سیدمهدی سیدصالحی در گفت و گو با جام جم آنلاین:
جام جم آنلاین – علی لطیفی اما به هر حال جز بازیکنانی شد که در لیست نهایی اعزام به جام جهانی 98 فرانسه قرار گرفت. او در فاصله یک ماه مانده به جام جهانی 2026 از شرایط کنونی تیم می گوید و البته به سراغ گذشته هم می رود برخی از مسائل آن زمان تیم ملی را بازگو میکند.
وضعیت تیم ملی فوتبال ایران را چطور ارزیابی می کنید؟ فاصله کمی تا جام جهانی 2026 باقی مانده...
صحبت درباره تیم ملی زیاد است. ابتدا باید بگویم فوتبال ایران طی یک دهه گذشته تحت هدایت کارلوس کیروش قرار داشت، مربیای که تلاش کرد نسل موردنظر خود را بسازد و با همان نسل نیز نتیجه بگیرد. او با صرف هزینههای فراوان از منابع فوتبال کشور پروژهای را پیش برد که بیش از هر چیز بر موفقیت کوتاهمدت و نگاه نتیجهگرایانه استوار بود. کیروش پس از ترک ایران نیز بار دیگر بازگشت و دوباره به همان بازیکنانی تکیه کرد که در دوره نخست حضورش با آنها کار کرده بود. به همین دلیل بسیاری معتقدند او در زمینه پشتوانهسازی و تربیت نسل جدید برای فوتبال ایران عملکرد موفقی نداشت.
البته نمیتوان از یک نکته مهم چشمپوشی کرد، کیروش ساختار دفاعی تیم ملی را به بهترین شکل ممکن سامان داد و شاید منسجمترین خط دفاعی تاریخ معاصر فوتبال ایران را شکل داد. با این حال این موفقیت بهایی نیز داشت، فوتبال ایران به تدریج از خلاقیت فردی و نبوغ هجومی فاصله گرفت. در دهههای گذشته فوتبال ما همواره بر پایه استعدادهای تکنیکی و بازیکنان خلاق شناخته میشد اما در سالهای اخیر با فقر گلزنی، کاهش خلاقیت و نبود پدیدههای تازه در سطح باشگاهی روبهرو بودهایم.
به قول شما کیروش اینگونه عمل کرد. اما قلعه نویی تا الان چه تاثیراتی روی تیم ملی گذاشته است؟
او نیز با همان نسل ادامه داد اما تلاش کرد شکل بازی تیم را تهاجمیتر کند. این تغییر رویکرد اما مشکلات تازهای به همراه داشت. تیم ملی نه در فاز دفاعی استحکام گذشته را داشت و نه در بخش هجومی به موفقیت قابلقبولی رسید.
واقعیت آن است که فوتبال ایران در سالهای اخیر پوستاندازی نکرده است. قلعهنویی نیز مانند بسیاری از مربیان بیش از هر چیز به دنبال نتیجه بوده، رویکردی که در فضای فوتبال ایران قابل درک است. البته نمیتوان تمام مسئولیت شرایط فعلی را متوجه او دانست چرا که حمایت لازم را نیز در اختیار ندارد. کافی است تیم ملی در جام جهانی با یک شکست مواجه شود تا موج فشارها علیه سرمربی آغاز شود و فدراسیون زیر تیغ انتقادات قرار گیرد. افکار عمومی فوتبال ایران همواره نسبت به مربیان داخلی نگاه تردیدآمیزی داشته و معمولاً به دنبال نامهای بزرگ خارجی بوده است. همین مسئله فشار مضاعفی بر کادر فنی فعلی وارد میکند.
الان شرایط تیم ملی بیش از اندازه خاص است. با این حال خیلیها اعتقاد دارند تیم باید از مرحله گروهی رقابتها صعود کند. شما چه نظری دارید؟
ابتدا باید بگویم باید پذیرفت که صعود به جام جهانی دیگر مانند گذشته یک موفقیت بزرگ محسوب نمیشود. در سالهایی نهچندان دور سهمیه اندک آسیا صعود را دشوار کرده بود اما اکنون با ۴۸ تیمی شدن جام جهانی راه رسیدن به این رقابتها هموارتر شده است. تصمیمی که بسیاری معتقدند فیفا برای افزایش درآمد، کیفیت مسابقات را فدای کمیت کرده است. طبیعی است که با این شرایط، سطح توقعات نیز افزایش یابد.
ایران همواره یکی از قدرتهای اصلی فوتبال آسیا بوده و اکنون حداقل انتظار افکار عمومی صعود از مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ است. بهویژه با توجه به گروه نسبتاً مناسبی که تیم ملی در آن قرار گرفته است. اگر این هدف محقق نشود بدون تردید فوتبال ایران با یک ناکامی بزرگ مواجه خواهد شد.
ابهامهای فراوانی پیرامون آینده تیم ملی وجود دارد. حتی مشخص نیست که در نهایت شرایط برای حضور ایران در جام جهانی چگونه پیش خواهد رفت. این فضای مبهم تمرکز را از تیم ملی گرفته و کسی نمیداند در ماه آینده چه اتفاقاتی رخ خواهد داد. البته یک نکته مثبت همچنان پابرجاست، همدلی میان بازیکنان تیم ملی و تعلق خاطر آنها به ایران.
شما جزئی از تیم 98 بودید اما فرصت بازی پیدا نکردید. چرا؟
چون ایویچ برکنار شد. او اعتقاد داشت من میتوانم یکی از پدیده های جام جهانی باشم. اما او رفت و جلال طالبی آمد. طالبی هم نگذاشت من در جام جهانی بازی کنم. او نگذاشت من پدیده شوم.
بسیاری معتقدند اگر تومیسلاو ایویچ در آن مقطع برکنار نمیشد ایران شانس بالایی برای صعود از مرحله گروهی داشت. شکست سنگین مقابل رم نیز از نگاه برخی بیش از آنکه یک فاجعه فنی باشد، بخشی از برنامه بدنسازی سنگین تیم ملی بود. موضوعی که بعدها به ابزاری برای برکناری ایویچ تبدیل شد.
دلیل اینکه طالبی به شما بازی نداد چه بود؟
آقای جلال طالبی بسیار انسان شریفی بود و هست و خواهد بود. شخصیت بالایی داشتند اما متاسفانه در زمینه مدیریت اشکال داشتند. خب طبیعی است دیگر. ایشان 20 سال در آمریکا زندگی کرده بود بعد یک دفعه برداشتند ایشان را جانشین ایویچ کردند. عدم شناخت طالبی از فوتبال واضح بود. به همان میزان که متشخص بود به همون میزان بلکه بیشتر به لحاظ فنی و سیستم مدیریت فوتبال مشکل داشت. او به تیم ملی فوتبال ایران تحمیل شد. آن زمان مثل الان فضای مجازی وجود نداشت که مردم بدانند در تیم ملی و فدراسیون چه میگذرد. ما همان زمان هم متوجه شدیم آقای طالبی انسان شریفی است اما متاسفانه از فوتبال روز دنیا عقب بود.
اگه ایویچ می ماند ما قطعا از گروه خودمان در جام جهانی صعود میکردیم. آوردن طالبی اشتباه محض بود.
باخت هفت بر یک مقابل رم در بازی دوستانه دلیل اخراج او بود، دیداری که هنوز میگویند بازیکنان تیم ملی ایستادند و گل خوردند تا ایویچ اخراج شود. شما جزئی از آن تیم بودید. فرضیه توطئه درست است؟
آن باخت هرگز آن داستان هایی که شما می دانید را پشت سرش نداشت. هنوز هم میگویند بازیکنان تیم ملی ایستادند و هفت گل خوردند ولی دروغ محض است. تیم ایران بهترین بدنسازی تاریخ ورزش ایران را پشت سر گذاشته بود و همان روز بازی با رم این بدنسازی دوره خودش را پشت سر گذاشته بود. باور کنید خود ایویچ هم میگفت امروز زیاد گل میخوریم چون بدن بازیکنان بعد از آن دوره بدنسازی قرار بود «باز» شود.
ایویچ میگفت ما نیاز به تیمی داریم که بیاید و به ما فشار بیاورد. خودش گفت ما احتمالا ۲۰ تا گل بخوریم. این عین همان جمله ای است که ایویچ به زبان آورد. چون نیازمند این بودیم که فشار به خودمان وارد کنیم تا بدن «ول» کند. به هیچ عنوان توطئه ای در کار نبود.
ایویچ واقعا مثل پدر همه بود. همه او را دوست داشتند. فردای روز باخت به رم همه روزنامه های ایتالیا این دیدار را تیتر کردند چون کسی باورش نمیشد ایران این تعداد گل بخورد اما برای ایویچ عادی بود. متاسفانه همین شکست را کرد ند دلیل برکناری او تا طالبی را بیاورند.
الان چه چیزی از جام جهانی 2026 به ذهن شما می آید؟
امید همچنان زنده است و فوتبال ایران چشمانتظار روزهایی بهتر باقی مانده است.
گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
