گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
رئیس سازمان غذا و دارو در گفتوگو با «جامجم» تشریح کرد
انبارها پر از داروهای حیاتی
این روزها حال بازار دارو و تجهیزات پزشکی کشور خوب نیست. در آستانه ورود به سال ۱۴۰۵ کمبود منابع، بدهیهای انباشته، اختلال در تأمین ارز و افزایش بیوقفه هزینهها معضلاتی هستند که بهطورهمزمان شرایط را ناگوار کرده است. در این بین کارشناسان هشدار میدهند تأخیر درپرداختها و شکاف عمیق میان اعتبارات پیشبینی شده و واقعیت بازار، زنجیره تأمین دارو را با چالش مواجه کرده است.محمدمهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذاودارو درگفتوگوی پیش رو با روزنامه جامجم تأکید میکند که با نظارت هوشمند بر زنجیره توزیع از طریق سامانه تیتک و اصلاح سازوکارهای مالی میتوان از تحمیل آسیب به چرخه درمان پیشگیری کرد.
بودجهای که برای دارو وتجهیزات پزشکی درلایحه بودجه ۱۴۰۵درنظرگرفته شده،نسبت به گذشته چقدرتغییرکرده است؟
در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ منابع پیشبینی شده برای دارو، تجهیزات پزشکی و شیر خشک نسبت به سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است اما این افزایش عمدتا اسمی و در سطح حدود ۲۰درصد برآورد میشود. این میزان رشد با واقعیت هزینههای حوزه سلامت همخوانی ندارد و کارشناسان معتقدند حتی افزایش ۳۰درصدی نیز صرفا میتواند بخشی از فشارها را جبران کند. تأکید میشود که در صورت حذف ارز دولتی، هزینهها بهطور قابل توجهی افزایش خواهد یافت چراکه افزایش هزینههای تولید، واردات و توزیع دارو و تجهیزات پزشکی، بهویژه تحت تأثیر تورم و نوسانات ارزی، بسیار فراتر از رشد پیشبینیشده بودجه است.
با وجود تصویب منابع ارزی در سال ۱۴۰۴ و مشکلات تخصیص و انتقال ارز، آیا در بودجه ۱۴۰۵ سازوکار متفاوتی پیشبینی شده است؟
در لایحه بودجه ۱۴۰۵ برخی اصلاحات در سازوکار تخصیص منابع ارزی پیشبینی شده اما این اصلاحات زمانی اثربخش خواهد بود که با ثبات در نرخ ارز همراه باشد. براساس تحلیلهای کارشناسی، در صورت حذف ارز دولتی یا افزایش نرخ آن از سطح ۲۸هزار تومان، حتی افزایش قابل توجه منابع و رشد ۴۰درصدی بودجه نیز توان جبران آثار آن را نخواهد داشت و مشکلات سال ۱۴۰۴ به شکل جدیتری تکرار میشود.
فاصله میان منابع پیشبینی شده با نیازهای بازار دارو و تجهیزات چقدر است؟
منابع مالی حوزه دارو و تجهیزات پزشکی در شرایطی قرار دارد که پاسخگویی به نیازهای واقعی بازار با چالش جدی مواجه شده است. تمرکز منابع بخش سلامت در بیمهها، طرح دارویار و حوزه تجهیزاتیار انجام شده اما پرداخت این منابع به موقع صورت نمیگیرد و همین تأخیرها عملا کارایی این منابع را کاهش داده است. در عین حال، کاهش منابع ارزی پیشبینی شده برای کالاهای اساسی، دارو و تجهیزات پزشکی فشار مضاعفی بر زنجیره تأمین وارد کرده و امکان برنامهریزی پایدار را محدود ساخته است.
اعتبار مورد نیاز برای ساماندهی این بازار چقدراست؟
برآوردها نشان میدهد نیاز ارزی سالانه کشور در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی حدود ۵ تا ۵/۵میلیارد دلار است، در حالی که از ابتدای سال تنها بخشی از این میزان تأمین و منتقل شده است. این فاصله قابل توجه میان منابع در دسترس و نیاز واقعی بازار، یکی از عوامل اصلی بیثباتی در تأمین دارو و تجهیزات بهشمار میرود. علاوه بر شکاف ارزی، حجم بالای مطالبات معوق تولیدکنندگان از سازمانهای بیمهگر و طرح دارویار باعث شده نقدینگی بنگاهها بهشدت تضعیف و جریان تأمین با اختلال مواجه شود.
بحث حذف ارز دارو به کجا رسید و آیا دولت برای دارو استثنا قائل خواهد شد؟
از۳.۵میلیارددلارارزی پیشبینی شده برای تأمین دارو،تاکنون۲.۸میلیارد دلارتأمین شده امابخشی ازآن بهدلیل محدودیتهای بانکی و تحریمها امکان انتقال نداشته است و در حوزه تجهیزات پزشکی نیز شرایط مشابهی وجود دارد. با این حال، تأمین دارو و ملزومات حیاتی مردم خط قرمز است و هر تصمیم درباره سیاست ارزی از جمله حذف ارز دارو، باید بهگونهای اتخاذ شود که امنیت دارویی کشور و دسترسی بیماران دچار اختلال نشود.
جدیترین مشکل تولیدکنندگان دارو را چهمیدانید؟
جدیترین مشکل به انباشت مطالبات معوق از سازمانهای بیمهگر و طرح دارویار برمیگردد که نقدینگی را بهشدت تحت فشار قرار داده و تأمین مواد اولیه و تداوم تولید را دشوار کرده است. این مسأله در کنار عدم توازن میان ارز ترجیحی مواد اولیه و هزینههایی که تابع نرخ ارز آزاد هستند، ادامه تولید با قیمتهای قبلی را دشوار کرده است.البته قسمتی از مطالبات پرداخت شده و روند تسویه دنبال میشود ومدیریت منابع به شکلی انجام خواهدشدتازنجیره دارو فشارکمتری رامتحمل شود.
وضعیت کمبودهای دارویی چگونه است و چه راهکارهایی باید اجرا شود؟
دشواری دسترسی بیماران به دارونسبت بهگذشته کاهشیافته و درمقایسه باماه قبل تقریبا به نصف رسیده است. درحالحاضر کمبود نگرانکنندهای در داروهای حیاتی گزارش نمیشود. پرداخت بهموقع مطالبات، تسهیل تأمین و انتقال ارز، اجرای دقیق قراردادهای تأمین و تقویت نقدینگی در زنجیره تولید، پخش و داروخانهها از راهکارهای اصلی این حوزه است.
درحالحاضر چند قلم دارو در حال ذخیرهسازیاست؟
تمرکز اصلی ذخایر استراتژیک بر تأمین داروهای حیاتی، ضروری و بیمارستانی است. در همین راستا، خرید حدود ۷۰۰ قلم داروی ضروری و حیاتی در دستورکار قرار گرفته است. خوشبختانه بخش عمده این داروها که توسط تولیدکنندگان داخلی تأمین میشود، خریداری و در انبارها ذخیرهسازی شده است. همچنین ذخیرهسازی ۵۵۰ قلم داروی حیاتی و ۳۸۲قلم تجهیزات پزشکی ضروری در حال تکمیل است.
طرح دارویار همچنان اجرا میشود؟
بله. طرح دارویار همچنان بهعنوان یکی از محورهای اصلی تأمین مالی حوزه دارو فعال است، اما پرداخت منابع آن با تاخیر انجام میشود. انباشت اعتبارات در سازمان هدفمندی و تفکیکنشدن آنها، پرداختها را کند کرده و زنجیره تأمین دارو را معطل فرآیندهای اداری طولانی ساخته است. تلاشها بر این است که در ساختار بودجهای آینده، این منابع بهگونهای ساماندهی شود که پرداختها منظمتر و قابل پیشبینیتر باشد.
واردات دارو اکنون درگیر چه مسائلی است؟
درحالحاضر بیش از۹۷درصد داروهای کشور از نظر تعداد و ۸۲درصد از نظر ارزش ریالی و ارزی توسط تولیدکنندگان داخلی تولید میشود و بقیه وارداتی هستند. واردات دارو و تجهیزات پزشکی عمدتا با چالش تخصیص و انتقال ارز مواجه است، چراکه بخشی از ارز تخصیصیافته بهموقع منتقل نمیشود و کاهش منابع ارزی پیشبینیشده نیز این روند را پیچیدهتر و تأمین اقلام وارداتی را با اختلال روبهرو ساخته است.
داروهای بیماران خاص چه شرایطی دارد؟
در حوزه داروی بیماران خاص و مبتلایان به بیماریهای صعبالعلاج، فشار منابع بیش از سایر بخشها احساس میشود. افزایش مصرف داروهای بسیار پرهزینه و تجویزهای تکنسخهای، هزینههای سنگینی بر نظام سلامت تحمیل و مدیریت این بخش را به یک ضرورت جدی تبدیل کرده است. تاکید بر تجویز منطقی، نظارت علمی و استفاده از گزینههای درمانی موجود، بخشی از رویکرد کنترل فشار بر زنجیره تأمین عنوان شده است.
با توجه به هشدار رئیس کمیسیون بهداشت مجلس درباره بحرانیشدن تأمین دارو و تجهیزات پزشکی بهدلیل اختلال و تاخیر در تخصیص و انتقال ارز، سازمان غذا و دارو برای کنترل این وضعیت، تسریع در تأمین ارز و جلوگیری از کمبود دارو چه اقدامات مشخص و عملی را در دستورکار خود قرار داده است؟
برای کنترل این وضعیت، تاکید بر اولویتبندی پرداخت سهم دارو و تجهیزات دردانشگاههای علوم پزشکی، مدیریت منطقی ذخایر و جلوگیری از توزیع نامتوازن اقلام مطرح شده است. همچنین نظارت هوشمند بر زنجیره توزیع از طریق سامانه تیتک و اصلاح سازوکارهای مالی، بهعنوان ابزارهای اصلی جلوگیری از قفلشدن چرخه درمان مورد توجه قرار دارد.
درمجموع، این روزها مجموعهای از عوامل شامل کاهش منابع ارزی، تأمین تنها بخشی از ارز مورد نیاز، افزایش هزینههای تولید و تداوم مطالبات معوق، نگرانیها نسبت به ثبات بازار دارو را تشدید کرده است. کنترل این وضعیت مستلزم تصمیمگیری مبتنی بر واقعیتهای میدانی، اصلاح ساختارهای مالی، پرداخت بهموقع منابع، مدیریت مصرف و نظارت مؤثر بر کل زنجیره تأمین است تا از تشدید کمبودها و بیثباتی در بازار دارو جلوگیری شود.
در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ منابع پیشبینی شده برای دارو، تجهیزات پزشکی و شیر خشک نسبت به سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است اما این افزایش عمدتا اسمی و در سطح حدود ۲۰درصد برآورد میشود. این میزان رشد با واقعیت هزینههای حوزه سلامت همخوانی ندارد و کارشناسان معتقدند حتی افزایش ۳۰درصدی نیز صرفا میتواند بخشی از فشارها را جبران کند. تأکید میشود که در صورت حذف ارز دولتی، هزینهها بهطور قابل توجهی افزایش خواهد یافت چراکه افزایش هزینههای تولید، واردات و توزیع دارو و تجهیزات پزشکی، بهویژه تحت تأثیر تورم و نوسانات ارزی، بسیار فراتر از رشد پیشبینیشده بودجه است.
با وجود تصویب منابع ارزی در سال ۱۴۰۴ و مشکلات تخصیص و انتقال ارز، آیا در بودجه ۱۴۰۵ سازوکار متفاوتی پیشبینی شده است؟
در لایحه بودجه ۱۴۰۵ برخی اصلاحات در سازوکار تخصیص منابع ارزی پیشبینی شده اما این اصلاحات زمانی اثربخش خواهد بود که با ثبات در نرخ ارز همراه باشد. براساس تحلیلهای کارشناسی، در صورت حذف ارز دولتی یا افزایش نرخ آن از سطح ۲۸هزار تومان، حتی افزایش قابل توجه منابع و رشد ۴۰درصدی بودجه نیز توان جبران آثار آن را نخواهد داشت و مشکلات سال ۱۴۰۴ به شکل جدیتری تکرار میشود.
فاصله میان منابع پیشبینی شده با نیازهای بازار دارو و تجهیزات چقدر است؟
منابع مالی حوزه دارو و تجهیزات پزشکی در شرایطی قرار دارد که پاسخگویی به نیازهای واقعی بازار با چالش جدی مواجه شده است. تمرکز منابع بخش سلامت در بیمهها، طرح دارویار و حوزه تجهیزاتیار انجام شده اما پرداخت این منابع به موقع صورت نمیگیرد و همین تأخیرها عملا کارایی این منابع را کاهش داده است. در عین حال، کاهش منابع ارزی پیشبینی شده برای کالاهای اساسی، دارو و تجهیزات پزشکی فشار مضاعفی بر زنجیره تأمین وارد کرده و امکان برنامهریزی پایدار را محدود ساخته است.
اعتبار مورد نیاز برای ساماندهی این بازار چقدراست؟
برآوردها نشان میدهد نیاز ارزی سالانه کشور در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی حدود ۵ تا ۵/۵میلیارد دلار است، در حالی که از ابتدای سال تنها بخشی از این میزان تأمین و منتقل شده است. این فاصله قابل توجه میان منابع در دسترس و نیاز واقعی بازار، یکی از عوامل اصلی بیثباتی در تأمین دارو و تجهیزات بهشمار میرود. علاوه بر شکاف ارزی، حجم بالای مطالبات معوق تولیدکنندگان از سازمانهای بیمهگر و طرح دارویار باعث شده نقدینگی بنگاهها بهشدت تضعیف و جریان تأمین با اختلال مواجه شود.
بحث حذف ارز دارو به کجا رسید و آیا دولت برای دارو استثنا قائل خواهد شد؟
از۳.۵میلیارددلارارزی پیشبینی شده برای تأمین دارو،تاکنون۲.۸میلیارد دلارتأمین شده امابخشی ازآن بهدلیل محدودیتهای بانکی و تحریمها امکان انتقال نداشته است و در حوزه تجهیزات پزشکی نیز شرایط مشابهی وجود دارد. با این حال، تأمین دارو و ملزومات حیاتی مردم خط قرمز است و هر تصمیم درباره سیاست ارزی از جمله حذف ارز دارو، باید بهگونهای اتخاذ شود که امنیت دارویی کشور و دسترسی بیماران دچار اختلال نشود.
جدیترین مشکل تولیدکنندگان دارو را چهمیدانید؟
جدیترین مشکل به انباشت مطالبات معوق از سازمانهای بیمهگر و طرح دارویار برمیگردد که نقدینگی را بهشدت تحت فشار قرار داده و تأمین مواد اولیه و تداوم تولید را دشوار کرده است. این مسأله در کنار عدم توازن میان ارز ترجیحی مواد اولیه و هزینههایی که تابع نرخ ارز آزاد هستند، ادامه تولید با قیمتهای قبلی را دشوار کرده است.البته قسمتی از مطالبات پرداخت شده و روند تسویه دنبال میشود ومدیریت منابع به شکلی انجام خواهدشدتازنجیره دارو فشارکمتری رامتحمل شود.
وضعیت کمبودهای دارویی چگونه است و چه راهکارهایی باید اجرا شود؟
دشواری دسترسی بیماران به دارونسبت بهگذشته کاهشیافته و درمقایسه باماه قبل تقریبا به نصف رسیده است. درحالحاضر کمبود نگرانکنندهای در داروهای حیاتی گزارش نمیشود. پرداخت بهموقع مطالبات، تسهیل تأمین و انتقال ارز، اجرای دقیق قراردادهای تأمین و تقویت نقدینگی در زنجیره تولید، پخش و داروخانهها از راهکارهای اصلی این حوزه است.
درحالحاضر چند قلم دارو در حال ذخیرهسازیاست؟
تمرکز اصلی ذخایر استراتژیک بر تأمین داروهای حیاتی، ضروری و بیمارستانی است. در همین راستا، خرید حدود ۷۰۰ قلم داروی ضروری و حیاتی در دستورکار قرار گرفته است. خوشبختانه بخش عمده این داروها که توسط تولیدکنندگان داخلی تأمین میشود، خریداری و در انبارها ذخیرهسازی شده است. همچنین ذخیرهسازی ۵۵۰ قلم داروی حیاتی و ۳۸۲قلم تجهیزات پزشکی ضروری در حال تکمیل است.
طرح دارویار همچنان اجرا میشود؟
بله. طرح دارویار همچنان بهعنوان یکی از محورهای اصلی تأمین مالی حوزه دارو فعال است، اما پرداخت منابع آن با تاخیر انجام میشود. انباشت اعتبارات در سازمان هدفمندی و تفکیکنشدن آنها، پرداختها را کند کرده و زنجیره تأمین دارو را معطل فرآیندهای اداری طولانی ساخته است. تلاشها بر این است که در ساختار بودجهای آینده، این منابع بهگونهای ساماندهی شود که پرداختها منظمتر و قابل پیشبینیتر باشد.
واردات دارو اکنون درگیر چه مسائلی است؟
درحالحاضر بیش از۹۷درصد داروهای کشور از نظر تعداد و ۸۲درصد از نظر ارزش ریالی و ارزی توسط تولیدکنندگان داخلی تولید میشود و بقیه وارداتی هستند. واردات دارو و تجهیزات پزشکی عمدتا با چالش تخصیص و انتقال ارز مواجه است، چراکه بخشی از ارز تخصیصیافته بهموقع منتقل نمیشود و کاهش منابع ارزی پیشبینیشده نیز این روند را پیچیدهتر و تأمین اقلام وارداتی را با اختلال روبهرو ساخته است.
داروهای بیماران خاص چه شرایطی دارد؟
در حوزه داروی بیماران خاص و مبتلایان به بیماریهای صعبالعلاج، فشار منابع بیش از سایر بخشها احساس میشود. افزایش مصرف داروهای بسیار پرهزینه و تجویزهای تکنسخهای، هزینههای سنگینی بر نظام سلامت تحمیل و مدیریت این بخش را به یک ضرورت جدی تبدیل کرده است. تاکید بر تجویز منطقی، نظارت علمی و استفاده از گزینههای درمانی موجود، بخشی از رویکرد کنترل فشار بر زنجیره تأمین عنوان شده است.
با توجه به هشدار رئیس کمیسیون بهداشت مجلس درباره بحرانیشدن تأمین دارو و تجهیزات پزشکی بهدلیل اختلال و تاخیر در تخصیص و انتقال ارز، سازمان غذا و دارو برای کنترل این وضعیت، تسریع در تأمین ارز و جلوگیری از کمبود دارو چه اقدامات مشخص و عملی را در دستورکار خود قرار داده است؟
برای کنترل این وضعیت، تاکید بر اولویتبندی پرداخت سهم دارو و تجهیزات دردانشگاههای علوم پزشکی، مدیریت منطقی ذخایر و جلوگیری از توزیع نامتوازن اقلام مطرح شده است. همچنین نظارت هوشمند بر زنجیره توزیع از طریق سامانه تیتک و اصلاح سازوکارهای مالی، بهعنوان ابزارهای اصلی جلوگیری از قفلشدن چرخه درمان مورد توجه قرار دارد.
درمجموع، این روزها مجموعهای از عوامل شامل کاهش منابع ارزی، تأمین تنها بخشی از ارز مورد نیاز، افزایش هزینههای تولید و تداوم مطالبات معوق، نگرانیها نسبت به ثبات بازار دارو را تشدید کرده است. کنترل این وضعیت مستلزم تصمیمگیری مبتنی بر واقعیتهای میدانی، اصلاح ساختارهای مالی، پرداخت بهموقع منابع، مدیریت مصرف و نظارت مؤثر بر کل زنجیره تأمین است تا از تشدید کمبودها و بیثباتی در بازار دارو جلوگیری شود.
تازه ها
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
دستبرد تخصصی به حیات وحش
گفت و گو
در گفتوگوی جام جم آنلاین با حجتالاسلام دکتر قاسم خانجانی بررسی شد
ضرورت مشابهسازی تاریخی جریانها و رویدادها به جای اشخاص
