نوغانداری؛ صنعتی با امید خودکفایی در تولید
نوغانداری در مازندران پیشینهای چندصدساله دارد و هنوز هم در بسیاری از روستاهای این استان، با گرمشدن هوا و سبزشدن درختان توت، نشانههای آغاز فصل پرورش کرمابریشم دیده میشود. در خانههای روستایی، خانوادههایی هستند که نسل به نسل این کار را ادامه دادهاند و بخشی از معیشت خود را از پرورش کرمابریشم و فروش پیلهها تأمین میکنند.
این فعالیتکه زمانی یکی ازپایههای اقتصاد روستایی درشمال کشوربود،امروز باچالشهای متعددی ازجمله افزایش هزینهها، کمبود برگ توت، کاهش حمایتها و نوسان بازار فروش روبهروست.بااینحال بسیاری از نوغانداران همچنان به امیددرآمدی هرچندمحدود،اتاقی ازخانه یا انبارخود رابرای پرورش کرمها آماده میکنند.نوغانداری علاوه برنقش اقتصادی، بخشی ازهویتکشاورزی مازندران محسوب میشودوادامه حیات آن برای بسیاری ازخانوارهایروستایی اهمیتزیادی دارد.
نوغانداری در مازندران بهعنوان یکی از فعالیتهای مکمل کشاورزی شناخته میشود و کارشناسان معتقدند این صنعت سنتی برای ادامه حیات نیازمند برنامهریزیهای تازه، حمایتهای هدفمند و ورود روشهای نوین تولید است تا بتواند دوباره جایگاه اقتصادی خود را در استان بازیابد. حالا با آغاز فصل جدید، بحث «خودکفایی در تولید تخم نوغان» نیز به یکی از محورهای توسعه این صنعت تبدیل شده است؛ طرحی که قرار است وابستگی ایران به واردات کاهش یابد و زنجیره تولید داخلی دوباره احیا شود.
همزمان با آغاز فصل جدید پرورش کرمابریشم، توزیع تخم نوغان در مازندران نیز آغاز شده است. معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهادکشاورزی مازندران از شروع این روند در سطح استان خبر داده و به جامجم میگوید: «همزمان با شروع فصل نوغانداری، توزیع ۳۲۰۰ جعبه تخم نوغان در استان مازندران آغاز شده است.»
حسین نگهدار ادامه میدهد: «این اقدام با هدف حمایت از توسعه فعالیتهای نوغانداری و افزایش درآمد خانوارهای روستایی انجام میشود.» به گفته این مسئول، این تخمها با قیمت مصوب هرجعبه ۱۰۰هزار تومان در اختیار نوغانداران قرار میگیرد و توضیح میدهد: «توزیع تخم نوغان از طریق مراکز معتبر در شهرستانهای مختلف استان انجام میشود تا دسترسی نوغانداران به این نهاده اصلی آسانتر شود.»
نقش نوغانداری در اقتصاد روستایی
مازندران بهدلیل شرایط مناسب آبوهوایی و وجود درختان توت از گذشته یکی از مناطق مهم پرورش کرمابریشم در کشور بهشمار میرود.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهادکشاورزی استان میگوید: «مازندران با داشتن شرایط اقلیمی مناسب و سابقه تاریخی در پرورش کرمابریشم، یکی از قطبهای مهم این صنعت در کشور محسوب میشود و ظرفیتهای خوبی برای توسعه آن وجود دارد.» بااینحال فعالان این حوزه معتقدند که نوغانداری در سالهای اخیر با کاهش استقبال روبهرو شده است. بسیاری از نوغانداران بهدلیل هزینههای تولید، دشواری نگهداری کرمها و نامشخص بودن بازار فروش، ادامه این فعالیت را دشوار میدانند. کاهش تعداد درختان توت و تغییر کاربری زمینها نیز در برخی روستاها باعث شده دسترسی به خوراک مناسب برای کرمابریشم سختتر شود.
نگهداربااشاره به نقش این صنعت دراقتصادروستایی معتقداست:«نوغانداری بهعنوان یک فعالیت مکمل دربخش کشاورزی میتواند در ایجاد اشتغال و بهبود درآمد خانوارهای روستایی نقش مؤثری داشته باشد. توسعه این فعالیت علاوه بر تولید پیله ابریشم، به رونق صنایع وابسته و شکلگیری زنجیرههای تولید در حوزه ابریشم نیز کمک میکند.»
کارشناسان میگویند اگر حمایتهای فنی و اقتصادی از نوغانداران افزایش یابد، این صنعت میتواند دوباره رونق بگیرد. آموزش روشهای نوین پرورش، ایجاد بازار مطمئن برای فروش پیلهها و توسعه صنایع فرآوری ابریشم ازجمله اقداماتی است که میتواند به احیای نوغانداری در استان کمک کند.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهادکشاورزی مازندران بر رعایت نکات فنی در فرآیند پرورش تأکید کرده و میگوید: «استفاده از برگ توت سالم و باکیفیت یکی از عوامل مهم در موفقیت پرورش کرمابریشم است و ما خدمات مشاورهای و فنی لازم را به نوغانداران ارائه میدهیم.»
با آغاز فصل جدید نوغانداری، بسیاری از روستاییان مازندران بار دیگر به پرورش کرمهایابریشم چشم دوختهاند؛ فعالیتی قدیمی که اگرچه با مشکلاتی همراه است اما هنوز برای بخشی از خانوادههای روستایی امیدی برای تأمین درآمد و حفظ یک سنت دیرینه بهشمار میرود.
برنامه خودکفایی و توسعه زیرساختها
همزمان با آغاز فصل جدید نوغانداری، رویکرد ملی در حمایت از تولید داخلی تخم نوغان نیز جدیتر شده است. رئیس مرکز نوغانداری کشور از اجرای برنامه خودکفایی در تولید تخم نوغان خبر داده و میگوید: «هدف این طرح، رفع وابستگی به واردات و بازسازی زیرساختهای تولید در استانهای شمالی و خراسانرضوی است.»
حبیبالله رضادوست با اشاره به جایگاه جهانی ایران در حوزه ابریشم توضیح میدهد: «درحالحاضر ایران با کمتر از یکدرصد تولید جهانی نخ ابریشم در رتبه هشتم قرار دارد، درحالیکه در گذشته سومین کشور تولیدکننده بودیم. در جهان ۵۰ کشور در حوزه نوغانداری فعال هستند و چین و هند بیش از دوسوم تولید را در اختیار دارند. این آمار نشان میدهد که اگر بهصورت هدفمند در مسیر خودکفایی پیش برویم، میتوانیم جایگاه قبلی خود را احیا کنیم.»
به گفته او، بخش عمده زیرساختهای تولید در کشور در استان گیلان متمرکز است؛ از مرکز توسعه نوغانداری و شرکتهای صنعتی گرفته تا بزرگترین باغهای نهال توت. در کشور هفت کارگاه تولید تخم نوغان فعال است که چهار مورد از آنها در استان گیلان قرار دارد. قیمت واقعی هر جعبه تخمنوغان حدود دومیلیون و ۵۰۰هزار تومان است، اما دولت با یارانه حمایتی، آن را تنها به قیمت صدهزار تومان در اختیار نوغانداران میگذارد.
رئیس مرکز نوغانداری کشور با اشاره به حمایت دستگاههای مختلف از این بخش میگوید: «کمیتهامداد بهتنهایی ۵۰۰۰ جعبه تخم نوغان را توزیع میکند که جای قدردانی دارد. درمجموع، بالای ۱۵۰میلیارد تومان برای حمایت از این صنعت در سالجاری هزینه شده است و بیش از ۷۰درصد اشتغال این حوزه مربوط به بانوان است.»
صنعت نوغان و چالشهای آن
رئیس مرکز نوغانداری بیان میکند: «پرورش کرمابریشم دارای مزیتهای متعددی است. این فعالیت نیاز به سرمایه کلان ندارد، دوره پرورش بسیار کوتاه و محصول آن کاملا داخلی است. همین ویژگیها باعث میشود بتواند بهعنوان منبع درآمد کمهزینه در مناطق روستایی توسعه یابد.»
حبیبالله رضادوست درباره برنامههای عملیاتی خودکفایی توضیح میدهد: «در سال گذشته تولید تخم نوغان کشور حدود ۵۰۰۰ جعبه بود که امسال به ۱۴هزار جعبه رسیده و برنامه ما تولید ۲۰هزارجعبه درگیلان و۵۰۰۰ جعبه در تربتحیدریه است. اگر اعتبارات لازم برای بازسازی و نوسازی زیرساختهای تولید تأمین شود، ظرف سه سال میتوانیم به خودکفایی کامل در تولید تخم نوغان هیبرید برسیم.»
او همچنین به چالشهای ناشی از تغییر اقلیم اشاره کرده و میافزاید: «فعالیت نوغانداری از نظر ماهیت بهشدت به شرایط آبوهوایی وابسته است. برای کاهش اثرات خشکسالی و سرمازدگی برنامه کاشت درختان توت مقاوم و مدیریت آبیاری هدفمند در حال اجراست.»
رضادوست تأکید میکند: «اگر زیرساختهای تولید تخم نوغان و توسعه باغات توت با حمایت دولت و تخصیص بودجه مناسب همراه شود، در سه سال آینده نهتنها در تولید تخم نوغان، بلکه در تأمین نیمی از نیاز صنایع فرش و منسوجات ابریشمی کشور نیز خودکفا خواهیم شد.»
نوغانداری در مازندران بهعنوان یکی از فعالیتهای مکمل کشاورزی شناخته میشود و کارشناسان معتقدند این صنعت سنتی برای ادامه حیات نیازمند برنامهریزیهای تازه، حمایتهای هدفمند و ورود روشهای نوین تولید است تا بتواند دوباره جایگاه اقتصادی خود را در استان بازیابد. حالا با آغاز فصل جدید، بحث «خودکفایی در تولید تخم نوغان» نیز به یکی از محورهای توسعه این صنعت تبدیل شده است؛ طرحی که قرار است وابستگی ایران به واردات کاهش یابد و زنجیره تولید داخلی دوباره احیا شود.
همزمان با آغاز فصل جدید پرورش کرمابریشم، توزیع تخم نوغان در مازندران نیز آغاز شده است. معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهادکشاورزی مازندران از شروع این روند در سطح استان خبر داده و به جامجم میگوید: «همزمان با شروع فصل نوغانداری، توزیع ۳۲۰۰ جعبه تخم نوغان در استان مازندران آغاز شده است.»
حسین نگهدار ادامه میدهد: «این اقدام با هدف حمایت از توسعه فعالیتهای نوغانداری و افزایش درآمد خانوارهای روستایی انجام میشود.» به گفته این مسئول، این تخمها با قیمت مصوب هرجعبه ۱۰۰هزار تومان در اختیار نوغانداران قرار میگیرد و توضیح میدهد: «توزیع تخم نوغان از طریق مراکز معتبر در شهرستانهای مختلف استان انجام میشود تا دسترسی نوغانداران به این نهاده اصلی آسانتر شود.»
نقش نوغانداری در اقتصاد روستایی
مازندران بهدلیل شرایط مناسب آبوهوایی و وجود درختان توت از گذشته یکی از مناطق مهم پرورش کرمابریشم در کشور بهشمار میرود.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهادکشاورزی استان میگوید: «مازندران با داشتن شرایط اقلیمی مناسب و سابقه تاریخی در پرورش کرمابریشم، یکی از قطبهای مهم این صنعت در کشور محسوب میشود و ظرفیتهای خوبی برای توسعه آن وجود دارد.» بااینحال فعالان این حوزه معتقدند که نوغانداری در سالهای اخیر با کاهش استقبال روبهرو شده است. بسیاری از نوغانداران بهدلیل هزینههای تولید، دشواری نگهداری کرمها و نامشخص بودن بازار فروش، ادامه این فعالیت را دشوار میدانند. کاهش تعداد درختان توت و تغییر کاربری زمینها نیز در برخی روستاها باعث شده دسترسی به خوراک مناسب برای کرمابریشم سختتر شود.
نگهداربااشاره به نقش این صنعت دراقتصادروستایی معتقداست:«نوغانداری بهعنوان یک فعالیت مکمل دربخش کشاورزی میتواند در ایجاد اشتغال و بهبود درآمد خانوارهای روستایی نقش مؤثری داشته باشد. توسعه این فعالیت علاوه بر تولید پیله ابریشم، به رونق صنایع وابسته و شکلگیری زنجیرههای تولید در حوزه ابریشم نیز کمک میکند.»
کارشناسان میگویند اگر حمایتهای فنی و اقتصادی از نوغانداران افزایش یابد، این صنعت میتواند دوباره رونق بگیرد. آموزش روشهای نوین پرورش، ایجاد بازار مطمئن برای فروش پیلهها و توسعه صنایع فرآوری ابریشم ازجمله اقداماتی است که میتواند به احیای نوغانداری در استان کمک کند.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهادکشاورزی مازندران بر رعایت نکات فنی در فرآیند پرورش تأکید کرده و میگوید: «استفاده از برگ توت سالم و باکیفیت یکی از عوامل مهم در موفقیت پرورش کرمابریشم است و ما خدمات مشاورهای و فنی لازم را به نوغانداران ارائه میدهیم.»
با آغاز فصل جدید نوغانداری، بسیاری از روستاییان مازندران بار دیگر به پرورش کرمهایابریشم چشم دوختهاند؛ فعالیتی قدیمی که اگرچه با مشکلاتی همراه است اما هنوز برای بخشی از خانوادههای روستایی امیدی برای تأمین درآمد و حفظ یک سنت دیرینه بهشمار میرود.
برنامه خودکفایی و توسعه زیرساختها
همزمان با آغاز فصل جدید نوغانداری، رویکرد ملی در حمایت از تولید داخلی تخم نوغان نیز جدیتر شده است. رئیس مرکز نوغانداری کشور از اجرای برنامه خودکفایی در تولید تخم نوغان خبر داده و میگوید: «هدف این طرح، رفع وابستگی به واردات و بازسازی زیرساختهای تولید در استانهای شمالی و خراسانرضوی است.»
حبیبالله رضادوست با اشاره به جایگاه جهانی ایران در حوزه ابریشم توضیح میدهد: «درحالحاضر ایران با کمتر از یکدرصد تولید جهانی نخ ابریشم در رتبه هشتم قرار دارد، درحالیکه در گذشته سومین کشور تولیدکننده بودیم. در جهان ۵۰ کشور در حوزه نوغانداری فعال هستند و چین و هند بیش از دوسوم تولید را در اختیار دارند. این آمار نشان میدهد که اگر بهصورت هدفمند در مسیر خودکفایی پیش برویم، میتوانیم جایگاه قبلی خود را احیا کنیم.»
به گفته او، بخش عمده زیرساختهای تولید در کشور در استان گیلان متمرکز است؛ از مرکز توسعه نوغانداری و شرکتهای صنعتی گرفته تا بزرگترین باغهای نهال توت. در کشور هفت کارگاه تولید تخم نوغان فعال است که چهار مورد از آنها در استان گیلان قرار دارد. قیمت واقعی هر جعبه تخمنوغان حدود دومیلیون و ۵۰۰هزار تومان است، اما دولت با یارانه حمایتی، آن را تنها به قیمت صدهزار تومان در اختیار نوغانداران میگذارد.
رئیس مرکز نوغانداری کشور با اشاره به حمایت دستگاههای مختلف از این بخش میگوید: «کمیتهامداد بهتنهایی ۵۰۰۰ جعبه تخم نوغان را توزیع میکند که جای قدردانی دارد. درمجموع، بالای ۱۵۰میلیارد تومان برای حمایت از این صنعت در سالجاری هزینه شده است و بیش از ۷۰درصد اشتغال این حوزه مربوط به بانوان است.»
صنعت نوغان و چالشهای آن
رئیس مرکز نوغانداری بیان میکند: «پرورش کرمابریشم دارای مزیتهای متعددی است. این فعالیت نیاز به سرمایه کلان ندارد، دوره پرورش بسیار کوتاه و محصول آن کاملا داخلی است. همین ویژگیها باعث میشود بتواند بهعنوان منبع درآمد کمهزینه در مناطق روستایی توسعه یابد.»
حبیبالله رضادوست درباره برنامههای عملیاتی خودکفایی توضیح میدهد: «در سال گذشته تولید تخم نوغان کشور حدود ۵۰۰۰ جعبه بود که امسال به ۱۴هزار جعبه رسیده و برنامه ما تولید ۲۰هزارجعبه درگیلان و۵۰۰۰ جعبه در تربتحیدریه است. اگر اعتبارات لازم برای بازسازی و نوسازی زیرساختهای تولید تأمین شود، ظرف سه سال میتوانیم به خودکفایی کامل در تولید تخم نوغان هیبرید برسیم.»
او همچنین به چالشهای ناشی از تغییر اقلیم اشاره کرده و میافزاید: «فعالیت نوغانداری از نظر ماهیت بهشدت به شرایط آبوهوایی وابسته است. برای کاهش اثرات خشکسالی و سرمازدگی برنامه کاشت درختان توت مقاوم و مدیریت آبیاری هدفمند در حال اجراست.»
رضادوست تأکید میکند: «اگر زیرساختهای تولید تخم نوغان و توسعه باغات توت با حمایت دولت و تخصیص بودجه مناسب همراه شود، در سه سال آینده نهتنها در تولید تخم نوغان، بلکه در تأمین نیمی از نیاز صنایع فرش و منسوجات ابریشمی کشور نیز خودکفا خواهیم شد.»
گفت و گو
محمدرضا مهدوی در گفتوگو با جام جم آنلاین
کاش با این همه ۳۰ و چند ساله به جام جهانی نمیرفتیم / میتوانیم در جام جهانی بترکانیم
«جامجم» در گفتوگو با معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی بررسی کرد
دو هدف دشمن از حمله به زیرساختهای گردشگری
