در فضا از خواب خبری نیست

فضانوردان به دلیل بر هم خوردن شرایط بیولوژیکی دچار کم خوابی می شوند ، اگر قرار باشد شما نیز یکی از سرنشینان فضاپیمایی باشید که عازم ماموریتی طولانی مدت در فضا است ، فکر می کنید با چه شرایطی روبه رو شوید.

کد خبر: ۲۵۲۶۸

حسی ناشناس مدام مزاحم شما می شود ، حس بودن در فضا و محیطی غریبه . محیطی که حتی شب و روزش نیز از زمین تا آسمان با زمین متفاوت است . در این شرایط است که خواب دستخوش تغییراتی اساسی می شود. فضانوردان برای این که بتوانند از یک خواب خوب بهره مند شوند، مجبورند از قرصهای خواب آور استفاده کنند؛ اما با این وجود مسافران یک شاتل فضایی باز هم 2ساعت کمتر از مدتی که روی زمین می خوابند از خواب شیرین استفاده می کنند. کمبود خواب به صورتهای مختلفی بروز می کند. مهمتر از همه تاثیر آن روی کیفیت کارهاست یا این که زمان عکس العمل ها کند می شود و میزان تمرکز افراد کاهش می یابد. به طور کلی تمامی این موارد در یک کلمه خلاصه می شود: حادثه ! دکتر «کن رایت» استاد پزشکی دانشگاه هاروارد می گوید که برخی تحقیقات را روی زمین برای افراد مختلف اجرا کرده اند. در این طرح به مدت یک یا 2هفته برنامه خواب محدود شده ای را برای آنها تعیین کردند و نتیجه آن ، این شد که سطح کارایی آنها به حد فردی رسید که 24ساعت بیدار مانده باشد. بدن ما به وسیله یک ساعت بیولوژیکی که در مغز وجود دارد، میزان خواب را کنترل می کند. این ساعت وظایف دیگری نیز از قبیل کنترل دمای بدن ، کنترل ضربان قلب و تولید ادرار به عهده دارد؛ اما این ساعت ، به وسیله میزان نوری که طی روز به بدن می رسد، تنظیم می شود. پس معادلات در فضا به هم می خورد؛ زیرا یک نفر در سفینه فضایی هر 45دقیقه شاهد تغییر روز و شب است و این تغییر سریع شب و روز، ساعت بدن فضانوردان را دچار آشفتگی می کند. به همین دلیل ناسا برای مقابله با این معضل سعی کرده است فضانوردان را پیش از ماموریتشان برای این سفر آماده کند. به این ترتیب که چند روز پیش از پرتاب تمام اوقات در روشنایی کامل به سر می برند و چند روز پیش از فرود نیز هر روز زودتر از روز گذشته از خواب بیدار می شوند. دانشمندان مایلند بدانند که این ساعت بیولوژیکی چگونه کار می کند؛ ولی آنها باید تمامی این فاکتورها را مدنظر بگیرند. دما، میزان سروصدا و وجود یا عدم وجود نور تنها تعدادی از این فاکتورها هستند، حتی رنگ محیط اطراف ما نیز ممکن است تاثیرگذار باشد. در مریخ رنگ آسمان قهوه ای مایل به زرد است ؛ اما آسمان زمین آبی رنگ است و ممکن است همین تغییر رنگ بر خواب افراد تاثیر بگذارد. طول روز حتی مهمتر از رنگ محیط است . در سیاره مریخ یک روز 24 ساعت و 39 دقیقه طول می کشد. از آنجا که فضا محیطی مخصوص و متفاوت از زمین است ، می توان تمامی فاکتورهای موثر بر خواب را در آنجا مطالعه کرد، یعنی فرصتی منحصر به فرد برای مطالعه بیشتر روی خواب . برای این منظور، ناسا وسایل مخصوصی ساخته است که هر فضانورد به مچ دست خود می بندد و این وسیله الگوهای خواب وی را ثبت می کند. بعلاوه هریک از فضانوردان دفترچه مخصوصی برای ثبت خواب روزانه خود دارند تا در تفسیر داده های ثبت شده به وسیله آن دستگاه به دانشمندان کمک کنند. به این ترتیب محققان می توانند داروها و تکنیک هایی را به دست آورند که به خواب بهتر بینجامند. افرادی که تا دیروقت بیدار می مانند و به کار مشغولند، می توانند از نتایج این تحقیقات بهره مند شوند. به این ترتیب این افراد می توانند تا ساعتهای آخر شب بیدار و هوشیار باشند. افراد دیگر نیز می توانند با افزایش دادن زمان خواب و استراحت خود از نتایج تحقیقات به عمل آمده استفاده کنند. به عقیده دکتر رایت ، خواب زمینه بسیار جالبی برای تحقیقات است ، زیرا هر کسی می خوابد! به این ترتیب نتایج این بررسی ها به ما کمک می کند به آنچه واقعا نیاز داریم ، دست بیابیم ؛ یک استراحت دلچسب شبانه.