طرح «پل ویتامینی» میان ایران و روسیه

آیا آماری از میزان تجارت محصولات کشاورزی میان دو کشور در اختیار دارید؟

با توجه به آماری که داریم، حجم مالی صادرات محصولات کشاورزی ایران به روسیه در سال 2014 رقمی نزدیک به 300 میلیون دلار بوده که این رقم در سال 2015 تنها 175 میلیون دلار بوده و نشان‌دهنده کاهشی قابل ‌ملاحظه است.

روند تجارت میان دو کشور را چطور پیش‌بینی می‌کنید؟

با توجه به حجم کلی نیاز روسیه به محصولات کشاورزی، یعنی رقمی معادل 5/3 میلیارد دلار، فرصت‌های گسترده‌ای در این زمینه برای صنایع کشاورزی و غذایی ایران وجود دارد. نکته جالب این است که از حجم واردات محصولات غذایی و کشاورزی روسیه تقریبا نیمی مربوط به واردات انواع پنیر بوده و می‌دانیم صنایع لبنی ایران بسیار گسترده و فعال هستند که می‌توانند سهم بازار مناسبی را در بازار روسیه به خود اختصاص دهند.

به نظر شما دلیل کاهش صادرات محصولات کشاورزی و غذایی ایران به روسیه چیست؟

اولین نکته مربوط به کاهش خرید روسیه بوده، چون کاهش قیمت نفت باعث بروز برخی مشکلات شده بود. اما این دلیل اصلی نیست و تقریبا 90 درصد دلیل کاهش صادرات محصولات ایرانی مربوط به خود صادرکنندگان است.

به عنوان مثال، اغلب صادرکنندگان محصولات غذایی ایران به دنبال فروش محصولات تولیدشده خود در بازارهای خارجی هستند در حالی که اصلا ممکن است تولیدات آنها با ذائقه کشور هدف سازگار نباشد، بنابراین این تولیدکنندگان باید برای آن بازار تولید کنند و به دنبال جذب آن باشند.

این در حالی است که بازار مواد غذایی و محصولات کشاورزی روسیه کمی متفاوت از دیگر مناطق جهان است به صورتی که چند شرکت هلدینگ بزرگ در این زمینه فعالیت دارند که کل بازار روسیه را تغذیه می‌کنند و خبری از تجار ایرانی در فهرست تولیدکنندگان این هلدینگ‌ها نیست و تعداد انگشت‌شماری از تولیدکنندگان ایرانی با آنها ارتباط برقرار کرده‌اند. بنابراین بازار روسیه کاملا با بازار سنتی ایران متفاوت است.

به نظر شما محصولات کشاورزی ایران در سبد خریدهای روسیه جایگاهی دارند؟

بله؛ اکنون براساس برنامه‌های روسیه، تولیدات ایران به عنوان یکی از بازارهای مهم برای تامین نیازهای غذایی و محصولات کشاورزی تعیین‌شده، اما لازم است شرایط خاصی در این زمینه ایجاد شود.

امتیازهای بازار ایران برای تجار روسیه چیست؟

اول از همه روابط سیاسی بسیار مناسب که بستر خوبی برای توسعه صادرات و واردات است. دوم، دسترسی آسان به بازار تولید (مرزهای آبی، هوایی یا حمل و نقل زمینی). سوم، تسهیلات ویژه برای تجار دو کشور که از طریق دولت‌ها مثل بحث کریدور سبز در نظر گرفته شده است. این در حالی است که کیفیت و تنوع محصولات ایرانی را نیز نمی‌توان نادیده گرفت.

آیا طرح خاصی برای گسترش روابط تجاری بخصوص در بخش کشاورزی میان دو کشور دیده شده است؟

بله؛ روسیه برنامه‌ای با نام «پل ویتامینی» برای ایران تعریف کرده است که با توجه به اهمیت کیفیت محصولات غذایی و همچنین سلامت مردم این برنامه اجرایی شده است و تصمیم داریم با افزایش میزان خرید از بازار ایران این پل را برقرار کنیم.

به نظر شما تحریم شرکت‌های ترکیه از سوی کشور شما فرصتی برای تولیدات ایرانی بوده است؟

اجازه دهید دوباره اشاره کنم که روسیه سالانه 5/3 میلیارد دلار واردات محصولات غذایی و کشاورزی دارد، بنابراین تامین این حجم از محصولات مورد نیازش غیرقابل انکار است و هر کشوری که بتواند این نیاز را برطرف کند در واقع منافع خوبی به دست خواهد آورد. بنابراین وقتی ترکیه که بخش قابل‌توجهی از نیازهای غذایی و محصولات کشاورزی روسیه را تامین می‌کرده از فهرست صادرکنندگان محصولات به روسیه حذف شد، ایران می‌توانست جایگاه خوبی در این زمینه به خود اختصاص دهد.

شما گفتید می‌توانست؛ یعنی ایران این فرصت را از دست داد؟

ببینید ممکن است پاسخ شما مثبت باشد، اما لازم است به این مساله توجه کنیم که در دنیای تجارت رقابت همچنان وجود دارد. بنابراین فرصت همیشه هست، فقط گاهی اوقات دسترسی ساده‌تر است و گاهی باید برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشیم.

از این‌رو ایران همواره فرصت حضور در بازار بزرگی به‌نام روسیه را خواهد داشت بخصوص این‌که روابط سیاسی دو طرف کاملا تعریف شده و قابل‌اعتماد است.

به نظر شما مهم‌ترین کالای صادراتی ایران در این بخش از تجارت چیست؟

صنایع غذایی آنچنان گسترده است که نمی‌توان گفت فقط یک کالا مورد نظر است، اما لبنیات، سبزیجات و برخی محصولات پروتئینی مهم‌ترین امتیازهای ایران در بازار روسیه است.