KEO طرح قرن 21 سازمان یونسکو

آنچه ما را به جنبش و تکاپویی برای شناخت و دیدن گذشته، آن گونه که هست و نه آن طور که راویان روایت کرده‌اند ، واداشته است شاید علاقه ما به درک جایگاه کنونی خود باشد و امکان مقایسه آن را با گذشته به دست آورد و از سوی دیگر، بفهمد که گذشتگان ما چگونه به جهان اطراف خود می‌نگریستند.

گرچه شاید ما هیچ گاه نتوانیم به این پرسش پاسخ دهیم که زمانی که گذشتگان ما  به دنیا می‌نگریستند چه ذهنیتی برایشان به وجود می‌آمده؛ اما شاید بتوانیم پاسخ این پرسش را برای آیندگان باقی بگذاریم.

ژان مارک فیلیپ، هنرمند‌ فرانسوی زمانی که نقش‌های رسم شده بر دیواره غارهای بستان اسپانیا را دید، به همین پرسش‌ها فکر کرد که اگر خالقان این نقش‌ها که قدیمی‌ترین آنها 50 هزار سال پیش رسم شده‌اند، می‌توانستند با ما سخن بگویند، چه برزبان می‌آوردند ‌و چه پیامی را برای ما انسان‌های 50 هزار سال بعد از خود به یادگار می‌گذاشتند؟ اندیشه درباره این پرسش بود که فیلیپ را به فکر ایده‌ای انداخت که عنوان طرح قرن را از آن خود کرد.

او ایده طراحی ماهواره‌ای به نام (KEO که نام آن بر مبنای آواهای قابل تلفظ در بیشتر زبان‌ها گرفته شده است) را مطرح کرد که پیام‌های انسان‌ها از سراسر جهان و به زبان‌های مختلف را به مدار زمین ببرد و 50 هزار سال بعد آنها را به زمین بازگرداند.

ژان مارک فیلیپ در سفری که چند سال پیش به ایران داشت، در گفتگویی با «جام‌جم» در باره اهداف خود گفته بود ما 2 هدف اصلی را از این پروژه دنبال می‌کنیم، نخست آن که فرصتی به دست می‌آید تا هویت خود را به نسل‌های آینده بشناسانیم و خاطره واضحی از خود را برای آنان به ارمغان بگذاریم.

در واقع به کمک این طرح بسته‌ای باستان‌شناسی از اندیشه و فرهنگ انسان امروز در اختیار انسان 50 هزار سال بعد قرار خواهد گرفت. بر مبنای این طرح KEO همراه خودپیام‌های انسان امروز را به آینده می‌برد تا در زمانی که هیچ دیدگاهی از آن نداریم، نقش ماشین زمانی را بازی کند که آیندگان ما را اگر وجود داشته باشند با واقعیت‌های امروز ما آشنا کنند.

اما این طرح وجه و جنبه دیگری هم دارد و آن اثری است که بر زمان حال باقی خواهد گذاشت. با کمک این طرح مردم جهان می‌توانند بدانند که همعصران آنها چگونه می‌اندیشند و چه رویاهایی را در سر دارند و چگونه به جهان اطراف می‌نگرند. این بهانه فرصتی به دست می‌دهد تا مفهومی چون گفتگوی تمدن‌ها به شکل مشخص‌تری در عمل پیاده شود.

طراحی KEO به گونه‌ای انجام شده است که هر فرد زنده ساکن فعلی کره زمین بتواند حدود 4 صفحه متن را به عنوان پیام همراه آن به فضا ارسال کند، یعنی گنجایش مورد نظر ما به ازای بیش از 6 میلیارد نفر ساکن زمین و به ازای هر فرد 4 صفحه پیام است.

هر شخصی آزاد است پیام خود را بدون دغدغه‌های ملی، مذهبی، سیاسی و جغرافیایی و خطاب به انسان 50 هزار سال آینده ارسال کند. این پیام‌ها بدون نام افراد منتشر خواهند شد تا هر فرد بتواند بدون هر گونه دغدغه‌ای پیام خود را خطاب به آینده ثبت کند.

در این طرح تنها سن، ملیت، زبان و جنسیت افراد ثبت خواهد شد و پس از ارسال به صورت اینترنتی (و البته بدون ذکر نام) منتشر خواهد شد تا همگان از آن اطلاع یابند.

اگرچه پیام‌ها بخش اصلی ماموریت ماهواره را تشکیل می‌دهند؛ اما به همراه آن محفظه الماسی که درون آن قطره‌ای از خون یک انسان به همراه نمونه‌هایی از هوا، خاک و آب سیاره ما جای گرفته‌اند و به همراه نقشه ژنتیکی انسان امروز، نمونه‌ای از تصاویر زمینیان و همچنین دوره تناوب برخی از تپ اخترهای درخشان آسمان شب در محفظه اصلی ماهواره‌ای که قرار است به وسیله موشک‌های آرین  به مدار زمین برده شود، قرار داده می‌شود تا به مداری فرستاده شود که 50 هزار سال دیگر با وارد شدن به جو زمین بار دیگر به سوی زمین بازگردد.

این ماهواره در مداری قرار خواهد گرفت که براساس اصطکاک به لایه‌های فوقانی جو حدود 50 هزار سال آینده به زمین باز خواهد گشت؛ اما چرا 50 هزار سال؟ ژان فیلیپ در این خصوص معتقد بود: ما در فرهنگ‌های مختلف دیدگاه‌های گوناگونی درخصوص خود، پیدایش جهان و تحول انسان داریم؛ اما آنچه علم امروزه ما می‌گوید این است که انسان حدود 5 میلیون سال پیش روی این کره حضور پیدا کرد و 5/2 میلیون سال پیش ابزار خود را ساخت، حدود 500 هزار سال پیش نیز آتش را شناخت و از 100 هزار سال پیش دفن مردگانش را آغاز کرد.

همین علم به ما می‌گوید انسان از 50 هزار سال پیش توانسته است نمادهایش را بشناسد و ثبت کند و راه ترقی انسان مدرن را سرعت بخشد. امروز ما گونه کاملا ویژه‌ای هستیم؛ چراکه خلاقیت داریم و می‌توانیم از علم، شعر و ادبیات ثمری به وجود آوریم و همه اینها از 50 هزار سال پیش آغاز شد. به همین دلیل ما 50 هزار سال را انتخاب کردیم.

هم‌اکنون دریافت پیام‌ها برای این طرح از طریق سایت www.keo.org ادامه دارد و تا پایان سال 2009 نیز ادامه خواهد داشت تا این‌که سرانجام این ماهواره در سال 2010 محموله خود را به مدار ببرد اما متاسفانه طراح آن زنده نماند تا تحقق آرزوی خود را به چشم ببیند. او ماه گذشته در پاریس درگذشت؛ اما بنیاد «کئو» اعلام کرده است طرح او را دنبال خواهد کرد. شما هم تا پایان سال دیگر فرصت دارید پیام خود را به انسان‌های آینده زمین بفرستید.

پوریا ناظمی