سفر به آن سوی مدار زمین، آسان می‌شود

برخلاف دوران جنگ سرد که رقابت‌های فضایی به سفر به مدار زمین و گام گذاشتن روی ماه منجر شد، این بار شاهد داغ شدن رقابت تجاری در عرصه فضا هستیم. شرکت‌های خصوصی نظیر اسپیس ایکس، بوئینگ و سیرا نوادا اکنون در قالب قراردادهای تجاری مشخص، به سرویس دهی به ناسا و دیگر آژانس‌های فضانوردی دنیا برای توسعه ایستگاه فضایی بین‌المللی مشغول هستند و برخی از آنها به طور همزمان تلاش جدی برای تحقق ایده رساندن انسان به اعماق فضا و ازجمله مریخ را هم دنبال می‌کنند. در ادامه به بررسی هفت فضاپیمایی پرداخته شده که در سال‌های پیش رو انسان‌ها را به مدار زمین و فراتر از آن خواهند رساند.

فضاپیمای اوریون (Orion)

ناسا سرمایه‌گذاری کلانی روی این فضاپیما کرده و در نظر دارد در حد فاصل سال‌های 2021 تا 2023 نخستین پرتاب سرنشین دار آن را انجام دهد. البته این برنامه از سال 2014 آغاز شده است. در آن سال ناسا فضاپیمای مورد نظرش را در قالب یک پرتاب آزمایشی راهی مدار زمین کرد. این فضاپیما که توسط شرکت لاکهید مارتین برای ناسا ساخته شده قابلیت آن را دارد که برای نخستین بار پس از آخرین مأموریت آپولو در سال 1972، انسان‌ها را به جایی در فراتر از مدار پایین زمین برساند. این تازه آغاز یک ماجرای هیجان‌انگیز است. در مراحل بعدی مقاصد خبرسازی ازجمله مریخ در تیررس برنامه‌های ناسا قرار دارد. فضاپیمای اوریون به گونه‌ای ساخته شده که بتواند تا چهار نفر را به مدت 21 روز در فضا جابه‌جا کند. ناسا در نظر دارد در سال 2018 اوریون را سوار بر قدرتمندترین موشک ساخت شده ـ یعنی SLS ـ راهی فضا کند. در این سفر اوریون با سفر به 70 هزار کیلومتر فراتر از ماه تاریخ‌ساز خواهد شد. به این ترتیب فضانوردان آینده ناسا به محدوده‌ای از فضا خواهند رسید که تاکنون پای هیچ بشری به آن باز نشده بود، اما این تازه آغاز هیجانی است که در حد فاصل 2021 تا 2023 به اوج خواهد رسید.

کپسول دراگون (Dragon)

این سامانه فضایی را باید اوج تلاش شرکت‌های خصوصی برای توسعه اکتشافات فضایی به شمار آورد. شرکت اسپیس ایکس که در صدر آن سرمایه‌گذار ماجراجویی به نام ایلان ماسک قرار دارد، برنامه‌های زیادی برای اعزام انسان‌ها به محدوده‌ای فراتر از مدار زمین تدارک‌دیده که مریخ را باید اوج آن دانست. این شرکت نسخه سرنشین‌دار کپسول فضایی خود موسوم به دراگون (به معنی اژدها) را در سال 2017 پرتاب خواهد کرد. همزمان با بازنشسته شدن شاتل‌های افسانه‌ای، ناسا در راه توسعه ایستگاه فضایی بین‌المللی، تکیه قابل توجهی به روسیه کرد که از سال 2012 شاهد بروز تغییراتی در این روند بوده‌ایم. با ورود جدی شرکت اسپیس ایکس به عرصه رقابت‌های فضایی، عملا دنیا شاهد اتصال فضاپیمای ساخت یک شرکت خصوصی به ایستگاه فضایی بین‌المللی بوده است، اما تلاش این شرکت تنها به مدار زمین محدود نبوده و در چشم‌انداز وسیع خود مریخ را هدف قرار داده است. به همین دلیل از مدت‌ها پیش سفر به مدار پایین زمین را به عنوان تمرین جدی برای سفر به مریخ در نظر گرفته است. اسپیس ایکس یکی از سه شرکت طرف قرار داد ناسا برای انتقال محموله به ایستگاه فضایی بین‌المللی محسوب می‌شود که از اواخر سال آینده بار دیگر آمریکا را به چرخه نقل و انتقال فضانوردان به ایستگاه فضایی بازمی‌گرداند. البته اسپیس ایکس در سال‌های پیش رو از نسخه پیشرفته کپسول اژدها برای اعزام فضانوردان به مدار زمین استفاده خواهد کرد که به آن کرو دراگون (Crew Dragon به معنی دراگون خدمه) گفته می‌شود. این فضاپیما کاملا خودکار بوده و قابلیت هدایت با یکی از هفت سرنشین آن یا مرکز کنترل زمینی را خواهد داشت.

کپسول بلو اوریجین (Blue Origin )

شرکت نیو شپرد (New Shepard) به جف بزوس، میلیاردر ماجراجویی تعلق دارد که بسیاری او را با شرکت «آمازون» به یاد می‌آورند. حالا این شرکت با ساخت کپسول بلو اوریجین (به معنی خاستگاه آبی ) قصد دارد امکان فضانورد شدن را برای هر انسانی عملی کند. این کپسول قابلیت اعزام تا شش نفر را تا ارتفاعی از سطح زمین دارد که به آن مرز فضا گفته می‌شود. چنین محدوده‌ای در ارتفاع صد کیلومتری زمین قرار دارد و جالب این که در این سفر ماجراجویان فضایی، سفر با سرعت سه ماخ یعنی سه برابر سرعت صوت را تجربه می‌کنند. پنجره‌های بزرگ از ویژگی‌های این کپسول فضایی محسوب می‌شود؛ جایی که یک‌سوم بدنه آن چیزی جز شیشه‌های مخصوص نیست و از این طریق زمین و فضا همزمان در محدوده دید مسافران فضا قرار می‌گیرد. آنها پشت بزرگ‌ترین پنجره‌های فضایی ساخته شده جهان قرار خواهند گرفت. براساس اعلام شرکت نیوشپرد در سال 2018 شاهد پرتاب کپسول بلو اوریجین به همراه سرنشینانش خواهیم بود.

هواپیمای فضایی اسپیس‌شیپ تو (SpaceShipTwo )

هنوز تاریخ مشخصی برای پرتاب هواپیمای فضایی اسپیس‌شیپ‌تو (به معنی سفینه دو) متعلق به شرکت ویرجین گلکتیک اعلام نشده است. راستش را بخواهید این ابهام به دلیل شکست تلخ نخستین پرواز سرنشین‌دار نسخه قبلی این هواپیما در سال 2014 ایجاد شده است، اما بتدریج اوضاع در حال تغییر است. ریچارد برانسون، مالک ماجراجوی ویرجین گلکتیک این اطمینان خاطر را داده که نسخه جدید این هواپیما کاملا ایمن است. او حتی از فروش بیش از 700 بلیت این هواپیما به قیمت 250 هزار دلار خبر داده است. این هواپیمای فضایی توسط دو خلبان زبده هدایت می‌شود و این درحالی است که شش مسافر فضایی را نیز در خود جای داده داده است.

فضاپیمای دریم چیسر (Dream Chaser)

در میان تمام فضاپیماهایی که در چند سال آینده راهی مدار زمین می‌شوند، دریم چیسر(به معنی جوینده رویا) متعلق به شرکت سیرا نوادا در آمریکا، ساختاری جذاب‌ و به نوعی منحصربه‌فرد دارد. درحقیقت می‌توان آن را نسخه تازه‌ای از شاتل‌های بازنشسته به شمار آورد. زیرا شباهت عجیبی به آنها دارد. البته این شباهت تنها در ظاهر است و باید گفت دریم چیسر نه‌تنها ساختار کوچک‌تری نسبت به شاتل‌ها دارد، بلکه از حیث عملکرد و سیستم‌های کنترلی نیز تفاوت‌های شاخصی با آنها دارد. شرکت سیرا که پیشتر در سال 2015 قراردادی را با ناسا برای انتقال محموله به ایستگاه فضایی بین‌المللی منعقد کرده بود بزودی در رأس خبرهای فضایی جهان قرار خواهد گرفت. این فضاپیما با استفاده از راکت یو‌اِل‌اِی اطلس وی (ULA Atlas V) و در حالی که بیش از پنج تن محموله را در خود جای می‌دهد راهی ایستگاه فضایی خواهد شد. فرود این فضاپیما شباهت زیادی به فرود هواپیماهای تجاری روی باند فرودگاه دارد و این همان چیزی است که آن را در مقایسه با دیگر فضاپیماها منحصر به فرد می‌کند. هر چند نباید از استفاده به مراتب کمتر از مواد سمی و خطرناک در فرآیند ساخت آن نیز چشمپوشی کرد. نخستین پرتاب این فضاپیما برای سال 2019 برنامه‌ریزی شده است.

کپسول فضایی آویخته به بالن

با پرداخت 75 هزار دلار (حدود 260 میلیون تومان) این امکان برای علاقه مندان به سفرهای فضایی فراهم می‌شود که از سال 2017 به بعد بر کپسول فضایی ساخت وورلد ویو (World View به معنی چشم‌انداز جهانی) سوار شده و تا ارتفاع 30 کیلومتری زمین اوج بگیرند. البته محدوده‌ای که در این سفر به آن صعود می‌شود، فضا محسوب نمی‌شود؛ اما مسافران از مشاهده انحنای کروی و البته دیدنی زمین لذت خواهند برد. همچنین به دلیل آن که فضاپیمایشان با استفاده از بالن هلیومی که در هر دقیقه 30 متر اوج می‌گیرد بالا می‌رود، سرعت قابل توجهی را احساس نکرده و عملا نیروهای جی (G) وارد آمده بر بدن فضانوردان در سفرهای عادی فضایی را تجربه نخواهند کرد. تماشای زمین از ارتفاعی قابل توجه آن هم برای مدتی طولانی از نقطه‌ای ثابت، مهم‌ترین ویژگی این نوع سفر فضایی محسوب می‌شود.

کپسول سی‌‌اس تی ـ 100 استارلاینر (CST-100 Starliner)

بوئینگ همان طور که در عرصه هواپیماسازی با رقیبی جدی به نام ایرباس روبه‌روست در ارتفاعات بالاتر یعنی جایی که صحبت از فضا می‌شود نیز رقیب سرسخت دیگری به‌ نام اسپیس ایکس دارد. کپسول فضایی بوئینگ اکنون در مراحل پیچیده ساخت قرار دارد و البته نسخه اولیه آن پس از شش ماه تأخیر رونمایی شده است. ناسا بودجه هنگفت 2/4 میلیارد دلاری (حدود 5/14 هزارمیلیارد تومان) در اختیار بوئینگ قرار داده تا این فضاپیما را ساخته و راهی فضا کند. براساس برنامه‌ریزی‌های از پیش صورت گرفته، سی‌‌اس‌تی ـ 100 استارلاینر در سال 2018 فضانوردان را به مدار پایین زمین خواهد رساند. البته تا آن زمان باید شاهد دو پرتاب آزمایشی بدون سرنشین آن باشیم. این کپسول فضایی قابلیت حمل تا هفت فضانورد را دارد. این فضانوردان راحتی قابل توجهی در فضاپیما خواهند داشت، زیرا قرار است از نسخه منطبق شده فناوری اختصاصی بوئینگ موسوم به اسکای لایتینگ (Sky Lighting) در ساخت بخش‌های داخلی آن استفاده شود. این شرکت در ساخت مدل‌های 737 و 787 هواپیماهای خود از این فناوری استفاده کرده که نتیجه آن ایجاد محیطی بسیار راحت برای مسافران در سفرهای طولانی‌مدت است. البته این قابلیت ویژه به افزایش نرخ بلیت‌های این دسته از هواپیماها نیز منجر شده، اما حالا که قرار است از آن در فضاپیمای بوئینگ استفاده شود دیگر کسی به هزینه‌ها توجهی نمی‌کند. این شرکت در نظر دارد از کپسول‌های فضایی خودکار سی‌‌اس تی ـ 100 استارلاینر برای انتقال فضانوردان به ایستگاه فضایی بین‌المللی استفاده کند؛ اتفاق مهمی که در سال 2018 عملی خواهد شد. البته امکان کنترل دستی آنها نیز در صورت نیاز وجود دارد. بوئینگ اعلام کرده هر یک از این کپسول‌ها برای ده سفر به ایستگاه فضایی قابل استفاده هستند.

مترجم: مهدی پیرگزی - جام‌جم
منبع: پاپیولار ساینس