جشنواره جوان، اما پیر

در برگزاری هر رویداد هنری، جدا از هرگونه شکل برگزاری‌اش می‌توان به این نکته توجه داشت که آن رویداد باید زمینه‌ای باشد برای رشد و پویایی. حال وقتی آن رویداد نام هنر جوان را بر خود می‌گیرد باید به این نکته نیز توجه شود که 2 هدف عمده را می‌توان از ماحصل آن رویداد پیگیری کرد. نخست، هدف از برگزاری جشنواره‌ای که بر پیشانی خویش نام جوانان را یدک می‌کشد، چیست و سپس باور بر این موضوع که آیا این جشنواره می‌تواند راهکاری در ارائه و معرفی هرچه بیشتر هنر جوانان ایرانی داشته باشد یا خیر؟

شانزدهمین جشنواره بین‌المللی هنر جوان نیز به گفته برگزارکنندگان با همین هدف شکل گرفته است. یعنی توجه هر چه بیشتر به هنر جوان به عنوان هنری مولد و آینده‌ساز برای آینده هنری؛ اما این رویداد چقدر می‌تواند در پایان به داشته‌هایش نزدیک شود، بحثی دیگر است که باید منتظر ماند و دید ماحصل آن چیست.

آموزش برای جوانان هنرمند

برگزاری جشنواره‌هایی در حوزه جوانان مساوی است با کلمه‌ای به نام آموزش که اگر این کلمه را از آن رویداد بگیرند دیگر نمی‌توان به آن نام جشنواره‌ای پویا در حوزه جوانان لقب داد.در این میان، یکی دیگر از مواردی که باید به برگزاری یک رویداد هنری آن هم در حوزه جوانان به آن توجه شود بحث این است که آیا آن رویداد رقابتی برگزار می‌شود یا خیر؟ بحث وجود رقابت در حوزه هنر جوان بحثی است که باید به آن به دیده کارشناسی نگاه کرد. سعید فلاح‌فر، دبیر هنری شانزدهمین جشنواره بین‌المللی هنر جوان نیز با این مساله موافق است. او می‌گوید در هنر، بحث رقابت یکی از اصول اساسی پیشرفت است و این جشنواره در واقع قرار است مجالی باشد برای رقابت.

او اما پا را فراتر می‌گذارد و از آنجا که خود نیز یک نقاش است، می‌افزاید: همین که جوانان در کنار یکدیگر در بحث هنر به فعالیت بپردازند باید امیدوار بود که این امر نگاه برتری‌جویانه هنری را در میان جوانان ایجاد کند. او در عین حال اذعان دارد در جشنواره امسال که برای نخستین بار به صورت بین‌المللی نیز برگزار می‌شود، تمام بخش‌ها به صورت رقابتی است تا بسیاری در جو پرشور و پرحرارتی قرار بگیرند که باعث می‌شود هریک از هنرمندان جوان از این رقابت برای آموزش و ارتقای کیفیت هنری خودشان استفاده کنند.

فلاح‌فر به نکته‌ای اشاره می‌کند که بسیاری از رویداد‌های هنری امروز ایران از آن محروم هستند و آن هم بحث آموزش کارگاهی است که باید در برگزاری یک رویداد هنری به آن توجه شود.

دکتر محمود شالویی، رئیس شورای سیاستگذاری این جشنواره نیز بر این مساله تاکید دارد که باید از لحظه لحظه حضور جوانان در این جشنواره به دیده یک فرصت آموزشی نگریست. او می‌گوید اصولا این جشنواره با چنین رویکردی شکل گرفته است که فرصتی آموزشی برای تمامی جوانان کشور و حتی جهان به شمار رود که در کنار یکدیگر به خلق یک اثر هنری بپردازند.

او می‌افزاید: در این جشنواره که امسال بر پیشانی خود نام بین‌المللی را نیز نوشته‌اند تلاش بر این بوده است که جوانان هنرمند در کنار استادان به خلق آثار نمایشگاهی بپردازند.

او از برگزاری کارگاه‌های بزرگ نقاشی خیابانی که قرار است در حاشیه این جشنواره برگزار شود به عنوان نقطه عطفی در برگزاری جشنواره‌های هنری در حوزه جوانان یاد می‌کند و می‌افزاید: تجربه نشان داده است که تنها برگزاری و نمایش آثار هنری جوانان نمی‌تواند در حوزه هنر جوان به پرسش‌های ذهنی ایشان و اصلا هدف از برگزاری آن رویداد هنری پاسخ دهد و به همین دلیل تصمیم گرفته شد تا با برگزاری کارگاه‌های آموزشی جوانان و استادان هنری نفس به نفس یکدیگر آثار هنری خلق کنند و سپس به رقابت با یکدیگر بپردازند و در نهایت آثار برتر را برگزیده و به ایشان هدیه بدهیم.

حرف‌های شالویی چندان بی‌دلیل نیست، زیرا بسیاری از جشنواره‌های هنری در ایران این روزها تنها صرفا با هدف نمایش و برگزار شدن برگزار می‌شوند و در انتها نمی‌توان از آنها نتیجه‌ای حاصل کرد.

بر اساس گفته وی شانزدهمین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی جوانان جهان در واقع متشکل از چندین کارگاه عملی نقاشی در سطح شهر گرگان و چندین ورک شاپ تخصصی است که در سطح این شهر برگزار می‌شود.

نقاشی بوم بزرگ همدلی و صلح که قرار است در این شهر برگزار شود، یکی از همین اتفاقات است که به گفته وی مسوولان برگزاری تلاش زیادی برای برگزاری آن به بهترین وجه ممکن کرده‌اند.

جشنواره‌ای با پیشانی بند بین‌المللی

برگزاری یک رویداد هنری آن هم با شعار بین‌المللی، بودنش نیازمند تلاش‌هایی مضاعف است که باید به آن با دیده تامل نگریست؛ اما این رویداد چرا می‌تواند بزرگ‌ترین رویداد هنرهای تجسمی جوانان جهان لقب گیرد را باید؛ دید پرسشگرانه سراغ گرفت. بر اساس گفته مسوولان برگزاری شانزدهمین دوره جشنواره تجسمی جوانان این جشنواره بزرگترین رویداد هنرهای تجسمی جوانان جهان است.

شالویی معتقد است این رویداد از آن رو می‌تواند بزرگ‌ترین رویداد هنرهای تجسمی جوانان جهان لقب گیرد که نمونه‌اش را در هیچ جای جهان نمی‌توان سراغ گرفت. او از اتفاقات مختلف هنری که در گوشه گوشه جهان با حضور جوانان برگزار می‌شود سخن به میان می‌آورد، اما معتقد است با توجه به پیگیری‌های صورت گرفته در هیچ جای جهان نمی‌توان حضور جوانان را به این وسعت سراغ گرفت.

او می‌افزاید: این جشنواره به طور قطع نقطه عطفی در تاریخ هنر معاصر ما در واکاوی هنر نسل جوان به شمار می‌رود و این خود آغاز راهی است برای حمایت و البته هدایت این نسل از هنرمندان ایران که مسلما حرف‌های زیادی در آینده برای گفتن خواهند داشت.

غلامرضا منتظری، مدیر کل ارشاد گلستان نیز در این باره حرف‌هایش شنیدنی است. او معتقد است هنرمندان جوان جهان در این جشنواره با رویکرد جدیدی از هنر آشنا می‌شوند که این خود وجه تمایز این جشنواره با جشنواره‌هایی از این دست است که برگزار می‌شود. او نیز به وسعت حضور کشورهای جهان که امسال با دعوت از 40 کشور صورت گرفته است اشاره می‌کند و می‌افزاید: می‌خواهیم تعریف جدیدی از هنر دینی را به هنرمندان جوان جهان ارائه کنیم که شاید متفاوت با چیزی باشد که تا به حال از آن در تعاریف غربی هنر وجود داشته است.

او در پاسخ به این پرسش که هنر دینی برای عرضه بین المللی چگونه تعریف می‌شود، می‌افزاید: در این جشنواره قرار است جوانان با هنری آشنا شوند که خاستگاه و سرچشمه‌اش الهام گرفته از دین باشد و در نهایت بتواند اسباب رشد و حضور ایشان را فراهم کند. او از بی‌هویتی هنر غربی که پیش روی جوان هنر امروز جهان به عنوان الگو قرار داده شده است، سخن می‌گوید و می‌افزاید: می‌خواهیم با الگویی جدید هنر متعهد را که به تعبیر شهید بهشتی اسباب رشد و صعود است و نه وسیله‌ای برای سقوط و تباهی، به هنرمند جوان نشان دهیم.

او می‌افزاید: تجربه نشان داده است این الگو برای هنرمندان غربی بسیار مورد توجه قرار می‌گیرد و یکی از دلایل دعوت از هنرمندان جوان کشورهای دیگر جهان نیز همین مساله بوده است.

منتظری به نکته دیگری اشاره می‌کند و آن هم وجه جدیدی از هنر ایرانی است که پس از این رویداد در ذهن هنرمندان و حتی هنردوستان خارجی به وجود می‌آید. او می‌گوید: این یک واقعیت است که چهره هنری ایران در عرصه بین‌اللملی سیاه نمایانده شده است و از برگزاری جشنواره‌هایی از این دست می‌توان بهترین فرصت را برای نمایش واقعیات ایران و هنر ایرانی استفاده کرد.

واقعیتی که منتظری از آن یاد می‌کند موضوعی است که چند سالی معرفی هنر ایرانی را در خارج از کشور با مشکل روبه‌رو کرده است. قباد شیوا، هنرمند برجسته گرافیست کشورمان که اکنون به عنوان یکی از قطب‌های گرافیک ایرانی از او یاد می‌شود در این زمینه به نکته‌ای اشاره می‌کند که آن نیز شنیدنی است.

او می‌گوید: باید با نمایش آثار هنرمندان جوان شرکت‌کننده در این جشنواره در کشورهایی که از آن کشورها به ایران آمده‌اند، جریانی فکری که با خلق این آثار پدید آمده است را به دیگر کشورهای شرکت‌کننده در این رویداد انتقال دهیم. وی حضور جوانان هنرمند کشورهای مختلف جهان را کنار یکدیگر و همچنین خلق یک اثر واحد هنری را عاملی برای پیشرفت هنری میان هنرمندان جوان می‌داند و می‌گوید: همفکری‌ای که از این تعامل پدید می‌آید به طور قطع سبب ارتقای سطح هنرهای تجسمی جوانان کشورمان خواهد شد.

مهدی نورعلیشاهی