به تفاوت هر رنگ و زبان

با این‌که حیاط فرهنگسرا چندان بزرگ نیست، ولی از فضا بخوبی استفاده شده و غرفه‌های جمع و جور کنار هم جا گرفته‌اند. در این گزارش نگاهی به غرفه‌ها و برنامه‌های جشنواره اقوام ایرانی می‌اندازیم که این شب‌ها در فرهنگسرای ابن‌سینا با استقبال قابل‌توجهی روبه‌رو شده است.

اولین غرفه متعلق به اصفهان است که در آن گزهای معروف این شهر به فروش می‌رسد و بازدیدکننده‌ها هم به بهانه تست، حسابی از این سوغاتی خوشمزه می‌چشند. وقتی بین غرفه‌ها بایستید، بوی مغازه‌های بین راه شمال را بخوبی استشمام می‌کنید؛ مخلوطی از شیرینی و ترشی و... که حس سفر را منتقل می‌کند و انگار واقعا به قسمت‌های مختلف ایران سفر کرده‌اید. فضای این جشنواره در دل حال و هوای مدرن شهرک غرب تهران تناقض‌آمیز و البته جالب است.

ترش و شیرین

در غرفه آذربایجان، انواع باقلواهای این استان عرضه می‌شود و در کنار آن، غرفه صنایع‌دستی قرار دارد که کالاهای متنوعی در آن می‌بینید؛ از کیف پول دست‌ساز و بشقاب‌های چینی تزئینی تا کارت تبریک دست‌ساز و حتی گلیم‌های کوچک در این بخش پیدا می‌شود. کمی آن‌سوتر، کیسه‌های بزرگ چای خشک به چشم می‌خورد و چای سبز، چای سیاه و چای ارگانیک می‌تواند جایگزین مناسبی برای چای‌های خارجی‌ای باشد که مشخص نیست در چه شرایطی بسته‌بندی می‌شود و چه اسانسی در ترکیبات آن به کار رفته است. روبه‌روی غرفه چای و دمنوش، لواشک‌های متنوع و آلوچه‌های ترش فروخته می‌شود که حتی با نوشتن درباره‌شان بزاق دهان ترشح می‌شود. در غرفه گیلان هم می‌توانید انواع ترشی و زیتون درجه یک رودبار را پیدا کنید. البته در این غرفه عسل هم موجود است که آن را با خود کندو می‌فروشند.

محصولات بزهای ترکمن

یکی از سوغات پرکاربرد خراسان، ادویه‌هایش است و مشهدی‌ها با ادویه‌هایشان در جشنواره حضور دارند. بعضی از این ادویه‌ها در محل درست می‌شود، مثلا چوب زردچوبه خشک‌ شده را با دستگاه خاصی پودر می‌کنند و تحویل مشتری می‌دهند. بوی این ادویه‌ها در فرهنگسرا پیچیده و تلاقی آن با بوی گل‌های خوشبوی گذاشته شده در حیاط جالب توجه است. در قسمت پشتی حیاط، اول از همه ترکمن‌ها با غرفه حصیری و خاصشان حضور دارند. تنور رومیزی‌ای هم گذاشته‌اند که یک خانم با لباس محلی نان تازه می‌پزد و در کنار او، همسرش نوعی شیرینی محلی را در روغن سرخ می‌کند که یکی از خانم‌های بازدیدکننده از او طرز تهیه می‌خواهد! مرد ترکمن هم با حوصله تمام می‌گوید یک کیلو شکر و دو کیلو شیر و الی آخر. اما این همه محصولات غرفه ترکمن‌ها نیست و بسته‌های کوچکی روی میز قرار دارد که کشک بز است و با چشیدنش می‌فهمیم کشک‌های قبل از این سوءتفاهم بوده. غرفه کاشان با عرقیات پرشمارش هوش از سر می‌برد؛ عرقیاتی که مشهورترین آن گلاب است و دیگ گلابگیری در کنار غرفه برپا شده تا این محصول پرطرفدار از تولید به مصرف فروش برود؛ فالوده بستنی شیراز هم در غرفه دیگری موجود است که بویژه در ساعت‌هایی که هوا گرم است، طرفداران خودش را دارد. علاوه بر فالوده، ذرت شیرازی هم دارند که ظاهری شبیه به همان اسنک‌های هندی دارد.

استقبال بی‌نظیر از موسیقی اقوام ایرانی

حیاط فرهنگسرای ابن‌سینا به نوعی دوطبقه است و در تراس مانند طبقه بالا، بوی آش به طرز بی‌رحمانه‌ای توجه را جلب می‌کند. دوغ‌های محلی هم می‌فروشند که جاده چالوس را تداعی می‌کند. درست روبه‌روی اینها، نان کشتا از شمال به فروش می‌رسد که علاوه بر آرد گندم و برنج، حاوی تخم شنبلیله، تخم خرفه و کدوحلوایی است و هر کدام از اینها خواص خودشان را دارند.

با نزدیک شدن به غروب، بازدیدکننده‌ها که تعدادشان بسیار بالاست، به سمت سالن آمفی‌تئاتر فرهنگسرا می‌روند تا از موسیقی اقوام ایرانی لذت ببرند. ورودی سالن به قدری شلوغ است که همهمه شده و بعضی‌ها به‌دلیل تکمیل شدن ظرفیت سالن، نمی‌توانند وارد شوند. این شب از جشنواره اقوام ایرانی پس از اجرای موسیقی به پایان می‌رسد و نمایندگان اقوام مختلف تا روز بعد و شروع بازدید مخاطبان تازه استراحت می‌کنند. هنوز فرصت باقی است و تا نیمه ماه مبارک رمضان می‌توانید از یک ساعت قبل از افطار تا ساعت 22:30 به فرهنگسرای ابن‌سینا بیایید و از دید اقوام ایرانی در کنار هم لذت ببرید.

رئیس فرهنگسرای ابن‌سینا از برگزاری جشنواره اقوام ایرانی می‌گوید:

اقوام ایرانی فرصت هستند، نه تهدید

سعید صدراییان، رئیس فرهنگسرای ابن‌سینا مسئول برگزاری جشنواره اقوام ایرانی است و در ساعات برپایی غرفه‌ها با جنب‌وجوش بالایش به کارها رسیدگی می‌کند. با او درباره چگونگی شکل‌گیری این جشنواره و حال و هوایش صحبت کردیم.

جشنواره اقوام ایرانی از چه زمانی آغاز شد و چه ویژگی‌هایی دارد؟

از 15 شعبان تا 15 رمضان که به ترتیب ولادت حضرت ولی‌عصر (عج) و ولادت امام حسن مجتبی (ع) است، برنامه‌ای با عنوان «ظهور کریمانه» داریم که جشنواره اقوام ایرانی جزئی از آن است. در این جشنواره در خدمت هفت قومیت از سراسر ایران هستیم و ترکمن‌ها، کردها، گیلانی‌ها، آذری‌ها، اصفهانی‌ها و... حضور دارند. غرفه‌هایی برای فروش محصولات فراهم شده که عمدتا شامل سوغاتی‌ها و خوراکی‌های هر قومیت می‌شود.

هدف از برگزاری این جشنواره چیست؟

چند هدف را دنبال می‌کنیم، یکی این‌که به خاطر قرارگیری فرهنگسرای ابن‌سینا در خیابان «ایران‌زمین»، برگزاری این جشنواره در اینجا حائز اهمیت است. دوم این‌که قصد داریم قومیت‌ها را به مردم بشناسانیم، چون اعتقاد داریم یک موزاییک رنگارنگ اقوام در ایران وجود دارد که اینها فرصت هستند نه تهدید.

در طول برگزاری جشنواره به مشکلی هم بر خورده‌اید؟

فرهنگسرای ابن‌سینا از لحاظ مساحت جای کوچکی است، ولی واقعیتش این است که یکی از دلایلی که خود فرهنگسرا را انتخاب کردیم این بود که از میزان استقبال از برنامه مطمئن نبودیم، ولی خب استقبال خیلی بیشتر از توقعمان است. چهره‌های فرهنگی، سیاسی و رسانه‌ای پرشماری هم در جشنواره حاضر شدند که اتفاق مهمی است.

در ماه رمضان هم غرفه‌ها به کار خود ادامه می‌دهند؟

بله، از شروع ماه رمضان با مبلغ بلیت بسیار پایین، اجراهای موسیقی را بلیت‌فروشی می‌کنیم. در آن صورت گروه‌های حرفه‌ای‌تر را هم دعوت می‌کنیم. همچنین در نظر داریم شرایطی ایجاد کنیم که افطاری بازدیدکنندگان از جشنواره هم تأمین شود. برنامه‌ای هم با عنوان «آش مهربانی» داریم که یک آش نذری پخته می‌شود و در کنار آن دعا و مناجات برگزار خواهد شد. درنهایت در سالروز میلاد امام حسن مجتبی(ع) جشن بزرگی برای اختتامیه خواهیم داشت.

محمد وفایی - خبرنگار