رادیو معارف، پاسخگوی نیازهای روز جامعه دینی

از زمان راه اندازی،‌ رادیو معارف تا امروز چه روندی را به لحاظ رشد مخاطب سپری کرده است؟

رسانه‌ها دو دسته مخاطب دارند که یکی از آنها مخاطبان عام با ویژگی‌های متفاوت و سلایق و علایق گوناگونی هستند و هر رسانه برای جلب نظر این گروه لازم است در حوزه‌های مختلف و به گونه‌های متنوعی دست به برنامه سازی بزند تا حدی که رضایت همگان را جلب کند، ‌اما دسته دوم مخاطبان خاص یا مخاطبان هدف یک رسانه‌اند که بیشترین برنامه ریزی دست اندرکاران آن رسانه،‌ معطوف به تولید برنامه برای این عده است. در واقع شاخص توانمندی و معیار ارزیابی یک رسانه، میزان توجه و رضایت مخاطبان خاص آن رسانه است. رادیو معارف هم یک شبکه تخصصی نشر معارف اسلامی است که ضمن توجه عموم مردم به این رادیو، مخاطبان خاص نیز خواسته‌ها و نیازهای معرفتی خود را در برنامه‌های این رسانه جست‌وجو می‌کنند که از جمله آنها فرهیختگان، حوزویان و دانشجویان سراسر کشور هستند.

یعنی در حال حاضر رادیو معارف توانسته اقبال عمومی را در حوزه معارف جلب کند؟

پس از تاسیس، هر چه این رادیوی دینی در سطح جامعه شناخته‌تر شد، اقبال مخاطبان آن روبه فزونی گذاشت؛ به طوری که امروزه در میان شبکه‌های سراسری، رتبه پنجم را از نظر استقبال مخاطب دارد.

استقبال مخاطب در پی پاسخ به نیازهای آنان، تنوع برنامه‌ای، ادبیات و زبان برنامه صورت می‌گیرد که برنامه‌سازان رادیو با توجه به آشنایی با نبض جامعه دینی، رصد شبهات در حوزه‌های تاریخی و اعتقادی قرآنی، بهره‌گیری از کارشناسان نخبه حوزه علمیه قم و اهتمام خاص به استفاده از قالب‌های برنامه‌ای، توانسته‌اند هر روز به جمع مخاطبان این رسانه دینی اضافه کنند.

رادیو معارف در ترویج مباحث معارفی چه نقشی داشته است؟

رسالت اصلی رادیو معارف تبیین و ترویج آموزه‌های وحیانی و اهل بیتی است. این رسانه با مطالعه دقیق خواست‌های مخاطبان خود، به دسته بندی موضوعی مطالب حوزه دین پرداخته و هر گروه، متولی پاسخگویی به این نیازها در تولیدات برنامه‌ای خود است. مزیت نسبی رادیو معارف، همجواری با حوزه علمیه قم، مراجع عظام تقلید و موسسات علمی و پژوهشی است که به غنای محتوایی برنامه‌ها کمک شایانی کرده. ارتباط گروه‌های علمی رادیو معارف با این موسسات و کارشناسان،‌ سبب تقویت برنامه‌ها شده و مخاطبان با اعتماد به این رسانه، مطالب را مستند، مستدل و اقناعی دریافت می‌کنند.

آیا رادیو معارف در حوزه معارف به دیگر شبکه‌ها هم کمک می‌کند؟

این رادیو، مددکار سایر رسانه‌های سازمان صدا و سیما هم شده و بسیاری از درخواست‌های برنامه‌ای در حوزه معارف اسلامی را تولید می‌کند و تعداد زیادی از مراکز سازمان از تولیدات این رسانه در جدول پخش خود استفاده می‌کنند.

وقتی شما مدیریت رادیو معارف را به عهده گرفتید، به چه مباحثی توجه کردید و کوشیدید آن را تقویت کنید؟

خوشبختانه مسیر رادیو معارف، ریل‌گذاری شده و اقدامات خوبی صورت گرفته است. در دوره مدیریتی بنده، در دو حوزه محتوایی و ساختاری راهبردهایی طراحی شد تا گروه‌ها و برنامه‌سازان آن را عملیاتی کنند. در حوزه محتوا تمرکز بر موضوع اخلاق اجتماعی با توجه به فراگیر شدن برخی ناهنجاری‌ها در جامعه، پاسخگویی به شبهات مختلف در حوزه‌های دینی و ارائه مباحث کارشناسی به صورت کوتاه، گویا و اقناعی در اولویت بود.

در حوزه ساختار،‌ بهره گیری از تنوع قالب‌ها بویژه قالب مستند،‌ نمایش، مسابقه و کوتاه‌سازی برنامه‌ها و جذابیت بخشی به آن در دستور کار بود. مخاطب در دنیای متکثر رسانه‌ها با جذابیت‌های شکلی و موسیقایی، اگر نیاز خود را در رسانه‌ای پیدا کرد، همراهی می‌کند، از این رو در کنار غنا و سلامت محتوا توجه به ساختار جذاب و شنیدنی باید سرلوحه کار باشد که همکاران بنده در این رسانه به این مهم اعتقاد و اهتمام دارند.

رادیوی تخصصی نیاز به پشتوانه علمی دارد. چگونه آن را تامین می‌کنید؟

اگر رادیو سلامت، ‌رادیویی تخصصی در حوزه سلامت جسم است و باید پزشکان حاذق در آن کارشناسی و نظارت کنند، رادیو معارف، رسانه‌ای تخصصی در حوزه دین است که با اعتقادات مردم و حلال و حرام‌های شرعی سروکار دارد. در این رادیو،‌ هیچ برنامه‌ای بدون پشتوانه پژوهشی تولید نمی‌شود. پشتوانه پژوهشی برنامه‌ها، مشاوران برنامه‌ها و تحقیقات صورت گرفته در گروه‌های علمی متناظر با موسسات پژوهشی مستقر در قم است.

برنامه سازی در حوزه دین، از حساسیت‌ها و ظرافت‌های خاصی برخوردار است که اگر رعایت نشود آسیب‌ها و مخاطرات بسیاری برای جامعه ایجاد خواهد کرد. از این رو رادیو معارف، به واسطه سراسری و تخصصی بودن،‌ توجه مسئولان سازمان صدا و سیما را می‌طلبد تا نگاه ویژه‌ای به آن داشته باشند. مشکلات ساختاری رادیو و بودجه آن از جمله مسائلی است که نیاز به حمایت‌های ریاست سازمان و معاونت صدا دارد.

رادیو معارف چگونه به موضوعات روز جامعه مانند اینترنت و موبایل و ... هم می‌پردازد؟

گروه‌های رادیو معارف موظف به شناسایی موضوعات جدید، ‌کارشناسان جدید و طراحی نو برای برنامه‌های خود هستند تا رسانه، پویا و فعال در جامعه حضور داشته باشد. پویایی رسانه به نو‌به‌نو شدن آن و پاسخگو بودن به مسائل روز است. رادیو معارف در شرایطی که بحث موسیقی و چارچوب شرعی آن مطرح بود به این مسأله ورود کرد و در برنامه «فقه پویا» با حضور کارشناسان دو حوزه «فقه» و «موسیقی» مبحث «فقه هنر» و اختصاصا «فقه موسیقی» را مطرح کرد که مورد استقبال محافل علمی و هنری قرار گرفت.

بحث ماهواره، فرصت‌ها و آسیب‌های آن، مبحث اینترنت، فضای مجازی، تلفن همراه و شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای نیز از جمله موضوعاتی بود که در برنامه‌ها به صورت گسترده و دقیق به آن پرداختیم. مباحث عرفان‌های نوظهور، خرافات، طب سنتی، سبک زندگی، زنان، اعتیاد، طلاق و ... با برنامه‌ریزی دقیق در برنامه‌ها پیگیری می‌شود و خوشبختانه مورد استقبال هم قرار گرفته است.

علاوه بر رادیو که برای شنیدن است، امکان دیگری هم برای مخاطبان ایجاد کرده‌اید تا از برنامه‌ها بهره‌برداری کنند؟

تمام برنامه‌ها، پس از پخش روی سایت رادیو معارف بارگذاری می‌شود و علاقه‌مندان به مباحث می‌توانند آن برنامه را با دو امکان شنیدن و دریافت از طریق سایت دنبال کنند. برخی برنامه‌ها با مشارکت برخی موسسات تبدیل به نرم‌افزار شده و برخی دیگر نیز با همت کارشناس برنامه، ‌تبدیل به کتاب شده که به ماندگاری محتوای آنها کمک کرده است.

فاطمه عودباشی

رادیو و تلویزیون