درد دل های کاووسی برای ناخدا خورشید

پس از آن که لیسانس بازیگری و کارگردانی اش را از دانشگاه ایالتی تگزاس گرفت به ایران برگشت و به عضویت سیمای جمهوری اسلامی درآمد و در دهه 60 در فیلمهای بسیاری از جمله سرب ، ریحانه ، هامون و... بازی کرد.

کد خبر: ۱۰۶۵۰۴

البته فیلمهایی را هم کارگردانی کرده مانند: سربلند، با او و مریم و میتیل. اما اوج بازیهای اویسی زمانی بود که به تلویزیون آمد و در کارهای طنز بازی کرد که بهترین آن بازی در نقش کاووسی در سریال بدون شرح بود. اویسی سالهاست که در مجموعه های طنز تلویزیون به هنرنمایی می پردازد و در سینما کمتر حضور دارد. او می گوید: فیلمنامه های خوبی در سینما وجود ندارد که بشود آن را کار کرد. او حدود یک سال در سینما و تلویزیون حضور نداشت آن هم به دلیل گرفتاری های شخصی. اما در حال حاضر در سریال خوب ، بد، زشت ایفاگر نقش فرج فرجیان است.

فتحعلی اویسی ، چگونه خود را به عنوان یک بازیگر باور کرد؛

من هنوز هم خودم را باور ندارم و اگر استعدادی در من وجود دارد به خاطر جرقه هایی است که در زمان های گذشته در من زده شده و یا خودم متوجه آنها شده ام یا اطرافیانم. به هر حال توانایی و استعداد در همه وجود دارد و به نظر من آدمهایی که جنبه های مثبت خود را نمی بینند آدمهای بی توجهی هستند.

فکر می کنید هنوز هم استعدادی در شما وجود داشته باشد که از آن بی خبر باشید؛

شاید. نمی دانم.

اصلا تا به حال در مورد این موضوع فکر کرده اید؛

خیر. البته شکی وجود ندارد که هر کسی با استعدادهای متفاوتی خلق می شود و واقعا نمی شود گفت هیچ آدمی خلق شدنش بی اساس و بی هنر بوده است. به هر حال امیدوارم اگر هنوز هم استعدادی در من وجود دارد، آن را ببینم و پرورشش بدهم.

آقای اویسی ، اولین جرقه علاقه به سینما در شما کی زده شد؛

اولین فیلم را در 6 سالگی در زاهدان دیدم. سالن سینما بسیار کوچک و آشفته بود.

چه فیلمی بود. به خاطر دارید؛

بله. فیلم چهارراه حوادث را نمایش می داد که خیلی خوشم آمد. آن فیلم و فضایی که داشت خیلی من را جذب کرد و از همان زمان دلم می خواست من هم بتوانم وارد سینما بشوم و آن را تجربه کنم.

چه شد که به این آرزویتان رسیدید؛

سالها بعد در دانشگاه تهران در آزمونی که آقای حمید سمندریان و آقای شنگله برگزار کردند شرکت کردم که قبول نشدم از آن زمان تصمیم گرفتم این رشته را حتما بخوانم.

بعد از مدتها، به سمندریان این نکته را یادآوری نکردید؛

چرا. اتفاقا چند سال پیش که با هم تمرین تئاتر داشتیم یادش بود که من امتحان شفاهی را خوب دادم اما امتحان کتبی را نه. سمندریان آن موقع گفت: با تمام بضاعت هایی که داری ، نمی توانم در دانشگاه تهران تو را قبول کنم. این موضوع مربوط به 40 سال پیش است. بعد من به خارج از کشور رفتم و کارگردانی و بازیگری خواندم.

اولین نقشی که بازی کردید، چه بود؛

ایلچی طغای در سریال سربداران. بعد از یک قسمت که در این سریال بازی کردم آن را تا 10 قسمت ادامه دادند. ایلچی طغای که سیاهی لشکر بود، دیگر یکی از مهره های اصلی کار شد.

در پرونده هنریتان کارگردانی را هم تجربه کرده اید. چرا در طی این سالها کمتر به سمت این کار رفته اید؛

دیگر پیش نیامد. اتفاقا خیلی دوست دارم قبل از بازنشستگی واقعی یک کار دیگر را کارگردانی کنم ؛ اما هنوز آن قصه دلخواهم را پیدا نکرده ام.

دوست دارید در چه زمینه ای کار کنید؛

طنز را دوست دارم. اگر یک سوژه طنز منسجم و حسابی پیدا کنم هم کارگردانی خواهم کرد و هم بازی.

به کارهایتان در زمینه بازیگری بپردازیم. شما یکباره از یک ژانر کاملا جدی به کارهای طنز روی آوردید. این اتفاق چطور افتاد؛

این مساله برای خودم هم کار بعیدی به نظر می رسید. اما به قول خیلی از دوستان دلم را به دریا زدم و تا حدودی هم شهامت به خرج دادم. البته ناگفته نماند که همیشه رگه هایی از طنز در خودم می دیدم. در هر حال ، من این را نکته مثبتی می دانم و خوشحالم که توانسته ام در این کار تا حدی موفق شوم.

فکر می کنید در ژانر طنز توانسته اید خودتان را ثابت کنید؛

نمی دانم. تلاشم را کرده ام تا قدمهای مثبتی بردارم. اما عکس العمل های مردم نسبت به کارهایم در این زمینه تا حدی راضی کننده بوده است.

در اجرای کارهای طنز، شما بیشتر از طنز کلامی بهره می گیرید. در واقع تکه کلام هایی که از آنها استفاده می کنید خیلی در بازیهای شما به چشم می آیند.

شاید. به هر حال هر کسی از یک روشی استفاده می کند و روی یک موضوع زوم دارد. من هم روی این وجه از بازی دقت نظر بیشتری داشته ام ؛ چون آن هم نوعی از طنز است.

فکر می کنم استفاده از این روش ، در روی ماندگاری نقش هم به مراتب اثرگذاری بیشتری می تواند داشته باشد. شما چطور فکر می کنید؛

بله ، حتما همین طور است ، چون به هر حال تکیه کلام های آن شخصیت سر زبان ها می افتد، ولی من ترجیح می دهم طنز موقعیت انجام دهم ؛ چراکه شیرین تر و قابل باورتر است.

پس چرا کمتر طنز موقعیت را تجربه کردید؛

چون در ایران ، طنز موقعیت به معنای واقعی وجود ندارد یا حداقل کمتر است و نوشته ای را نمی بینیم که در عین جدی بودن ، مخاطب را به خنده وادار کند. بنابراین مجبور می شویم به طنزهای کلامی و غیره بسنده کنیم.

استاندارد شما برای به وجود آوردن یک طنز مطلوب چیست؛

استاندارد خاصی ندارم. به نظرم متن و کارگردانی می توانند بزرگترین کمک را به بازیگر بکنند. من شخصا سعی می کنم خودم را در آن شخصیت رها کنم و آن را حتی در گفتار و رفتار او به وجود بیاورم.

در کارهای طنز به شخصیت اعتقاد بیشتری دارید یا تیپ؛

قطعا شخصیت ، چون باورپذیرتر است.

در کارهایی که تا به حال انجام داده اید، بیشتر تیپ بودید تا شخصیت ، مثل کاووسی.

بله ، چون فضای آن کارها این گونه ایجاب می کرد ؛ اما علاقه شخصی خودم این نبوده است.

شما یک طنز خاص را هم به واسطه حضورتان در سریال کاکتوس تجربه کردید. از این تجربه متفاوت بگویید.

کاکتوس طنز نیش دار و قابل تاملی است ؛ طنزی که مخاطبش را به فکر وامی داشت و زهر خودش را هم می ریخت. با این گونه طنزها مشکلی ندارم و حتی به آن علاقه مند هستم ؛ ولی نمی دانم تا چه اندازه مورد توجه مردم است و جواب می دهد.

با توجه به این که سالهاست در مجموعه های طنز به عنوان بازیگر حضور دارید، سطح این نوع کارها را چطور می بینید.

راضی نیستم.

دلم می خواهد در بستر درستی قرار بگیرم تا شرمنده خودم و مخاطبان نشوم

با این که خودم یکی از طنازها هستم ، اما معتقدم هنوز خیلی با قله موقعیت فاصله داریم ، چرا که طنز ما بسیار جوان است و خیلی کمبود داریم. البته امیدوارم به مرور زمان و با توجه به حمایت های سازمان صداوسیما کیفیت این برنامه ها هم بهتر بشود.

چقدر برای شما مهم است کارهایی که در آنها بازی کرده اید، پرمخاطب باشد؛

بسیار زیاد، حتی اگر یک نفر مرا در خیابان ببیند و بگوید کارت بد است ، مطمئنا از گردونه خارج می شوم و قطعا منتظر آن روز هستم که نگویند دیگر بس است.

فکر می کنید طنز فتحعلی اویسی تا چه زمانی جواب خواهد داد؛

نمی دانم ؛ ولی احتمالا تا زمانی که مردم او را بخواهند و سراغش را بگیرند، چرا که کار ما باید مخاطب داشته باشد. اگر مخاطب نداشته باشیم پس برای چه کار می کنیم؛

شما پس از حضور در کارهای طنز تلویزیونی ، در سینما هم کارهای طنز انجام دادی. کارهایی مانند بله برون و مومیایی 3 ، در صورتی که تا پیش از آن در سینما تنها در کارهای جدی و حتی نقشهای منفی حضور داشتید. در این باره مقداری توضیح دهید؛

بله ، در سینما هم پیشنهادهای طنز داشتم که آنها را پذیرفتم ؛ چون به کار طنز علاقه مند هستم و چون به قول شما در سینما فقط کارهای جدی و منتفی را تجربه کرده بودم ، دوست داشتم از این فرصت هم استفاده کنم و در این ژانر هم خودم را محکی بزنم که خوشبختانه تا حدودی موفق هم بودم.

اساسا فکر می کنید فتحعلی اویسی در سینمای ایران ، پس از 30 سال فعالیت هنری چه جایگاهی دارد؛

هیچ جایگاهی ندارد. در تلویزیون شاید این اتفاق برایم افتاده باشد، ولی هرگز در سینما نتوانسته ام خودم را تثبیت و آن طور که باید و شاید خودم را متبلور کنم.

چرا؛

دلایل زیادی وجود دارد ؛ از جمله پیشنهاد خوب ، ضعف فیلمنامه و حتی می توانم از کوتاهی خودم هم در این زمینه مثال بزنم. بیشتر خودم باید تلاش می کردم که لابد این کار را نکرده ام و قدمهای درستی بر نداشته ام.

ولی شما در فیلمی مانند ناخدا خورشید بازی کردید که برای حضورتان در این فیلم حتی نامزد بهترین بازیگر نقش دوم شدید؛

بله ، چون فیلمنامه قوی و کارگردانی درستی داشت. اما قبول کنید که در حال حاضر کمتر فیلمهایی مانند ناخدا خورشید و امثال آن ساخته می شود ؛ یعنی دیگر فیلمی را پیدا نمی کنی که بتوان آن را در آرشیو شخصی ات داشته باشی. منظورم از لحاظ کیفی و ساختار فیلم است. ناخدا خورشید آن چهارچوبی را که من به دنبالش بودم ، داشت.

در این سالها توانسته اید نقش دلخواهتان را در سینما تجربه کنید؛

خیر ؛ چون اگر بخواهی منتظر نقش دلخواهت باشی ، فقط وقت خودت را تلف کرده ای. من در سینما هر نقشی را که پیش آمد انجام دادم ، به امید این که یک روز به نقش دلخواهم برسم ؛ اما این را نیافتم.

از این مساله ناراضی هستید؛

خیر، چون اگر پیش می آمد، حتما انجام داده بودم.

هنوز هم وقتی به عنوان یک بازیگر مقابل دوربین نقشی ایفا می کنید، لذت می برید؛

به ندرت. دلم می خواهد در بستر درستی قرار بگیرم تا شرمنده خودم و مخاطبان نشوم. در واقع مایلم در کاری که حضور پیدا می کنم ، شناسنامه داشته باشد. به هر حال هنوز هم باید تجربه کرد و آموخت.

برویم سراغ مجموعه خوب ، بد، زشت. از نقشتان در این مجموعه بگویید.

در این سریال نقش فرج فرجیان را دارم که به اتفاق دو نفر از دوستانش قصد دارند سر یک نفر را کلاه بگذارند که در نهایت متوجه می شوند، سر خودشان کلاه رفته است.

فرج فرجیان ویژگی خاصی هم دارد؛

شاید ویژگی خاص او تنها در نوع اجرا و فرازونشیب های بازی اش باشد.

تا اینجا از کار راضی هستید؛

بله ، بعد از مدتها که کار طنز انجام دادم ، بالاخره فرصتی پیش آمد تا در یک نقش کاملا جدی بازی کنم که از این نظر خوشحالم.

پس خودتان هم دلتنگ کارهای جدی تر بودید؛

بله ، دوست نداشتم در کارهای طنز به سمت کلیشه شدن بروم و بازی در این مجموعه باعث شد به خانه اولم برگردم.

این مجموعه ، اولین کار مناسبتی شماست؛

بله ، پیش از این بازی در کارهای مناسبتی را تجربه نکرده بودم که خوشبختانه این بار توانستم و از انتخابم راضی هستم.

کار با علیرضا افخمی چگونه است؛

خیلی خوب است. افخمی بدرستی و با دقت خاصی نقشها را تشریح می کند.

ماندگارترین نقشهای فتحعلی اویسی از نظر خودش؛

درتلویزیون کاووسی ودرسینماسرهنگ ناخداخورشید.