لال‌بازی در شب جشنی اساطیری

این آیین در شهرهای آمل و قائمشهر رواج بیشتری دارد و همچنان در این شهرها اجرا می‌شود. البته این آیین بخشی از جشنی باستانی به نام «تیرماه سیزده شو» است. جشنی که براساس تقویم طبری صورت می‌گیرد. در این شب خانواده‌ها با دور هم نشستن و درست کردن شیرینی‌ها و غذا‌های سنتی مثل پشت زیک، پیسکنده، کماج و... تقریبا مثل شب یلدا این شب را جشن می‌گیرند. نقطه هیجان‌انگیز این شب «لال» آن است که به همین دلیل به لال‌شو معروف است.

در این راستا، یکسری از افراد نقش یک انسان لال را بازی کرده و به خانه‌های دیگران می‌روند. این افراد که متشکل از یک نفر به عنوان لال مار (یعنی مادر لال) یک توره دار و یک یا چند نفر لال هستند که وقتی به یک خانه می‌روند یک لال به داخل خانه رفته و همه اعضای خانه را با چوبی که در دست دارد می‌زند و صاحبخانه باید مقداری میوه و شیرینی‌های سنتی به آنها بدهد که توره‌دار باید این وسایل را در سبد خود بگذارد. سرپرست گروه، لال مار است که در کوچه پس کوچه‌ها به شعرسرایی می‌پردازد و اهالی را از آمدن لال خبر می‌کند و اشعاری مثل اشعار زیر را ذکر می‌کند:

لال بمو لال بمو پینه بزه شلوار بمو پار بورده امسال بمو... .

مراسم تیر ما سیزده یا لال شو در آخرین ماه پاییز در ماه‌های طبری که به ماه «تیر ما» مشهور بود برگزار می‌شود. شب باستانی تیرماه سیزده شو متعلق به هزاره پهلوانی و حماسه‌ای ملت ایران است. در دورانی که ساکنان البرز در شمال و جنوب آن بر سر زمین با یکدیگر نزاع داشتند. براساس آنچه در روایات است مردم برای تعیین حد و مرز سرزمین‌ها از اسطوره و پهلوان پرتاب کمان خواستند که این مرز را تعیین کند. امروزه این آیین با قدمتی کهن به صورت مراسم‌های لال بازی و بومی‌خوانی و بازی‌های محلی گرامی داشته می‌شود.