در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
سیاه گوش ایران در خطر است
تنها نمونه سیاه گوش موجود در اسارت به عنوان گونه ای کمیاب و در خطر انقراض و فاقد هر گونه آمار و شناسنامه علمی معتبر در ایران و تنها نمونه در دسترس و قابل مطالعه، به مثابه گنجینه یا ذخیره ژنتیکی
سیاه گوش یا لینکس با نام علمی Euracian lynx از راسته گوشتخواران و در زمره 4گربه سان کوچک ایرانی است و دست و پایی بلند و دمی بسیار کوتاه با توک پهن و سیاه رنگ و یک دسته مو به طول 4سانتی متر روی گوشها دارد که به دلیل داشتن جثه ای بزرگ و خالهای روی بدنش ، معمولا با پلنگ اشتباه گرفته می شود.
غذای مورد علاقه آن معمولا بچه های گراز، شوکا، مرال و پستانداران کوچک است. این گونه به صورت انفرادی زندگی می کند و به دلیل روزگرد بودن ، برخلاف دیگر گربه سانان شبگرد، بیشتر در معرض تهدید و خطر قرار دارد. پراکندگی آن در ایران ، در مناطقی از آذربایجان شرقی و غربی شروع می شود و تا نواحی زنجان ، قزوین و جنوب گرگان ادامه می یابد.
حضور سیاه گوش در این مناطق بر اساس مشاهدات تصادفی محیطبانان و یا گزارش های ثبت شده است و تا به حال مطالعات علمی و دقیقی از سوی کارشناسان چه خارجی و چه ایرانی روی این گوشتخوار ایرانی صورت نگرفته است.
مهندس هوشنگ ضیایی ، کارشناس حیات وحش و مدیر طرح بین المللی یوز ایرانی ، درباره اطلاعات موجود در زمینه سیاه گوش می گوید: این اطلاعات به صورت پراکنده و از طریق گزارش های مشکوک مردمی حاصل شده است و هیچ کار کارشناسی و علمی درباره مطالعات رفتاری ، ژنتیکی و پراکندگی این حیوان که با گونه های مشابه خود در امریکای شمالی و اروپا متفاوت است ، صورت نپذیرفته است و تنها به بررسی های مختصر روی پوست تاکسیدرمی شده این گونه در یک یا 2موزه اکتفا شده است.
انجام نشدن مطالعات تحقیقی و طرحهای پژوهشی در خصوص این گونه ، در حالی ادامه می یابد که زیستگاه این حیوان به دلیل مدیریت ناصحیح حفاظتی و پیشروی مناطق مسکونی و کشاورزی در حال تخریب است و طعمه های قابل تغذیه آن نیز به واسطه این تخریب ها و شکارهای بی رویه کاهش یافته است.
به طوری که پس از گذشت زمانی نه چندان دور، نام این گونه نیز همانند ببر و شیر ایرانی در فهرست حیوانات منقرض شده قرار خواهد گرفت ، بدون این که حتی مطالعه ای روی آن صورت گرفته باشد!
سیاه گوش پردیسان فرصت طلایی برای محققان
حضور گونه ای کمیاب و باارزش که دسترسی به آن در شرایط عادی به دلیل ویژگی های خاص این حیوان همچون مخفیکاری و کمی تعداد آن میسر نیست ، فرصتی است طلایی که باید از سوی کارشناسان و مسوولان مغتنم شمرده شده باشد و پیش از این که این حیوان هم به سرنوشت یوزپلنگ اسیر پردیسان (مارتیا) در چند سال گذشته دچار شود، هرچه سریع تر زمینه بررسی و مطالعات آن فراهم شود.
اما مطالعه این حیوان که از مشکین شهر آذربایجان به پردیسان منتقل شده است ، به دلیل دست آموز بودن ، نبود امکانات و تجهیزات مناسب و نداشتن شرایط مساعد و مطلوب و مطابق با استانداردهای بین المللی برای زیست و فعالیت در قفس دشوار است و محدودیت ها و شیوه های خاص خود را دارد؛ چرا که اولین قدم در راه مطالعه این حیوان حفظ آن است و اگر این مهم میسر نشود، این گونه نیز همانند مارتا (تنها یوزپلنگ ایرانی در اسارت) محکوم به فنا خواهد شد!
به گفته مهندس ضیایی ، امکان رهاسازی این حیوان در طبیعت وجود ندارد؛ زیرا اندام ها و جثه آن به دلیل زندگی کردن با آدمها و دست آموز شدن ، ورزیده نشده است و قدرت شکار کردن ندارد و در صورت رهاسازی از میان می رود و تنها راه حل حفظ آن ، ارتقا و تغییر شرایط زیست آن در قفس و تکثیر آن در اسارت از طریق تکنیک ها و آموزش های مختلف از قبیل نحوه شکار و مواجهه با خطر و غیره امکانپذیر است که لازمه آن هم انجام یک سلسله کار تحقیقاتی و علمی روی این گونه است.
مدیر پروژه یوز معتقد است: اعزام کارشناسان به باغ وحشهای معتبر دنیا برای آموزش در زمینه نحوه نگهداری و مدیریت حیوانات ، ساخت باغ وحش هایی در سطح استانداردهای جهانی و قرار دادن امکانات و تجهیزات در اختیار محققان برای مطالعه و بررسی های علمی و جلب علاقه مردم برای بازدید از باغ وحشها باعث حفظ و نگهداری گونه های با ارزش و نجات آنها از خطر انقراض خواهد شد.
باغ وحش های غیراستاندارد
امروزه باغ وحش ها جایگاه مهمی دارند؛ زیرا ضمن تکثیر و حفاظت گونه های جانوری در خطر انقراض و انجام پژوهش های علمی در زمینه نیازهای زیستی گونه ها و رفتارشناسی با بازگرداندن دوباره آنها به زیستگاه های اصلی ، به عنوان مراکز معتبر تحقیقاتی نیز محسوب می شوند.
از طرفی ، باغ وحش ها با فراهم آوردن زمینه ارتباط نزدیک میان مردم و موجودات و افزایش آگاهی عمومی درباره گونه های حیات وحش و اهمیت آنها، زمینه مشارکت مردم در امر حفاظت را مهیا می کنند و باعث ایجاد تعادل روحی و روانی و تلطیف روحیه انسان شهرنشین دور از طبیعت می شوند.
اما متاسفانه به علت مشخص نبودن جایگاه باغ وحش در کشور و پایین بودن سطح آن از استانداردهای جهانی ، نقش و کارکرد تعداد محدود باغ وحش های ایران در امر آموزش ، تحقیق و حفظ گونه های نادر تنزل یافته است.
به طوری که اکثر مردم شناخت و آگاهی ای از حیوانات ندارند و ارزش چندانی برای آنها قائل نیستند و حتی در حین بازدید به آزار و اذیت حیوانات اسیر در قفس می پردازند.
در صورتی که اطلاع رسانی عمومی ، اشاعه فرهنگ حفظ حیات وحش ، ایجاد شرایط بهینه و مطلوب برای بازدید مردم و نظارت و بازدید مستمر کارشناسان محیط زیست از باغ وحش ها می تواند باعث بهبود کیفیت باغ وحش ها و علاقه مند کردن مردم به حفظ حیات موجودات باارزش کشورمان همچون سیاه گوش پردیسان شود.
سعیده سید اختیاری 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
