دفن آدم های طماع در زیر گنج

درونمایه ای که سریال حدود 30 قسمتی «راز گنج پنهان» دنبال می کند بسیار مشابهت دارد با آموزه های ادبیات کلاسیک فارسی درباره توجه به قناعت و عاقبت ناخوش دنیاپرستی و مال اندوزی و طمع برای بیشتر و بیشتر داشتن.

کد خبر: ۱۳۰۰۴۴

به دلیل این نزدیکی درونمایه ای که در سریال با باورهای قدیمی ایرانی وجود دارد، طبعا باید سریال راز گنج پنهان تعداد قابل توجهی تماشاگر به خود جلب کرده باشد، اما متاسفانه با بررسی مقایسه ای میان میزان مخاطبان این مجموعه با دیگر مجموعه های خارجی متوجه می شویم که این اتفاق نیافتاده است. این نوشتار می کوشد علت این عدم استقبال مخاطبان را با وجود مزیت مهم درونمایه ملموس آن برای مخاطب ایرانی بررسی کند.
خط اصلی داستانی این مجموعه درباره رازی است که در پس علائم یک کتاب نهفته که منجر به یادگیری یک روش رزمی به نام شمشیرزنی پیوسته و در نهایت دستیابی به یک گنج پنهان می شود. در طول مجموعه ، شخصیت های طماع زیادی تلاش می کنند به هر وسیله و با هر نوع حیله و نیرنگی این راز را به دست آورند و برای آن از هیچ نوع جنگ و خونریزی و قتل و غارت ابایی ندارند، اما درنهایت همه این آدمهای طماع زیر همان انبوه گنج دفن می شوند و تنها کسانی که جان سالم به در می برند یا آنهایند که روح و ذات پاکی دارند یا آنها که از ابتدا نفسی مبرا از علایق زیاده خواهانه مادی داشته اند.
این خط اصلی از شروع تا پایان مجموعه ای از خرده داستان ها را در خود می پرورد و شخصیت های جدیدی را وارد سریال می کند که هر یک نقش خاصی را در پیشبرد داستانی سریال به عهده می گیرند.
در سریال گنج پنهان همه نوع تنوعی مضمونی و شخصیتی وجود دارد.
درباره شخصیت پردازی هم موفق عمل کرده و نیروهای خیر و شر خود را با مشخصه هایی چون خیانت ، فریبکاری ، دسیسه چینی ، طمع بیش از حد و از سوی دیگر جوانمردی و قناعت و مهرورزی خوب به عمل آورده و همذات پنداری تماشاگر را به سوی خود جلب کرده است. علاوه بر این که چند داستانک عشقی (دینگ دیان شوانگ خوآ ؛ دی یرن فانگ ، ون گویی فانگ ، دی یون شویی ، شویی پسر عمه شویی) را بخوبی در خود پرورانده تا از این نظر نیز مقبول مخاطب عام قرار گیرد، اما تمام اینها کافی نبوده تا مخاطب اینجایی را اقناع و به پیگیری داستان سریال جلب کند. مهمترین علت را شاید بتوان در حرکات رزمی بیش از حد محیرالعقول شخصیت های مرد سریال دانست که از چند جهت توی ذوق می زند. یکی به علت عدم امکانات به روز سریال در باورپذیری این حرکات و از آنجا که سریال متعلق به دهه 1980 میلادی است و مدت زیادی از ساختش می گذرد و دیگری به خاطر این که چنین حرکاتی آن بار فلسفی و عرفانی را که مثلا درفیلمهایی چون قهرمان ، خانه خنجرهای پرنده یا ببر خیزان ، اژدهای غران می توانیم درک کنیم ، بر خود حمل نمی کنند و تنها برای یک آموزه اخلاقی سطحی به کار گرفته شده اند که با توجه به عمق مفاهیم موجود در آموزه های رزمی چینی نوعی تباین میان شکل ظاهری و درونمایه سریال را نشان می دهند.
از سوی دیگر به نظر می رسد با وجود ورود تمام این شخصیت ها و داستان های حاشیه ای به جهان سریال ، همچنان شاهد نوعی گسستگی روایی در آن باشیم. به این معنی که حداقل در دو برهه روایی مجموعه آدمها به صورت اتفاقی وارد دنیای روایت شده ، تا حدودی به آن تحمیل می شوند تا تنوعی تحمیلی حاصل آید و این دو برهه عبارتند از ورود ناگهانی شویی و رئیس گروه شمشیر خونریز به داستان (بدون این که رئیس چندان تمایلی به انگیزه اصلی شخصیت های طماع یعنی راز گنج پنهان نشان دهد) و دیگری ورود ناگهانی استاد ون به داستان که آن هم به نظر نوعی گسستگی به همراه داشته و فاقد زمینه چینی های روایی قبلی است.
فضاهای داخلی سریال و مجموعه دیالوگ هایی هم که مرتب بر آموزه های اخلاقی هدف سریال تاکید می کنند را یک انگیزه شخصیت ها و کنش شان برای آن انگیزه را بی دلیل کش می دهند، از دیگر نقطه ضعف های سریال است ، اما یک دلیل فرامتنی را نیز می توان برای این بی توجهی مخاطب اینجایی در نظر گرفت و آن خانوادگی نبودن سریال است. برای تفهیم این عبارت کلی ، خانوادگی ، تنها به یک اشاره کوتاه بسنده می کنم و آن مقایسه عدم استقبال کافی از این سریال است با استقبال گسترده ای که از سوی مخاطبان سریال «جواهری در قصر» که از شبکه دو پخش می شود شاهد هستیم. حداقل در معیار شباهت های فرهنگی دو کشور کره و چین که این دو سریال ساخته آن کشورها هستند، می توان تا حدودی به این حکم داد که در کل سریال های با مضامینی که مورد توجه نهادهای خانوادگی اینجایی با تمام مشخصه های منحصر به فردش قرار بگیرند، حامل ویژگی های محتوایی و شکلی سریال راز گنج پنهان نیستند.