حرفه اصلی من کارگردانی است

علاقه شما به سینما از کجا و چطور شروع شد؟

در دوران تـحـصـیـلم در دانشگاه به عکاسی و تصویربرداری از طبیعت بسیار علاقه‌مند بودم تا این‌که این علاقه، من را به سمت سینما و همین‌طور تئاتر کشاند و از سال 49 به این طرف به طور جدی در این عرصه (هنر)‌ به عنوان کارگردان مشغول به کار شدم.

یـکـی از کـارهـای مـاندگار شما ساخت سریال سربداران بود از کارگردانی این مجموعه برایمان بگویید.

قصه سربداران را ابتدا به عنوان یک سوژه در تئاتر کار کردیم و روی صحنه بردیم. البته این نمایشنامه یک شب هم بیش‌تر اجرا نشد. همان شبی که این نمایش روی صحنه بود دکتر خرازی که بعد از انقلاب مدیر شبکه یک شده بودند این کار را دیدند و بعد از اتمام نمایش خواستند آن را به شکل سریال درآوریم این اتفاق مربوط می‌شود به سال 1358.

بعد از این که صحبت‌های اولیه انجام شد با مرحوم رهگذر آشنا شدم که در نوشتن فیلمنامه کمک بزرگی به من کردند و در نهایت فیلمنامه این سریال آبان 1359 به پایان رسید و شهریور سال بعد هم تصویربرداری‌مان در شهرستان ابیانه آغاز شد.

بازیگری چقدر دغدغه شما بود؟

دغدغه خاصی برایم ایجاد نمی‌کرد، اما دوست داشتم تجربه‌اش کنم.

از حضورتان در مجموعه بی‌گناهان بگویید.

شاید ارتباط قدیمی من با احمد امینی (کارگردان)‌ و سعید شاهسواری، نویسنده و تهیه‌کننده، تا حد زیادی دلیل انتخاب من برای نقش بود. این دوستان با توجه به شناختی که از من داشتند بازی مرا در این نقش مناسب دیدند نقشی هم که در این کار بازی کرده‌ام بسیار متفاوت است و از هر جهت مورد قبول من بود. به هر حال به دلیل ارتباط فرهنگی و دوستانه‌ای که با کارگردان و تهیه‌کننده این مجموعه داشتم تصمیم گرفتم که در بی‌گناهان بازی کنم.

با نقش‌تان چه‌طور ارتباط برقرار کردید؟

نقشم را خیلی دوست داشتم و نکته جالب این نقش این بود که بخشی از زندگی و شخصیت واقعی خودم را بازی کردم.

شـمـا با تجربه سال‌ها کارگردانی در سینما و تلویزیون این بار مقابل دوربین و مورد هدایت احمد امینی قرار گرفتید. تا چه اندازه تجربه کارگردانی‌تان در بهتر ارائه کردن نقش‌تان موثر بود؟

به نظرم کارگردانی و بازیگری ارتباط چندانی با یکدیگر ندارند، کما این که شخصی می‌‌تواند بازیگر خوب و موفقی باشد اما اصلا نمی‌تواند کارگردان خوبی باشد یا برعکس. البته افراد خاصی هم مانند مسعود کرامتی یا داریوش فرهنگ هم وجود دارند که در هر دو حیطه موفق ظاهر شده‌اند.

به نظرتان چه مسائلی کار یک هنرمند را چه در زمینه بازیگری و چه در زمینه کارگردانی ماندگار می‌کند؟

به نظرم شناخت تکنیک و فن بیان می‌تواند روی این مساله اثر بگذارد و کار یک هنرمند را مشخص کند.

کار با احمد امینی چطور بود؟

فوق‌العاده بود. اما نکته قابل توجه برای من در این سریال عوامل و گروه بودند. صادقانه می‌گویم که اگر به غیر از گروهی که با وجود آنها این کار به اتمام رسید، گروه دیگری حضور داشتند، هرگز این کار را قبول نمی‌کردم. کار بسیار حرفه‌ای بود و در تمام مدت تصویربرداری با برنامه‌ریزی دقیق‌ وقت زیادی را هدر ندادیم.

در این سریال با داریوش فرهنگ،‌تعامل بیشتری دارید. ارتباط‌تان با او چگونه بود؟

بازی در کنار داریوش فرهنگ برایم بسیار لذت‌بخش بود. داریوش فرهنگ علاوه بر این که کارگردان خوبی است، بازیگری را هم خوب بلد است و آنقدر طبیعی و راحت بازی می‌کند که ناخودآگاه در بازی فرد مقابلش هم تاثیر خود را می‌گذارد.

فکر می‌کنید بی‌گناهان توانسته نظر مخاطبانش را جلب کند؟

بله. این کار قصه جذابی دارد که همین مساله مخاطب را با خود همراه می‌کند. فکر می‌کنم بی‌گناهان جزو مجموعه‌های فراموش نشدنی تلویزیون باشد.

کمی هم در مورد کارهایی که ساخته‌اید صحبت کنیم، آخرین کاری که از شما شاهد بودیم تله‌فیلم «همچون یک رویا» بود. در کل روند ساخت تله‌فیلم را در تلویزیون چطور ارزیابی می‌کنید؟

شخصا با ساخت تله‌فیلم موافق نیستم. چون سرعت در ساخت این گونه آثار باعث می‌شود که در نهایت یک خروجی سطحی و غیرقابل باور بیرون دهیم. من تنها یک بار ساخت تله‌فیلم را تجربه کردم که حتی از آن کار هم رضایت کافی ندارم. چون اگر قرار است کاری ساخته شود باید تمام استانداردها را داشته باشد. به هر حال تله‌فیلم لطمه بزرگی را به فرهنگ و هنر سینمای ما وارد می‌کند.

چرا بعد از «سربداران» دیگر به سراغ ساخت کارهای تاریخی نرفتید؟

چرا. اتفاقا خیلی هم دوست داشتم باز هم در این زمینه کار کنم و برای همین هم فیلمنامه خداوند الموت را نوشتم، اما آنقدر با ایرادهای مختلف مواجه شدم که ترجیح دادم کار نکنم.

بعضی از منتقدان تلویزیون می‌گویند در سال‌های اخیر سریال‌های ماندگار تاریخی کمتر ساخته شده‌اند. چرا؟

مهم‌ترین دلیلش این است که متاسفانه به مسائل حاشیه‌ای بیشتر توجه می‌شود تا موضوعات اصلی. مسائلی که در این نوع کارها وجود دارد و دیده می‌شوند واقعا دغدغه مردم امروز نیست و همه آن قصه‌ها به نوع دیگری بازسازی شده‌اند.

سریال تاریخی مورد علاقه شما؟

سریال امام علی(ع)‌ که کار بسیار زیبا و ماندگاری بود و تا حد زیادی هم توانست اثر خود را روی مخاطبانش بگذارد.
بازیگری که در کارهای تاریخی بیشتر از بقیه درخشید؟

اکثر بازیگران ما بخوبی از عهده نقش‌هایشان برمی‌آیند که از این جهت قابل تقدیر هستند، اما به شخصه بازی علی نصیریان را دوست دارم. بویژه بازی‌اش را در سریال میوه ممنوعه و سربداران.

کدام بخش از تاریخ را دوست دارید به تصویر بکشید؟

برایم فرقی نمی‌کند، چه تاریخ اسلام و چه تاریخ معاصر اساسا روایت‌های تاریخی جذابیت‌های خاص خود را به همراه دارند.

دغدغه این روزهای محمدعلی نجفی کارگردانی است یا بازیگری؟

در هر صورت حرفه من بازیگری نیست و انتخاب شدن من برای ایفای این نقش به تشخیص و مصلحت کارگردان است و بعد از آن با خواندن فیلمنامه متوجه می‌شوم که از عهده آن نقش برمی‌آیم یا نه. حرفه اصلی من کارگردانی است، اما باز هم هر کاری را برای ساختن انتخاب نمی‌کنم و برای همین هم جزو کارگردان‌های کم کار محسوب می‌شوم.

محبوبه ریاستی