صرفه جویی و مدیریت بر منابع راه نجات از استقراض
سال 1385در مجموع 58میلیارد دلار نفت فروختیم . سال گذشته بیش از 45میلیارد دلار یارانه انرژی پرداخت شد؛ یارانه های آرد، دارو، کودشیمیایی ، مواد اولیه صنایع پتروشیمی ، سیمان و...
در سال گذشته دولت بیش از 25هزار میلیارد تومان حقوق به پرسنل رسمی و غیر رسمی پرداخت کرد. مخارج هنگفت یاد شده و درآمدهای کم مالیاتی و هزینه های سنگین طرحهای بزرگ توسعه ای تناسبی با هم ندارند، بنابراین تصمیم گیران اقتصادی کشور در گذشته و حال جهتگیری و گرایش شدیدی به سمت استقراض خارجی یا فاینانس داشته و اجرای طرحها و پروژه های بزرگ ملی را منوط به دریافت فاینانس از خارج کردند. این به آن مفهوم است که منابع طرحهای فولادسازی ، ساخت پالایشگاه ها و پتروشیمی ها، طرحهای توسعه پارس جنوبی ، توسعه شبکه ریلی و دهها طرح بزرگ و متوسط کشور باید از طریق قرض از خارجی ها تامین شود؛ چرا که ما ظاهرا خود بودجه و توان مالی انجام آنها را نداریم.
برخی می پرسند سالهای 73تا سال 80قیمت نفت حدود 20تا 25دلار بود، حالا قیمت نفت حدود 60تا 70دلار است پس با این همه افزایش قیمت چرا باز هم مشکل وجود دارد؛
پاسخ این است که با افزایش قیمت نفت قیمت فرآورده های وارداتی کشور نیز بشدت افزایش یافته و بخشی از درآمد نفت را به خود اختصاص داده است. از طرف دیگر همان گونه که ارزش مبلغ 100هزار تومان سال 73بسیار بیشتر از ارزش 100هزار تومان سال 86است ، ارزش دلار نیز با شدت کمتر چنین وضعیتی دارد، همچنین میزان تولید نفت کاهش و مصرف داخلی افزایش داشته است ، جمعیت کشور افزایش قابل توجه داشته ، هزینه های جاری و عمرانی و توسعه ای کشور نیز بسیار هنگفت است. استقراض مستقیم و غیر مستقیم خارجی نیز در چند سال اخیر نسبت به گذشته کاهش چشمگیر داشته است.
اما مساله مورد توجه آن است که آنچه که پروژه ها و طرحهای مهم اقتصادی ما را وادار به قرض گرفتن از خارج کرده است ، اسراف سرسام آور در اقتصاد ملی ، پروژه ها و طرح هاست.
باید توجه داشت که به ازای هر 10هزار دلار واردات کالا یک شغل در کشور از دست می رود. از طرف دیگر شرکتهای خارجی که پروژه های یاد شده را در کشور اجرا می کنند و تامین فاینانس را بر عهده می گیرند، علاوه بر دریافت بهره بانکی ، با فروش تجهیزات خود و شرکتهای مورد نظرشان به قیمت بالا، سود قابل توجهی کسب می کنند و ما با سپردن پروژه هایمان به خارج و استقراض خارجی هم تولید کنندگان داخلی را در تنگنا قرار می دهیم و مجال تحرک و پویایی را از آنها می گیریم و به دنبال آن اشتغال مولد در کشور را محدود می کنیم و هم این که با مقروض کردن کشور، استقلال کشور را با تهدید مواجه می کنیم ضمن اینکه در شرایط سیاسی خاص مثل شرایط کنونی جهت تامین فاینانس و اجرای پروژه ها با توقف یا اختلال مواجه می شویم.
اما آیا هیچ راه حلی نداریم و باید همچنان به این شرایط تن دهیم؛واقعیت این است صرفه جویی و استفاده بهینه از منابع ، سالانه موجب جلوگیری از اسراف دهها میلیارد دلار در سال می شود. با بهره گیری از صرفه جویی یاد شده امکان اجرای سریع و مطلوب همه پروژه های مهم ملی فراهم خواهد شد و توسعه و شکوفایی اقتصاد ایران ارمغان و ثمره ارزشمند این صرفه جویی خواهد بود. دولت باید با اقدامات پیشگیرانه و تشویقی از اسراف جلوگیری کند.
افرادی که مصارف آنها در محدوده استاندارد قرار دارد باید تشویق شوند و آنهایی که بیش از حد استاندارد مصرف می کنند ابزار قیمتی بازدارنده لحاظ شود، مثلا کسانی که در ماه 200کیلو وات ساعت برق مصرف می کنند به ازای هر کیلو وات ساعت مبلغ 3تومان و از 200تا 400کیلو وات ساعت هر کیلو وات 5تومان و از 400تا 800هر کیلو وات ساعت 10تومان و از 800تا بالاتر نیز تعرفه مشخص تعیین شود. همچنین برای یارانه های سرسام آور دیگر نیز لازم است برنامه ریزی شود.
سیدحسین میرافضلی
