همه عاشق دنیای فانتزی هستند

پس از افتتاحیه کن در 13 می، 2 هفته بعد در 29 می 2009 (8 خرداد) اکران سراسری انیمیشن بالا آغاز شد؛ کارتونی که با بودجه‌ای معادل 150 میلیون دلار ساخته شده بود و حالا حدود 270 میلیون دلار فروخته است و اکرانش حالا حالاها ادامه خواهد داشت.

پیتر داکتر 41 ساله و باب پترسون 47 ساله کارگردانان این پروژه کارتونی موفق بودند.آنچه در پی می‌آید، گفتگویی است با این دو، درباره فرآیند ساخت «بالا»، اکران سه بعدی و مقایسه‌ این کار با کارتون‌های قبلی‌شان. بخوانید.

شما هر دو جدای از کارگردانی، نویسنده هم هستید. چگونه است که در دنیای انیمیشن‌سازی بسیاری از سازنده‌ها و کارگردان‌ها نویسنده هم هستند و حتی صداپیشگی هم در کارنامه دارند؟

باب پترسون: در دنیای کارتونی این اصلا عجیب نیست. وقتی انیماتور باشید عمدتا با کاراکترها و شخصیت‌هایی که مربوط به دنیای فانتزی هستند سر و کار دارید، شبانه‌روز این کارتون‌ها در ذهن شما هستند، طبیعی است که گفتگوهایشان، طرز رفتارشان، کار و شغل و کلا زندگی آنها را در ذهنتان پرورش دهید. وقتی این‌گونه باشد، خب خیلی راحت این چیزها را می‌توان روی کاغذ آورد. ضمن این که این فرآیند انتقال، البته یکروزه نیست.

با این حساب پیچیدگی کاراکترها مثلا در همین انیمیشن «بالا» همان چیزی است که در ذهن نویسنده و انیماتور بارور شده است؟

پیتر داکتر: غیر از این نمی‌تواند باشد، اما حتما می‌دانید در دنیای سینما، پروژه‌های انیمیشن بیشترین مشاورها را دارند. علت هم مشخص است، چون کاراکترها دربست متعلق به دنیای فانتزی هستند و باید باورپذیر ارائه شوند. در غیر این صورت تماشاگر اصلا نمی‌تواند کاراکترها را دوست داشته باشد.

از این نترسیدید که مخاطبان اصلی کارتون‌ها یعنی کودکان از یک پیرمرد غرغروی 78 ساله خوششان نیاید؟ به هر حال کارل فردریکس شخصیت اول این کارتون 96 دقیقه‌ای است.

باب پترسون:‌ صادقانه بگویم وقتی این قصه را کار می‌کردیم مدام با پیتر (داکتر)‌ بر سر این بحث می‌کردیم که کاراکتر کارل خلاصه عاقبتش چه می‌شود. ما به این نتیجه رسیدیم که از جوانی تا پیری او را بسرعت نشان دهیم و در این فاصله تماشاگر جذب قصه شود. در این که کارل در 78 سالگی یک بازنشسته بسیار بداخلاق است حرفی نیست، اما قرار نیست او تا پایان ماجرا این گونه باشد.

پیتر داکتر:‌ حتما به یاد دارید که ما 45 دقیقه از کارتون را 3 هفته قبل از اکران در یک دعوت خصوصی به خبرنگاران نمایش دادیم. قبل از شروع جلسه خب طبیعی است که هم من و هم باب (پیترسون)‌ و حتی رابرت (رابرت آیگر مدیر اجرایی استودیوی دیزنی است)‌ نگران بودیم اما در پایان جلسه و پس از دیدن آن 45 دقیقه، اظهارنظرها آنقدر دلگرم‌کننده بود که شک نداشتم «بالا» به موفقیت می‌رسد.

یعنی حتی تصور می‌کردید «بالا» در هفته اول 68 میلیون دلار بفروشد و رکوردهایی جدید خلق کند؟

باب پترسون:‌ باید به گونه‌ای دیگر هم تصور کنیم. کارل به عنوان یک پیرمرد غرغرو کاری انجام می‌دهد که کودکان در آرزویش هستند؛ یعنی پرواز با بادکنک‌ها. این داستان آنقدر جذاب بود که به موفقیتش بویژه پس از نمایش خصوصی و افتتاحیه‌اش در کن خوشبین باشیم. بله شاید تصور یک افتتاحیه پر از موفقیت را داشتیم.

پیتر داکتر:‌ نوع ساخت و ساز و اکران را هم باید در نظر گرفت، 150 میلیون دلاری که صرف ساخت «بالا» شد محل استفاده از بهترین فناوری‌های رایانه‌ای بود. به اضافه صداپیشگی‌های فوق‌العاده و حتی همان اکران در افتتاحیه کن. در حقیقت همه چیز آماده یک افتتاحیه و اکران موفق بود.

ما از کاراکتر الی همسر کارل آنچنان خبری نمی‌بینیم؛ در حالی که نشاط و سرزندگی او در ابتدای زندگی‌اش با کارل بسیار عالی از کار درآمده. چه شد که کارل به یک غرغروی تمام‌عیار تبدیل شد؟

باب پترسون:‌ ببینید، باید بگویم مرگ الی در پی بیماری‌اش و تنها ماندن کارل باعث می‌شود او که یک عمر مغازه‌ بادکنک‌فروشی داشته و عمدتا با بچه‌ها سروکار داشته، اینچنین افسرده شود؛ اما این کارل است که آرزوی الی را برآورده می‌کند. در واقع الی به نظرم تا پایان داستان در فیلم حضور دارد.

پیتر داکتر:‌ در واقع آرزوی الی رفتن به هوا با بادکنک بوده باشد یا نه، او می‌خواست مناظر زیبا را ببیند، بویژه مناظر زیبای آفریقا را؛ از طریقی که حالا کارل انجام می‌دهد. آن بساز و بفروش را به یاد دارید؛ کسی که می‌خواست خانه زهوار در رفته کارل را با بدجنسی از او بگیرد؟ کارل با خانه‌اش به همراه هزاران بادکنک به هوا رفت و به سفرش ادامه داد. در واقع او هم به آرزوی الی جامه عمل پوشانید؛ هم این که خانه‌اش را به اندازه یک دنیا وسیع کرد و هم این که با بودن راسل کوچک در خانه دوباره دنیایش سرشار از شادی شد.

در مورد اکران چه نظری دارید؟ به هر حال عده‌ای در سالن‌هایی حضور داشتند که می‌توانستند «بالا» را به طریقه سه‌بعدی ببینند و تعدادی هم مثل همیشه در سالن‌های معمولی حضور داشتند.

باب پترسون:‌ از مجموع 3800 سینمایی که «بالا» در آنها نمایش داده شد، حدود نیمی از آنها یعنی تقریبا 1500 سالن امکان نمایش سه‌بعدی داشتند. من فکر می‌کنم دیدن یک انیمیشن جذاب و خوب هرگونه که باشد، روی پرده عریض سینما یک فرصت عالی‌ است؛ چه سه‌بعدی و چه عادی.

پیتر داکتر: به هر حال دیدن یک انیمیشن سه‌بعدی، تجربه‌ای هیجان‌انگیز است؛ تعدادی ممکن است به آن اعتقادی نداشته باشند و عده‌ای هم 2 بار این فیلم را به طریقه‌ای مختلف ببینند؛ اما آنچه مهم است این که باید با فناوری حرکت کرد. در دنیای سینما در همه قسمت‌های ساخت و ساز آن، فناوری از همان اول وارد شد و مورد استفاده قرار گرفت. حالا این پیشرفت در زمینه ساخت باشد یا اکران، مهم این است که باید همپای هم حرکت کنند.

با همه مزیت‌های کارتون «بالا» حالا این انیمیشن را بهترین کارتان می‌دانید یا این‌که هنوز دلبسته کارهای قبلی‌تان هستید؟

باب پترسون: اگرچه «بالا» اولین تجربه کارگردانی من است، اما به هر حال به عنوان نویسنده و فیلمنامه‌نویس و داستان‌نویس کارتون‌هایی مثل پیدا کردن نمو یا راتاتوی، کارهایم را بدون این‌که کی و کجا ساخته شده‌اند دوست دارم. من در بیش از 10 کارتون حرف‌ زده‌ام و صداپیشگی هم کرده‌ام حتی در همین «بالا» به جای دوگ حرف زدم یا در کارتون ماشین‌ها. من حتی اینها را هم دوست دارم.

پیتر داکتر: وقتی وارد ایفای فانتزی می‌شوی، دیگر لازم نیست فقط کارهای خودت را دوست داشته باشی. من هم عاشق کارتون هستم. شرکت هیولاها که در سال 2001 ساخته شد اگرچه به عنوان اولین کار برایم ارزشمند است، اما همان گونه که باب (پترسون) گفت، نوشتن سناریو و داستان‌های کارتون‌ها نیز از یادرفتنی نیست. برای من به عنوان سناریست کارتون‌هایی مثل داستان اسباب‌بازی 1 و 2 یا «وال  ای» طبیعی است که این کارها را بسیار دوست داشته باشم، اما خوب «بالا» مثل بچه‌ای است که تازه متولد شده و طبیعی است که کمی بیشتر مورد توجه باشد.

درباره کارگردانان انیمیشن «بالا»

هم باب پترسون و هم پیتر داکتر؛ انیماتورهایی هستند که ابتدا به عنوان انیماتور جزء کار کرده‌اند سپس جزو گروه انیماتورهای سازنده یک کارتون شدند و بعد در مقام مشاور ارشد و در آخر دستیار و کارگردان. از علت موفقیت اصلی آنها باید دست به قلم بودنشان را مورد توجه قرار داد. پیتر داکتر از سن 26 سالگی در کنار پروژه‌های بزرگی مانند «داستان اسباب‌بازی» حضور داشته و پترسون نیز از 27 سالگی جزو انیماتورهای ارشد بوده است و عمده نامزدی‌ها و جوایزی که این دو در کارنامه‌شان دارند نظیر نامزدی اسکار نیز ثابت می‌کند که بیش از هر چیز سختکوشی‌‌های آنها در زمینه نوشتن داستان‌ها و سناریوها عامل اصلی موفقیتشان بوده است و در آخر اینکه افتتاحیه و سه روز اول اکران «بالا» حدود 68 میلیون دلار فروش داشته و تا حالا (23 ژوئن) این کارتون 270 میلیون دلار فروخته است. انیمیشن «بالا» یاUp محصول مشترک کمپانی دیزنی و پیکسار است.

مهدی تهرانی
منبع: ورایتی / 15 ژوئن 2009