جدال بر سر نفت، بیهوده و سیاسی

نفت، همواره در این مدت مایه جدل، منازعات و مناسبات سیاسی کشور قرار گرفته و نقش مستقیم در مسائل تاریخی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مردم ایفا کرده است. از آنجا که اقتصاد کشور پیش از توجه به صادرات غیرنفتی، تک‌محصولی و صرفا نفتی بود و درآمد عمده کشور از راه نفت و فروش آن تامین می‌شد، نفت به عنوان ابزاری در دست دولتمردان و سیاسیون قرار گرفت تا به وسیله آن به اهداف خود دست یابند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نفت نیز نقش اساسی بر عهده گرفت و البته در پیروزی‌ها نیز بسیار پررنگ‌تر ظاهر شد. کشف، تولید و فروش نفت در برنامه‌های اصلی نظام جلوه‌ای پراهمیت یافت.

8 سال جنگ تحمیلی نیز نقش این نعمت خدادادی را برای دولت پررنگ‌تر کرد. صنعتگران عرصه نفت در سخت‌ترین شرایط سیاسی و اقتصادی همواره به تولید پرداخته و کمتر خود را به جریانات سیاسی و مبارزات حزبی جریان‌ها و گروه‌ها وارد کرده‌اند؛ از این روی درهای گشوده آن نه‌تنها هیچ‌گاه بسته نشد، بلکه باز بودن آن دلیل مخالفت عده‌ای قرار گرفت. در کشور ما نیز نفت مانند سایر کشورهای دارای این ذخایر خدادادی همواره یک ابزار سیاسی بوده است. در انتخابات‌ها‌ از گذشته تاکنون درباره آن بحث و حرف و حدیث بوده و هر کس به نوعی بر سرآن کوبیده است. هم‌اکنون نیز عده‌ای به نفت حمله می‌کنند یا آمار‌تراشی می‌کنند، با استفاده از نفت اصطلاحات جدید وارد بازار سیاسی می‌کنند و سخنان ناامیدکننده‌ای می‌زنند و گاهی هم با نبش قبر، حرف‌های کهنه را دوباره بر زبان می‌آورند بلکه خریدارانی تازه در بازار بیابند.کوبیدن مهم‌ترین صنعت کشور یا متهم کردن آن به آلودگی، این روزها امتیاز و کلاس‌‌کار برای عده‌ای به شمار می‌رود. پناه بردن به آمارهای غیرحقیقی که در زبان و فارغ از واقعیت گفته می‌شود، زیبنده کسی که می‌خواهد سکان مدیریت کشور را در دست بگیرد، نیست. همه باید به نفت به عنوان محرک اصلی اقتصاد ملی نگاه کنیم همان‌طور که این صنعت ملی است و متعلق به همه مردم است و در اختیار هیچ جریان و گروهی نیست و نباید باشد.

یکی از روحانیون کشور که عضو مجلس خبرگان رهبری نیز هست، در سخنانی از گم شدن چند میلیارد مترمکعب گاز خبر داده و آن را عجیب خوانده است. این هم از حرف‌های جدیدی است که این روزها زده شد.

نکته و پرسش مهمی پیرامون اظهارنظرهای گوناگون وجود دارد و آن این که مگر دولت‌های گذشته از نفت برای پیشبرد مقاصد استفاده نمی‌کردند؟ مگر هیچ‌یک از مدیران ارشد کشور در گذشته با توسل و تمسک به درآمدهای نفتی، بودجه‌های سنواتی را تقدیم مجلس نمی‌کردند؟ مگر کاهش اتکا به درآمدهای نفتی در دولت آنها  که اصل و ملاک سیاست‌های کلی نظام است  در دستور کار برنامه‌ آنها قرار نداشت؟

مگر پیش از این جزئیات ریز و دقیق فروش نفت خام  که البته هیچ چیز پنهانی نیست و با مراجعه به آمارهای نفت می‌توان براحتی جزئیات میزان فروش و تناژ آن، خریدار، ساعت تحویل، کشتی تحویل گیرنده، مقصد صادرات و محل تحویل را مشاهده کرد  برای مجلس و افرادی در جایگاه‌های برتر نظام امری پوشیده بوده است؟

طرح یک اتهام نفتی با هدف کسب آرای بیشتر یعنی ضربه زدن به یکی از ارکان اساسی نظام - که معیشت و قوت روزانه مردم را تامین می‌کند - فقط اهداف بیگانگان را تامین خواهد کرد. همه ما می‌پذیریم در جریان امور هر دستگاهی نقاط ضعف، ایراد و اشکال وجود دارد اما نمی‌توان براحتی کسی را متهم به ناراستی و نادرستی کرد و البته همواره توصیه موکد رهبر معظم انقلاب بر برجسته کردن نقاط مثبت عملکردها بوده است. در جریان امور نفت نیز چنین است در حالی که مجلس به منظور انجام وظیفه خود یعنی نظارت بر عملکرد دولت و بودجه، گزارش‌هایی را در قالب کارشناسی و نه سیاسی ارائه می‌کند اما این موضوع مستمسکی برای کوبیدن دولت در آستانه انتخابات قرار می‌گیرد که باید گفت: این رفتار واقعا با کدام منطق سیاسی و اخلاق سیاسی می‌تواند سازگاری داشته باشد.

مجلس براساس همین وظیفه به موضوع واریز نشدن یک‌میلیارد دلار درآمد نفتی به حساب خزانه در سال 85 حسابرسی کرده است که جای سوال باقی است، نحوه حسابرسی مجلس در این زمینه چگونه بود، وزارت نفت چگونه عمل کرد و پاسخ دولت چه بود که این جنجال‌های سیاسی و مطبوعاتی را در پی داشت؟ حتی این روزها همه از این موضوع به عنوان یک ابزار برای ضربه‌زدن به دولت بهره گرفته‌اند. در حالی که غلامحسین نوذری، وزیر نفت گفته است که اطلاعات لازم را در این زمینه به دیوان محاسبات داده و قرار است دیوان مجددا به این موضوع رسیدگی و نتیجه را اعلام کند. باید منتظر پاسخ روشن هر دو دستگاه بود تا شائبه‌های نادرستی از آن زدوده شود هر چند که دولت خود بر درستی حساب خود تاکید دارد، مردم نیز در جریان آن قرار گیرند.

یکی دیگر از نکاتی که روزهای گذشته در رسانه‌ها منتشر شد موضوع فروش اوراق مشارکت و سهیم کردن مردم در سرمایه‌گذاری نفت بود که به دلیل اشتباه خبرنگاران در انتقال این خبر، جنجالی رسانه‌ای در پی داشت. رسانه‌ها با تمسخر، از این موضوع به عنوان وعده جدید رئیس‌جمهور یاد کردند، در حالی که اصل موضوع آنچه در رسانه‌ها مطرح شد، نبود.

اوراق مشارکت چند سال است که در حوزه نیروگاهی در وزارت نیرو منتشر می‌شود و مردم با خرید این اوراق در سرمایه‌گذاری و تکمیل پروژه‌ها مشارکت می‌کنند و طبیعی است که این اوراق مشارکت دارای سود است و مردم از آن سود دریافت می‌کنند. از سویی در سال جاری نیز قرار است برای تامین منابع مالی پتروشیمی این اوراق منتشر شود.از آنجا که نگارنده چندی است برنامه پنجم توسعه در حوزه نفت را پیگیری می‌کند، مطلع است که اوراق مشارکت قرار است در برنامه پنجم توسعه برای تامین منابع مالی نفت به منظور توسعه میادین نفتی و افزایش تولید نفت در نظر گرفته شود که این پیشنهاد در حال بررسی کارشناسان وزارت نفت و مدیریت و نظارت راهبردی ریاست جمهوری است.یعنی دولت می‌خواهد مردم را در سرمایه‌گذاری مستقیم توسعه میادین نفتی با انتشار اوراق مشارکت شریک کند و طبیعی است که به این اوراق سود نیز تعلق می‌گیرد و جای خوشحالی است که مردم در توسعه کشور در حوزه نفت نیز سهیم باشند. متاسفانه آنچه در رسانه‌ها مطرح شد، این بود که دولت می‌خواهد به مردم سود نفت بدهد.

ذکر این نکته ضروری است که با مشارکت مالی مردم در سرمایه‌گذاری هر پروژه‌ای، هر لحظه به توسعه و آبادانی این کشور افزوده می‌شود و ماندگاری آن رضایتمندی مردم را در پی خواهد داشت ضمن آن که با برکت پولی که به اکتشاف و تولید نفت در کشور بینجامد، می‌توان براحتی پول سهیم شدن در تولید نفت را به سفره‌های مردم کشاند.