فرصت سوزی یا فرصت سازی

نظام حاکم بر فوتبال کشور ما، نظام معیوبی است که از آسیبهای فراوان رنج می برد، لذا به جای بررسی و اظهارنظر پیرامون سرمربی تیم ملی فوتبال ، باید به شکلی کلی و اصولی نظام حاکم بر فوتبال کشورمان مورد بررسی قرار گیرد.
به عقیده سیدجواد آرین منش ، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی برخوردار نبودن از استراتژی و راهبرد مشخص ، نداشتن برنامه های کوتاه مدت ، میان مدت و بلند مدت ، بی توجهی به استعدادهای نوجوان و جوان موجود در کشور، غلبه حاشیه بر متن و درگیر بحثهای حاشیه ای شدن ، عدم بومی سازی ورزش فوتبال و عدم تطبیق به روز آن با شرایط فرهنگی کشور و تبدیل شدن فوتبال قهرمانی به یک سوژه و خوراک برای رسانه ها (بویژه صدا و سیما!) و بازی کردن با احساسات مردم ، همه و همه از مواردی است که نظام حاکم بر فوتبال کشور را به نوعی با چالشهای جدی روبه رو ساخته اند.
نماینده مردم مشهد در مجلس شورای اسلامی با ذکر این که عملکرد فدراسیون فوتبال و مدیریت کلان آن باید مورد بررسی قرار گیرد تا معلوم شود چرا به رغم هزینه کردن میلیاردها تومان برای شرکت در مسابقات آسیایی و برخورداری از امکانات فراوان ، این چنین ضعیف و ناکارآمد ظاهر شدند، می افزاید: چقدر خوب بود که پس از این ناکامی ها سرمربی تیم ملی به جای توجیه عملکرد خودش از مردم عذرخواهی می کرد، یعنی همان کاری که بسیاری از مربیان دنیا بعد از شکست های اینچنینی انجام می دهند.
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در ادامه می گوید گرچه تجربه این مسابقات نشان داد که بیشتر تیمهای موفق از مربیان خارجی استفاده کرده بودند ولی شخصا معتقدم که می توانیم تلفیقی از مربیان خوب و باتجربه ایرانی و خارجی را در تیم ملی و کنار هم داشته باشیم و از این رهگذر ضمن بهره مندی از دانش مربیان خارجی ، استعدادهای باارزش مربیان داخلی را هم به کار بگیریم و در رشد و شکوفایی آنها گامهای مهمی برداریم.

دردی از ما دوا نمی کنند

«تصمیم گیری درخصوص مربی آینده تیم ملی فوتبال در گرو شخصیت ، توانایی و مدیریت رئیس فدراسیون آینده است و این که با چه دیدگاهی و در اختیار داشتن چه امکاناتی نسبت به این کار مبادرت ورزد».
دکتر بیژن ذوالفقارنسب با ذکر این نکته می افزاید: شخصا معتقدم اگر قرار بر این باشد که یک مربی خارجی سکاندار تیم ملی فوتبال ما باشد، باید فردی را انتخاب کنیم که جزو مربیان تراز اول جهان باشد که این گزینش قطعا هزینه زیادی را دربر خواهد داشت. اما اگر قرار باشد بدون بودجه و سرمایه گذاری لازم به سراغ مربیان درجه 3 و 4 خارجی برویم مطمئنا در کشور خودمان مربیان ایرانی بسیار لایق تر و کارآمدتری داریم که توانمندی هایشان از مربیان درجه چندم خارجی بسیار بالاتر است. کافی است به اینها قدری اعتماد داشته باشیم و فرصت لازم را در اختیارشان قرار دهیم. به طور یقین بازده چنین مربیان وطنی بسیار چشمگیرتر و در خور توجه تر خواهد بود.

تکلیف مان را با خودمان مشخص کنیم

مرزبندی میان مربیان ایرانی و خارجی اصلا مناسب نیست ، چراکه فوتبال هیچ مرزی را نمی شناسد اما می توانیم بحث مربی سازنده و مربی نتیجه گیر را به میان بیاوریم و ببینیم فوتبال ملی ما به کدام یک از این دو نوع مربی نیاز دارد.

اگر قصد پیشرفت فوتبال مان را داریم باید به سراغ مربیانی برویم که در زمینه توسعه فوتبال تبحر دارند

مجید جلالی از مربیان و کارشناسان فوتبال کشور، معتقد است اگر قصد پیشرفت فوتبالمان را داریم ، باید به سراغ مربیانی برویم که در زمینه توسعه فوتبال تبحر دارند و اگر قصد نتیجه گیری مقطعی را داریم ، یک مربی نتیجه گیر کافی است.
به گفته وی ، هم اکنون در ایران ، طیف وسیعی از مربیان نتیجه گیر (که به آنها تکنیسین نتیجه می گویند) وجود دارند که از بسیاری مربیان متوسط خارجی متبحرترند ولی نکته اصلی اینجاست که در بحث مربی تیم ملی ما نیازمند کسانی هستیم که تغییرات بسیاری در شیوه بازی فوتبال ما ایجاد کنند و در این قضیه به شکلی اساسی اثرگذار باشند. حال اگر چنین مربی داخلی را در اختیار داریم که بهتر، وگرنه از مربیان خارجی که در این زمینه تخصص دارند، استفاده کنیم.
جلالی در ادامه تاکید می کند اگر قرار است کسی مثل برانکو را بیاوریم که در مدت 5سال هیچ چیزی نداشت که به فوتبال ما بدهد، همان بهتر که قید چنین مربی خارجی را بزنیم و وقت و سرمایه کشور را بیهوده هدر ندهیم.

بازیکنان اثرگذارترند

«ایرانی یا خارجی بودن سرمربی تیم ملی فوتبال تفاوتی ندارد. مهم این است که مربی انتخاب شده واجد شاخصه هایی باشد که در طول مسیر، بتواند موفقیت تیم همراهش را به دنبال داشته باشد». آذری ، مدیرعامل باشگاه فرهنگی ورزشی ذوب آهن در توضیح عوامل لازم برای این کار می گوید: قدرت کنترل بزرگان تیم (رهبری شاخص) یکی از باارزش ترین این شاخصه هاست و داشتن تجربیات بین المللی و توانایی رهبری تیم در میادین مهم و سرنوشت ساز هم از جایگاه ویژه ای برخوردار است.
ضمن این که مربی موردنظر باید تحصیلکرده فوتبال و دارای استانداردهای بالا در این زمینه باشد و تمامی مدارج علمی و عملی از پایه تا عالی را طی طریق کرده باشد. به عقیده آذری ، بزرگی یک مربی ملی باید در حد تیم ملی باشد.

تضاد شدید فرهنگی

«به لحاظ بافت فرهنگی ما ایرانیان که با محبت بزرگ می شویم ، با عاطفه انس می گیریم و با عشق زندگی می کنیم ، مربیان خارجی نمی توانند عملکرد موفقی در فوتبال ما داشته باشند». به عقیده محمد پنجعلی ، مربی سابق تیم ملی امید که تا چند ماه پیش در کنار بگوویچ فعالیت می کرد، عدم تطابق فرهنگی و عدم درک شرایط مختلف بچه ها، توسط مربیان خارجی و مدیریت خشک آنها، موجب می شود تا ارتباط مناسبی میان بازیکنان و مربی خارجی برقرار نشود و در نتیجه بازیکنان نتوانند عملکرد موفقی از خود نشان دهد.
وی با تاکید بر این موضوع که به لحاظ شرکت در کلاسهای مختلف بین المللی ، به علم روز و دانش و تخصص ورزشی بشدت معتقد است ، می گوید: می توانیم مربیان متخصص خارجی را به عنوان ایدئولوگ بیاوریم و از مدیریت و برنامه ریزی آنها بهره مند شویم ، ولی در مراحل بعدی و برای تزریق معلومات کار را به مربیان با علم و دانش و دوره دیده ایرانی بسپاریم. چراکه اینها زمان بسیار زیادی را در اردوهای مختلف و در کنار بچه ها سپری می کنند و در چنین شرایطی خیلی مهم است که طرفین از هم خسته نشوند.

انتقال دانش روز

«آنچه در اولویت نخست قرار دارد، این است که دانش روز فوتبال را به کشورمان بیاوریم . مهم نیست توسط چه کسی و از چه مجرایی این کار صورت گیرد. مهم این است که این دانش در کشور ما وجود داشته باشد».
جهانگیر کوثری از کارشناسان باسابقه فوتبال ، ضمن بیان این نکته می گوید: می توانیم مربیان داخلی را برای حضور در دوره های مختلف به کشورهای صاحب سبک در فوتبال اعزام کنیم یا این که این دانش را از طریق یک مربی خوب و شناخته شده خارجی به کشورمان بیاوریم و این همان کاری است که تمام کشورهایی که در حال حاضر فوتبال پیشرفته دارند، آن را انجام داده اند.
وی با ذکر این که علم و دانش روز فوتبال چیزی است که تمام کشورها به آن بشدت نیاز دارند، یادآور می شود که بسیاری از کشورهای صاحب نام در فوتبال در حال حاضر در سطوح مختلف ، از مربیان خارجی بهره می گیرند و بنابراین به نظر نمی رسد که اعمال تعصب در این قضیه کاری درست و منطقی باشد.

زهره زیدی فرد