تلویزیون در آستانه فصلی سرد شب نشینی با تلویزیون

با طولانی شدن شب در نیمه دوم سال و نزدیک شدن به زمستان ، فرصت بیشتری برای اعضای خانواده فراهم می شود تا بیش از روزهای گذشته در کنار هم باشند و ساعتهای بیشتری را در خانه بگذرانند.

کد خبر: ۱۵۲۲۴۹

توسعه و پیشرفت فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی و اساسا ساختار و صورت بندی زیست جهان انسان امروزی فرصت و امکان بیشتری برای بهره گیری از اوقات فراغت به او داده است . اکنون اوقات فراغت و شیوه های غنی کردن آن به فصل تابستان و روزهای تعطیل محدود نمی شود و صنعت فرهنگ و سرگرمی برای ساعتهای مختلف زندگی انسان ، برنامه ریزی کرده است ؛ اما آنچه محور اصلی و پاشنه آشیل اوقات فراغت بویژه در عصر جدید و جامعه صنعتی و مدرن قرار می گیرد، رسانه های تصویری بخصوص تلویزیون است . این جعبه جادویی با قدرت فوق العاده اش ، تصویر را به عنوان جزیی تفکیک ناپذیر از زیست جهان بسط می دهد و به دلیل همین کارکرد تفریحی بر مناسبات عاطفی و اجتماعی آنها تاثیر می گذارد. در گذشته که هنوز چراغ تلویزیون در خانه ها روشن نبود، این پدربزرگ ها و مادربزرگ ها بودند که با قصه گویی و شعرخوانی ، در مقام رسانه انسانی همین نقش را بازی می کردند و البته به دلیل ارتباط عاطفی و چهره به چهره از هاله انسانی بیشتری بر مخاطب برخوردار بودند. ضعفی که رسانه های مدرن را در حد ارتباطی مکانیکی تقلیل می دهد و از برکات ارتباط دوسویه تهی می کند. اکنون در آغاز فصلی سرد، شبکه های مختلف سیما برای گرم نگه داشتن کانون خانوده به رقابت رسانه ای برای تولید انواع برنامه های سرگرم کننده می پردازند تا هر کدام بتوانند گوی سبقت را در میدان جذب مخاطب از دیگری بربایند و به نفع خویش مصادره کنند.برنامه های تفریحی تلویزیون را با یک رویکرد کلی می توان به 3 بخش مهم تقسیم کرد: فیلم و سریال که بخش مهمی از باکسهای برنامه سازی را تشکیل می دهد و مخاطبان ثابت و همیشگی خود را دارند. دوم ، مجموعه های طنز و به اصطلاح 90 شبی است که در سالهای اخیر به سنت برنامه سازی در صدا و سیما بدل شده ؛ گرچه تکراری و کلیشه ای شده ، اما هنوز جایگاه خود را در میان مخاطبان از دست نداده است و حد متوسطی از طرفداران خود را همیشه پشت سر دارد. این ژانر تلویزیونی بیش از دیگر گونه های رسانه ای به ایجاد خرده فرهنگ های عامه و تولید زبان ثانویه و فانتزی منجر می شود و البته نقش بیشتری در پر کردن اوقات فراغت خانواده ها دارد و دسته سوم از برنامه های تفریحی ، مسابقات تلویزیونی و برنامه های ورزشی است ، بویژه فوتبال در میان پسران و مسابقات تلویزیونی که به واسطه پیام کوتاه و توسعه رسانه های ارتباطی ، دائره مخاطبانش نیز گسترش یافته و میان دختران و زنان خانه دار طرفداران بیشتری دارد. فراتر از این تقسیم بندی باید به برنامه های ویژه کودکان و کارتون نیز توجه داشت که به گروه سنی پایین تری از مخاطبان اختصاص دارد و خود بحث مستقلی را تشکیل می دهد. زمستان و شبهای بلند آن ، کار برنامه سازان و سیاستگذاران صدا و سیما را نسبت به دیگر فصول سال پیچیده تر می کند و آنان را وادار می کند تا در قالب ساختار فوق به تولید برنامه های جذاب بپردازند؛ اما آنچه که فراتر از همه مباحث فنی و برنامه سازی در این فصل سال اهمیت دارد، نقش تلویزیون در شب نشینی های زمستانی است .قدرت این جعبه جادویی تا حدی است که حتی چیدمان اعضای خانواده را نیز به نفع خود تغییر داده است . اگر در گذشته همه دور هم جمع می شدند یا روبه روی هم قرار می گرفتند؛ اما اینک نگاه و جهت همه به سوی جعبه تلویزیون است و اوست که با حضور خود نحوه ترکیب اشیا و لوازم خانه را نیز تعیین می کند و در واقع از پیش به چگونگی چیدمان اعضای خانواده شکل می دهد؛ همچنین تلویزیون در غیاب مراجع سنتی گذشته به الگوی اصلی هنجار بخشی و نظام رفتاری تبدیل می شود و کنشهای انسانی را شکل داده و آن را هدایت می کند. چه بسیار کودکانی که تحت تاثیر شخصیت های کارتونی و رسانه ای هستد تا والدینشان ! آنها گاه تا نیمه های شب پا به پای بزرگترها پای تلویزیون می نشینند و امروزه دیگر نور تلویزیون ها کارکردی بیش از نور چراغها و لامپهای خانه دارد و چه بسا آنها آخرین نوری هستند که در خانه خاموش می شوند و خاموشی آنها به معنی پایان امروز است . در گذشته ، شبهای بلند زمستان بهانه ای بود برای شب نشینی و دور هم بودن ، اما با هژمونی تلویزیون بر زندگی مدرن یا این رفت وآمدها کاهش یافته است یا این که در شب نشینی و میهمانی های شبانه نیز چند خانوده به جای دور هم جمع شدن دور تلویزیون تجمع می کنند و دسته جمعی برنامه های آن را تماشا می کنند. اگرچه نقش تلویزیون در مطبوعات و رسانه ها در تابستان و اوقات فراغت رسمی برجسته می شود و میزگردها و کنفرانس های متعددی برای آن تدارک دیده می شود، اما برجستگی اهمیت آن در زمستان به طور ملموس تر و عینی تجربه می شود و به چشم می آید. این جعبه جادو و این جام جهان نما، اما از یک پارادوکس طنزآمیزی نیز برخوردار است . تلویزیون اگرچه اعضای خانواده را گرد هم می آورد، اما جمعی تنها از آنها می سازد که دیگر مثل جمعهای خانوادگی در گذشته با هم نیستند گرچه در کنار همند. به عبارتی دیگر، تلویزیون در مقام یک رسانه سرد به قول مک لوهان ، فضای گرم خانه را نیز همرنگ خود می سازد و به تنهایی با هم ، دامن می زنند. شاید برای همین است که تلویزیون در زمستان گرمتر به نظر می رسد.