#جعفر_پناهی #جشنواره_کن

هرچند پناهی جوان سینماگر، فعالیت و تجربیات حرفه‌ای خود را در چنین بستری شروع کرده است، اما حالا و در این سال‌ها، پناهی سیاسی ترجیح می‌دهد زیر پرچم دفاع از سینمای مستقل، دیگرانی را که مانند او وارد این حیطه شده و از همین بستر برای رشد و تکوین سابقه سینمایی خود استفاده می‌کنند با عبارات و توصیفات تند اخم و قهر، بدرقه کند. او در تابستان سال گذشته روی سن جشن انجمن منتقدان سینما وقتی متوجه شد قرار است دیپلم افتخار بهترین کارگردانی انجمن به کارگردان فیلم «ماجرای نیمروز» داده شود به اقدام عجیبی دست زد.

پناهی با پایین آمدن از روی سن و بی‌اعتنایی به کارگردان جوانی که قرار بود دیپلم را دریافت کند، اعلام کرد حاضر نیست به فیلمِ به تعبیر خودش حکومتی جایزه دهد و از آن تقدیر کند. نکته جالب آن‌که کارگردان جوان مزبور در دسته‌بندی‌های مرسوم سیاسی (فارغ از درست بودن یا نبودن) در همان اردوگاهی قرار دارد که بسیاری از دوستان، همکاران و حتی خود پناهی در آن قرار دارند.

محمدحسین مهدویان بعدها در واکنش به این رفتار پناهی به روزنامه شرق گفته بود او مسبب اتفاقاتی نیست که برای پناهی افتاده است.

مهدویان درباره سینمای مستقل مورد اشاره پناهی هم گفته بود، اگر جریان اصلی در سینمای ایران دولتی باشد که طبیعتا این چنین است، فیلمساز مستقل هم خودش تصمیم گرفته که جدا از چنین جریان و سازوکاری فیلم بسازد. به عقیده او فیلمساز این تصمیم را می‌گیرد، چون می‌خواهد از اعمال نظر سرمایه‌گذار دوری کند. به تعبیر مهدویان همه‌جای دنیا این‌گونه است و حتی سیستم تولید فیلم در هالیوود هم مناسبات خودش را دارد. آنجا هم اگر بخواهی فیلم مستقل بسازی، باید حساب مالی‌ات را جدا کنی.

فارغ از این برخوردها، فرآیند تولید فیلم اخیر پناهی (سه‌رخ) هم در نوع خود می‌تواند جالب باشد. پناهی به دلیل کنش‌های سیاسی تندش، محکومیت قضایی دارد.

یکی از سرفصل‌های محکومیت او، محرومیت از فعالیت حرفه‌ای در سینماست. محرومیتی که البته گویا در عمل محل چندانی از اعراب ندارد و بیشتر به دستمایه‌ای برای کسب اعتبار سیاسی در جشنواره‌های بین‌المللی تبدیل شده تا جایی که بعضا برای او صندلی خالی هم در نظر می‌گیرند. پناهی با وجود منع قانونی و تساهل و تسامحی که نسبت به او ابراز شده، فیلم خود را ساخته و آن را به یک جشنواره سینمایی خارجی هم ارائه کرده است. فیلمی که طبعا نباید پروانه ساخت داشته باشد.

یکی از عوامل این پروژه سینمایی که تمایلی به اعلام نام خود نداشته درباره این مساله به روزنامه صبح‌نو گفته است همه می‌دانستیم که همکاری حرفه‌ای و سینمایی با پناهی منع قانونی دارد. با این حال او فیلم خود را ساخته و روانه جشنواره کن هم کرده است. پناهی در این سال‌ها ترجیح داده به جای فعالیت هنری و فرهنگی، بیانیه سیاسی بخواند و از جایگاه کنش‌های سیاسی برای خود جایی میان رویدادهای داخلی و خارجی باز کند. او ترجیح می‌دهد اتحادیه اروپا و بنیادهای سیاسی خارجی برایش کف بزنند و جایزه بدهند. ظاهرا برای پناهی، سینما دیگر محلی از اعراب ندارد، هرچند در بیانیه اخیرش گفته است که دوست دارد فیلم‌هایش در ایران ـ ولو در یک سینمای دور و پرت ـ اکران شود.