فناوری و بحران محیط‌ زیست

از آن سو، کسانی که به‌عنوان مهندسان فناوری از آنها یاد می‌شود و طرفدار مدیریت‌های سازه‌ای هستند، به‌شدت با چنین تفکری مقابله می‌کنند. در صورتی که به نظر من، راه‌حل این است که به سمت آن بخش از دانش و فناوری برویم که در عین حال که زندگی انسان‌ها را راحت‌تر می‌کند، بتواند فشار وارده بر محیط‌‌‌ زیست را نیز کاهش دهد.

اوایل دهه 1960 شهر لندن دچار یک بحران آلودگی شدید ناشی از استفاده از زغال سنگ و خودروهای غیراستاندارد شد که چند هزار نفر در آستانه مرگ و مسمومیت جدی ناشی از آلودگی هوا قرار گرفتند؛ اما امروز این کابوس با کمرنگ شدن استفاده از زغال‌سنگ تقریبا از بین رفته است.

به‌تازگی 195 کشور جهان در پاریس به این تصمیم رسیدند که روند کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی را در دستور کار خود قرار دهند. وقتی رهبران جهان به این دریافت برسند که باید به هر قیمتی با استفاده از فناوری های برتر به سمت کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و تغییر رژیم غذایی انسان‌ها بروند، بنابراین می‌تواند یک چشم‌انداز امیدوارکننده و آسمانی آبی‌تر در انتظار 3/7 میلیارد ساکن کره زمین باشد.

دستاوردهای امروز نشان‌ می‌دهد بشر لازم نیست برای این‌که به طبیعت پاک و زندگی درخور با مواهب گیاهی و جانوری برسد با فناوری و یک زندگی مرفه خداحافظی کند؛ فقط لازم است با درایت و بصیرت از آن نوع فناوری استفاده کند که متناسب با توانمندی‌های اکولوژیک سرزمینش باشد.

هیچ یک از فعالان محیط‌زیست نباید مخالف انتقال برق، آب، گاز و نفت باشد، اما پرسش این است که آیا همه انتقال‌ها باید از دل جنگل‌های زاگرس عبور کند؟ آیا راه دیگری وجود ندارد که جنگل‌ها کمتر تخریب شوند؟ اینها دغدغه‌هایی است که باعث شده دوستداران محیط‌‌زیست در برابر برخی مظاهر فناوری ابراز نگرانی کنند، اما به نظر می‌رسد تجربه موفقیت‌آمیزی که در کشورهایی مانند نروژ، سوئد و فنلاند وجود دارد (این کشورها بسیار بیشتر از تعهدات خود در پیمان کیوتو به مقررات و موازین محیط‌زیستی معتقد بودند و در عین حال کشورشان کمتر با بحرانی به‌نام رکود اقتصادی روبه‌رو بوده) نشان‌دهنده این است که محیط‌‌‌زیست نه‌تنها در تقابل با رشد اقتصادی و فناوری قرار ندارد، بلکه اگر به‌درستی از این مفاهیم و آموزه‌ها استفاده شود، فناوری می‌تواند به بهبود وضعیت محیط‌‌زیستی کره زمین کمک کند.

محمد درویش - مدیرکل آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست