مادر، نقشی بزرگ و پایان‌ناپذیر است

این بازیگر توانمند و پیشکسوت سینما و تلویزیون در آخرین کاری که حضور داشته است، با نام «ویلایی‌ها» نقش مادر یک رزمنده را به زیبایی و با قدرت و باورپذیری همیشگی‌اش بازی کرد.

در حاشیه سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر و زمانی که ثریا قاسمی به کاخ جشنواره آمده بود، فرصتی دست داد تا دقایقی با او همکلام شویم؛ با این توضحی کوتاه که او متولد سال 1319 است و در سن 76 سالگی با بازی در حدود 30 فیلم سینمایی و 15 مجموعه تلویزیونی، کارنامه‌ای درخشان و ماندگار دارد.

خانم قاسمی، مادر بودن حس قوی و بزرگی است، اما احساس می‌کنم مادر یک رزمنده بودن، مادر شهید بودن و مادری منتظر، بسیاربسیار دشوار باشد، دوست دارم به بهانه نقش تحسین‌برانگیزتان در فیلم ویلایی‌ها، گفت‌وگویم با شما را از همین حال و هوای مادرانگی خاص آغاز کنم.

اول باید بگویم برای خود من این تجربه همراه با چند ویژگی بود، ویژگی‌هایی که شاید متفاوت و گاه متضاد هم بودند، این نقش هم بسیار سخت بود و هم بسیار غم‌آور، اما در عین حال در کارنامه من چنین نقشی افتخارانگیز است، من درس‌های زیادی از ایفای نقش مادر یک رزمنده گرفتم، بازی به عنوان چنین مادری، برای من یادآور روزهای سخت و البته عزیز دفاع مقدس بود، روزهای انتظار مادران، انتظارهای امیدوارانه و گاه شوکه‌کننده در خانواده‌های ایرانی، این‌که آیا فرزندشان را دوباره می‌بینند یا آن آغوش و آن بوسه دیگر تکرار نخواهد شد.

آنها که مادر هستند می‌دانند چقدر این انتظار و این بی‌خبری سخت است، هر مادری با زخمی کوچک بر جسم فرزندش آشوب می‌شود، حالا شما فکر کنید بازی در چنین نقشی و اصلا در زندگی واقعی چنین مادران بزرگواری چه کشیده‌اند؛ برای یک مادر هیچ چیزی سخت‌تر از این نیست که از سرنوشت فرزند خود در یک جنگ نابرابر بی‌خبر باشد و زمانی هم که او را می‌بیند، به این فکر ‌کند که آیا یک بار دیگر فرزندش را می‌بیند؟ می‌خواهم بگویم مادر بودن، نقشی بزرگ و تمام‌نشدنی است، از لحظه‌ای که مادر فرزندش را برای نخستین بار در آغوش می‌گیرد تا زمانی که زنده است، بی‌وقفه مادر است و عشق می‌ورزد.

شما در جمع خبرنگاران این فیلم را به مردم دزفول و اندیمشک تقدیم کردید، چرا؟

این فیلم توانسته بخوبی موضوع زنان در زمان جنگ را به تصویر بکشد، درواقع حضور زنان در «ویلایی‌ها» بشدت پررنگ است. وقتی ما داشتیم این فیلم را می‌ساختیم، مشکلاتی زیادی به وجود آمد، سختی‌های زیادی وجود داشت، شرایط بسیار دشواری در زمان فیلمبرداری داشتیم،‌ دمای هوا و آلودگی شدید کار را بیش از حد سخت کرده بود. روزها در بیابان بودیم و... من بی‌وقفه در چنین شرایطی به این فکر می‌کردم که مردم عزیز دزفول و اندیمشک چه کشیده‌اند و چه ایثارها کرده‌اند و هنوز هم آن‌طور که شایسته آنهاست، امکانات در اختیارشان نیست. چهره واقعی جنگ را در این زنان و این مردم باید جست‌وجو کرد. در این فیلم کسی نقش اول نیست نقش اول این فیلم را زن یا زنانی بازی می‌کنند که مادران انتظار هستند و هنوز هم در گوشه و کنار این سرزمین، نفس‌شان هوا را متبرک می‌کند.

خانم قاسمی خودتان بیشتر دوست دارید نقش چه مادرانی را ایفا کنید؟

می‌دانید چون شما آقا هستید شاید متوجه نشوید، مادران در هر جای دنیا که باشند شبیه یکدیگرند، با این تفاوت که مشکلات‌شان با هم فرق می‌کند.

اما از نظر شخصی واقعا فیلم‌های دفاع مقدسی را دوست دارم، ولی در مجموع داستان خوب و کنش‌های شخصیتی که بازی می‌کنم، بیشتر برایم مهم است.

الان دور و بر ما گروهی از جوان‌ها و علاقه‌مندان به سینما ایستاده‌اند و منتظر شما هستند، به این جوان‌ها توصیه می‌کنید وارد سینما شوند؟

من با این قطعیت به هیچ‌کسی چنین توصیه‌ای نمی‌کنم، اما از نظر تجربی پاسخم منفی است، به این دلیل که بازیگری واقعا حرفه‌ای دشوار است و فقط کسانی می‌توانند در آن موفق شوند که عاشق باشند، چراکه یک عاشق این همه سختی را به جان می‌خرد، پس توصیه اصلی این است که اگر جوانان عزیز عاشق واقعی بازیگری نیستند و از روی مد، هوس و شهرت می‌خواهند وارد شوند، سخت در اشتباه هستند. حتی سراغ دانشگاه و هنر خواندن هم نروند، عمرشان را بگذارند برای کاری که به آن از ته دل علاقه دارند و استعدادش را هم دارند. فراموش نکنیم هیچ دانشگاهی هنرمند خلق نمی‌کند. هنرمند بودن در ذات و جان آدم‌هاست.

یکی از مسائل مهم در هر خانواده‌ای اقتصاد خانواده است، با توجه به این‌که این روزها برخی از بازیگران پیکشسوت مدام از نظر مسائل اقتصادی و بیکاری گلایه دارند، خواستم از شما هم درباره این مساله در زندگی بپرسم.

درخصوص بیکاری پیشکسوتان کاملا درست می‌گویید، وجود دارد، هنگامی که کار کم تولید شود عده‌ای خانه‌نشین می‌شوند و این مساله طبیعی است. بیکاری فقط برای کارگران و کارمندان و رانندگان تاکسی و... نیست، بیکاری برای بازیگران هم هست و اصولا بیکاری در هر خانواده‌ای یک آفت و آسیب بزرگ است که امیدوارم هیچ خانواده‌ای گرفتار آن نباشد و روزی و رزقش به راه باشد.

بامداد محمدی