هنوز مطالعاتی که عوامل موثر بر تعهد اعضا در اجتماعات مجازی را تحلیل کند، بسیار اندک است.

داده‌ها نشان می‌دهد که اعتماد در اجتماعات مجازی، تاثیر مثبت و چشم‌گیری بر تعهد اعضا در اجتماعات مجازی دارد. اعتماد، با توجه به زمینه‌های گوناگون تحقیقاتی توسط محققان مختلف به شکل‌های گوناگونی مفهوم‌سازی شده است. مفهوم اعتماد، ریشه در تاریخ زندگی بشر و آغاز تعاملات اجتماعی میان افراد دارد. تقریبا، تمام جنبه‌های زندگی افراد، مبتنی بر اعتماد است. بی‌شک، اعتماد عنصری مهم در زندگی بشر بوده است و روابط معنادار میان انسان ها، به این مفهوم بستگی دارد.

اعتماد، از 2 دیدگاه مختلف قابل تحلیل است: از یک منظر، اعتماد به‌عنوان جزیی رفتاری مورد توجه قرار می‌گیرد که این جزء رفتاری به‌مفهوم تمایل و رغبت به پاسخ‌گویی طرفین متقابل در ارتباطات است. از منظر دیگر، اعتماد به‌عنوان جزء شناختی مطرح می‌شود که به مفهوم نتیجه ارزیابی یک گروه از گروه دیگر است. بخش رفتاری، متاثر از بخش شناختی است. درک اعتماد، یا به‌عبارت دیگر، اعتماد از منظر شناختی، در اجتماعات مجازی در 3بعد مختلف در نظر گرفته می‌شود که به‌ترتیب توضیح داده می‌شود:

1- آشنایی افراد به ارتباطات مجازی: به‌طور کلی، آشنایی اعضا، از طریق تجربیات آنها در استفاده از اینترنت و کاربردهای آن ایجاد شده است. آشنایی، باعث کاهش عدم اطمینان به ارتباطات برخط می‌شود. در اجتماعات مجازی، به‌دلیل وجود ارتباطات مجازی و فقدان ارتباطات رو در‌ رو، ریسک ارتباطات بیشتر از ارتباطات معمول است. آشنایی متاثر از یادگیری است که عدم اطمینان با دیگر اعضای اجتماع را کاهش می‌دهد.

2- ادراک واکنش اعضای اجتماع مجازی: اندرسون و ناروس6 در سال 1990، اجتماعات را به‌عنوان انتشاردهنده رسمی‌و غیررسمی ‌اطلاعات به‌روز و معنی‌دار تعریف کردند. در ارتباطات مجازی، هنگامی‌که شخصی پیامی‌را ارسال می‌کند؛ سرعت، ارزش و تناوب پاسخ، به‌عنوان عناصر مهم ارتباطات در اجتماع از زمان آغاز مکالمه، در نظر گرفته می‌شوند. براساس این ویژگی است که ریدینگ بر اهمیت روابط (از زمانی که اجتماعات مجازی بر ارسال پیام و پاسخ پیام، پایه‌گذاری شده) اشاره می‌کند. علاوه بر آن، ارتباطات فزونی‌بخش اعتماد هستند که طرفین با پذیرفتن باورها، انتظارات و کمک به بهبود تعارضات، اعتماد را ایجاد می‌کنند. براین اساس، برای این‌که، ارتباطات مهمی‌در اجتماع ایجاد شود، باید شکلی قوی از عمل متقابل در اجتماعات وجود داشته باشد یا به‌عبارت دیگر انتظارات اعضا تامین شود. بنابراین، شکل قوی عمل متقابل در اجتماعات مجازی یا ادراک واکنش اعضا، باعث افزایش اعتماد اشخاص در اجتماعات مجازی می‌شود.

3- اعتماد به توانایی های اجتماعات مجازی: بنا بر نظر واسکو و فرجی7 در سال 2005، گستره ارتباطی به تاثیر طبیعی ارتباطات در گروه اجتماعی اشاره دارد. بر همین اساس، اگر ارتباطی بین 2 گروه باشد که به یکدیگر اعتماد دارند، ارزش کافی ایجاد شده است و 2 گروه به هم متعهد می‌شوند. ارزش زیادی که توسط اعتماد ایجاد می‌شود، نتیجه‌ای است از نقش اعتماد که ریسک ادراک شده افراد در ارتباطات را کاهش می‌دهد. در حقیقت، اعتماد به این مفهوم است که به‌رغم امکان دسترسی به فرصت‌هایی مانند در اختیار قرار دادن آدرس ای میل اعضا به سازمان های خارجی، طرفین از این فرصت‌ها و توانایی‌ها استفاده نخواهند کرد.

اهمیت اعتماد در این نوشتار، بر تعدادی ویژگی‌های مشخص اجتماعات مجازی پایه‌گذاری شده است. برای مثال، فقدان ارتباط رو در رو در اجتماعات مجازی، ریسک‌های مشاهده شده در ارتباطات بین افراد و اعضای اجتماع را افزایش می‌دهد. در مجموع، اعتماد باعث کاهش ریسک‌های احتمالی در ارتباطات می‌شود؛ حتی زمانی که تضمین کافی نسبت به رفتارهای مورد انتظار دیگران وجود ندارد.

پی‌نوشت‌ها

1. Virtual Communities

2. Rheingold

3. Riding

4. Multiuser domain

5. Sproull & Faraji

6. Anderson & Narus

7. Wasko & Faraji

منبع

Luis V. Casalo, Carlos Flavian, Miguel Guinaliu (2008), “Fundaments of trust management in the development of virtual communities”, Management Research News, Vol. 31, No. 5, P. 324 – 338.

مهشید ابراهیمی