وجود عمیق‌ترین مادرچاه جهان در ایران

به گزارش مهر، محمدحسن طالبیان در نشست موزه‌های منطقه آسیا و اقیانوسیه شورای بین المللی موزه‌ها که در چابهار برگزار شد، به ارائه مقاله‌ای درباره ثبت جهانی قنات‌های ایرانی پرداخت و گفت: بسیاری از مناطقی که استقرارگاه‌های ما در آنجا وجود دارند به خاطر خلق سیستم سنتی است که توانسته تاکنون به کار خود ادامه دهد. در برخی از مناطق کویری ما نیمه چاه‌هایی داریم که در گذشته خلق شده اند. بیش از 120هزار قنات وجود دارد که اکنون 37 هزار قنات آن فعال هستند.

وی گفت: ما در کشور می‌بینیم که در دوره هخامنشی بویژه در بم، جنوب خراسان و مناطق دیگر افراد مختلف درباره خلق قنات در سرزمین ایران در دوره هخامنشی صحبت می‌کردند، بویژه در مناطقی که چشم‌های وجود نداشته است.

وی گفت: در برخی از نقاط سیستم ایجاد این قنات‌ها ساده و در برخی نقاط دیگر پیچیده است.

وی گفت: بیشتر قنات‌های شهر بم که در دوره‌های مختلفی ایجاد شده اند از گسل تغذیه می‌کنند و نوع قنات‌های آن گسلی است. زمانی که زلزله می‌آمده و گسل ایجاد می‌شده از همان جا قنات هم شکل گرفته، بنابراین حیات کنار ممات در این مناطق وجود داشته است.

طالبیان تصریح کرد: در دوره اشکانیان و ساسانیان به نظر می‌رسد که تعداد قنات‌ها را توسعه داده اند. در دوره دوم ایلخانی‌ها نیز تعداد زیادی قنات وقف شده است.

معاون میراث فرهنگی کشور بیان کرد: ما 11 قنات را از بین 37 هزار قنات انتخاب کردیم تا در فهرست میراث جهانی به عنوان قنات‌های ایرانی به ثبت برسانیم. هر کدام از آنها نماینده ای از قنات‌های دیگری هستند که به دلایل مختلف جغرافیایی، معماری و ... نماینده ای از آنها در این فهرست قرار گرفته است. برخی از قنات‌ها به دلیل شرایط جغرافیایی خاص هستند، قنات‌های کوهستانی پیچیده هستند و قنات‌های نیمه کوهستانی ساختار پیچیده ای ندارند. بعضی از آنها از رودخانه‌ها تغذیه می‌شوند. یکی از مهم‌ترین قنات‌ها که از نظر فناوری و ساختار بسیارمهم است، قنات قصبه گناباد است که عمیق ترین مادرچاه دنیا را دارد.

طالبیان افزود: قنات قصبه گناباد 320 متر مادرچاه دارد. ناصرخسرو هزار سال پیش درباره آن در کتابش مطالبی نوشته است.

وی تصریح کرد: قنات‌ها شهرها را شکل داده اند. بخش‌هایی از آن لایروبی شده اند تا 30 درصد به آب آن اضافه شود. حجم بسیاری از آب این قنات برای کشاورزی و مصرف استفاده می‌شود. قنات جوپار در کرمان نیز دارای مدیریت بسیار مهمی است که به همین دلیل آن را منحصر به فرد کرده است.